II FZ 14/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zborzyński po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 3 grudnia 2025 r. sygn. akt I SA/OI 425/25 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 18 lipca 2026 r. nr [...] w przedmiocie wyłączenia organu postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3.12.2025 r., sygn. akt I SA/OI 425/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: P.p.s.a.), odmówił R. F. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych w sprawie jego skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 18.07.2026 r. w przedmiocie wyłączenia organu. Doradca podatkowy reprezentujący skarżącego pismem z dnia 27.10.2025 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia pełnomocnictwa, jednocześnie przedkładając pełnomocnictwo. Jako przyczynę uchybienia terminowi do uzupełnienia braków formalnych wskazał ból oczu uniemożliwiający pracę. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż nie uprawdopodobniono okoliczności świadczących o braku winy w uchybieniu terminu. Sąd podzielił stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie z którym profesjonalny pełnomocnik podlega w tym zakresie bardziej rygorystycznym kryteriom oceny. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenie art. 86 § 1 P.p.s.a., podnosząc, że pełnomocnik nie wykonał wezwania w terminie, ponieważ ból oczu był na tyle mocny, że powodował rozkojarzenie i brak możliwości działania w sprawie. Nie przedstawił natomiast dokumentacji z wizyty u lekarza w tych dniach, ponieważ liczył na to, że ból ustąpi samoistnie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, iż skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi, stosownie do art. 86 § 1 zdanie pierwsze oraz art. 87 § 2 P.p.s.a. Instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i może znaleźć zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy strona wykaże, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych przyjmuje, iż nawet lekkie niedbalstwo wyklucza możliwość przywrócenia terminu. W odniesieniu do profesjonalnego pełnomocnika, jakim jest doradca podatkowy, wymóg dochowania należytej staranności podlega ocenie przy uwzględnieniu zawodowego charakteru prowadzonej przez niego działalności. Od podmiotu profesjonalnie świadczącego pomoc prawną wymaga się bowiem staranności podwyższonej, odpowiadającej standardom właściwym dla danego zawodu (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14.12.2011 r., II GZ 527/11). W orzecznictwie wskazuje się, że zasadniczo choroba stanowi przesłankę przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności, jednakże pod pewnymi warunkami. Przede wszystkim choroba musi mieć charakter nagły bądź musi wystąpić nagłe pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć (postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9.11.2011 r., I GZ 173/11 i z dnia 27.09.2011 r., II OZ 846/11). Pełnomocnik wskazał, że przed upływem terminu do uzupełnienia braków formalnych cierpiał z powodu bólu oczu uniemożliwiającego mu pracę, jednakże nie uprawdopodobnił dostatecznie problemów zdrowotnych, bowiem nie przedłożył żadnego aktualnego zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego jego stan. Ponadto jak trafnie zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie - wizyty, których dokumentację pełnomocnik skarżącego załączył, obejmują okres poprzedzający wniesienie skargi. Należy ponadto podkreślić, że skoro pełnomocnik miał świadomość możliwości pogorszenia swojego stanu zdrowia, zwłaszcza wobec występowania w przeszłości podobnych dolegliwości, to jako profesjonalny pełnomocnik powinien był podjąć odpowiednie działania umożliwiające sądowi dokonanie rzetelnej oceny jego stanu zdrowia w relewantnym okresie. Był on również zobowiązany do takiego zabezpieczenia interesów swojego mocodawcy, aby nie doznały one uszczerbku wskutek przewidywalnych trudności zdrowotnych. Brak podjęcia tego rodzaju działań nie może zostać uznany za okoliczność wyłączającą winę w uchybieniu terminowi. W świetle powyższego zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie odpowiada prawu, co uzasadnia oddalenie zażalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a.