II FZ 1063/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Rypina po rozpoznaniu w dniu 05 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 26 września 2013 r. , sygn. akt I SA/Po 614/13 w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. w sprawie ze skargi R. J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 22 kwietnia 2013 r., Nr (...) w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: oddalić zażalenie Skarżąc decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu R. J. (dalej: "Skarżący") pismem z dnia 22 maja 2013r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007r., równocześnie w dniu 24 maja 2013r. Skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych, motywując wniosek niemożnością ich uiszczenia ze względu na trudną sytuację finansową. Skarżący podniósł, iż ponosi koszty miesięcznego utrzymania w wysokości 1.430, zł, wyszczególniając opłaty za czynsz 300,-zł, ogrzewanie 50,-zł, gaz 50,-zł, energia elektryczna 50, -zł wyżywienie 700,-zł, telefon komórkowy 200, -zł, środki czystości 50,-zł. W kwestii majątku Skarżący napisał, iż nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych, nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Oświadczył, że od 2010 r. nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów, w związku z powyższym nie składał za te lata zeznań podatkowych. Podał, że nie uzyskuje dodatkowych dochodów i nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Skarżący nie jest również zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Skarżący podał, że nie posiada środków pieniężnych ze sprzedaży nieruchomości w 2007 r. Środki te zostały przeznaczone na zobowiązani i wydane na życie. Skarżący podał, iż są wobec niego prowadzone postępowania egzekucyjne. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2013 r. oddalił wniosek z uzasadnieniem, że na podstawie oświadczeń i dokumentów Skarżący nie wykazał przesłanek do zwolnienia go od kosztów sądowych. Skarżący pismem z dnia 16 września 2013r., wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia stwierdzając, że udzielił on wyczerpujących odpowiedzi na temat własnej sytuacji finansowej. Skarżący podniósł, że w wezwaniu nie zadano mu pytania o otrzymane darowizny, a jedynie o dochody. W formularzu PPF nie było odpowiedniej rubryczki, żeby wskazać darowizny jako źródło utrzymania. Podkreślił, że darowizny nie są dochodem i nie podlegają jakiemukolwiek opodatkowaniu. Uznał, więc że nie miał zatem obowiązku żeby je wykazywać. WSA w Poznaniu postanowieniem z dnia 26 września 2013r. oddalił wniosek o przyznanie pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący na ww. postanowienie złożył zażalenie, w którym to wskazał, iż utrzymywany jest przez swoją siostrę, która to przekazuje na jego rzecz darowizny. Skarżący twierdził, iż referendarz sądowy nie pytał go o otrzymywane darowizny, ani o kwoty otrzymywanych darowizn. Skarżący wskazał, iż nie wie jakie dokumenty miałby złożyć, aby udokumentować akty darowizn od siostry. Tłumaczył, iż podany przez niego adres do korespondencji jest adresem jego siostry. Natomiast brak zarejestrowania w Urzędzie Pracy związany jest z brakiem możliwości zostania osobą bezrobotną. Podkreślił, też iż nie pozostaje, z innymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd odnośnie ciężaru dowodu w postępowaniu dotyczącym wniosku o przyznanie prawa pomocy. W jego świetle rzeczą wnioskodawcy jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przepisach regulujących instytucję przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 20 listopada 2012 r., sygn. akt II FZ 940/12 orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej: "CBOSA"). Podstawą rozstrzygnięcia o zwolnieniu od kosztów sądowych nie mogą być zapewnienia o trudnej sytuacji majątkowej, które budzą wątpliwości, co do zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy. Ocena zasadności żądania zwolnienia od kosztów sądowych musi odnosić się do rzeczywistych możliwości płatniczych, które określa posiadany majątek, wysokość przychodów i oszczędności, a także sytuacja rodzinna wnioskodawcy. Stąd warunkiem koniecznym przeprowadzenia oceny możliwości strony w zakresie uiszczenia kosztów sądowych jest złożenie oświadczenia majątkowego, które przedstawia dokładne i wiarygodne dane o sytuacji majątkowej i rodzinnej strony postępowania (a contrario art. 255 p.p.s.a.). Niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony (postanowienie NSA z 14 stycznia 2011 r., II OZ 1361/10, Lex nr 743829). Należy jeszcze raz podkreślić, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się on w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy w zakresie przez niego wnioskowanym. W okolicznościach niniejszej sprawy NSA ustalił, że skarżący odpowiadając na wezwanie do uzupełnienia wniosku, oświadczył, że nie posiada aktualnie żadnych kont bankowych, nie wskazał jednak czy w ciągu ostatnich sześciu miesięcy takowe posiadał i kiedy ewentualnie zostały one zamknięte. Skarżący wskazał, że nie posiada również pojazdów podlegających obowiązkowi rejestracji. Wynajmuje on pokój o powierzchni 10 m2 w budynku położonym w O., gmina W. Skarżący ponosi koszty miesięcznego utrzymania w wysokości 1.430,- zł, w tym np. koszt telefonu komórkowego wynosi 200,- zł miesięcznie. W zażaleniu Skarżący wyjaśnił, że ww. koszty ponosi dzięki darowiznom otrzymanym głównie od siostry. Nie wspomniał o nich w formularzu PPF, ponieważ nie znalazł w nim odpowiedniej rubryczki na takie dane. W tym miejscu należy zaznaczyć, że w formularzu pod poz. 9 należy wpisać inne dodatkowe informacje o stanie majątkowym, a pod poz. 11 inne dane, które składający uważa za istotne. Zdaniem sądu darowizny będące źródłem utrzymania strony są niewątpliwie istotnymi danymi o stanie majątkowym. Skarżący o darowiznach wspomina jednak dopiero na etapie wniesienia sprzeciwu. Jednak nawet wtedy nie wskazuje jaka była kwota tych darowizn i czy było to zdarzenie jednorazowe czy nie. Skarżący pomimo wezwania nie podał więc wszystkich źródeł dochodów. Tymczasem, jak należy sądzić na podstawie oświadczenia Wnioskodawcy, deklarowana pomoc rodziny to ponad 17.000,- zł rocznie (1.430,- zł x 12). Zatem aktualny pozostaje obowiązek udokumentowania tego źródła przychodu poprzez złożenie odpisów rozliczeń podatkowych. NSA przychyla się postanowienia WSA, iż poczynione ustalenia faktyczne są zupełne, ponieważ oparte zostały na dowodach możliwych do pozyskania przez sąd i tych które skarżący zechciał dostarczyć. W tym postępowaniu sąd nie ma nieograniczonego obowiązku zbierania dowodów. W opinii NSA w ustalonym stanie faktycznym zachodziły podstawy do przyjęcia, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. NSA popiera stanowisko WSA, który to uznał, że oświadczenie Skarżącego zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także pisemne wyjaśnienia, nie są wystarczające do dokonania obiektywnej oceny, że sytuacja materialna wnioskodawcy uzasadnia przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. W opinii NSA oświadczenie majątkowe skarżącego budzi wątpliwości i pomimo wezwania nie zostało poparte żadnymi dowodami. Również w zażaleniu skarżący nie wykazał inicjatywy w próbie dokładniejszego wyjaśnienia swojej sytuacji majątkowej i rodzinnej. NSA zatem stwierdza, że Skarżący nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że nie jest w stanie ponieść nawet częściowo kosztów postępowania. Dlatego NSA na podstawie art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia