II FZ 149/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Zborzyński po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B.O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 19 grudnia 2013 r. sygn. akt I SA/Ol 583/13 w przedmiocie wyłączenia sędziego w sprawie ze skargi B.O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 12 czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. po wznowieniu postępowania postanawia oddalić zażalenie. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie w dniu 28 listopada 2013 r. w sprawie ze skargi B.O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 12 czerwca 2013 r., skarżący złożył wniosek o wyłączenie sędziego W.P. od udziału w rozpoznaniu sprawy. Powołał się na przyczynę wyłączenia określoną w art.18 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) oraz na utratę zaufania do sędziego, zwłaszcza z uwagi na jej udział w wydaniu wyroku w innej sprawie oraz powiązania z organami skarbowymi. Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił wniosek skarżącego, argumentując, że przyczyna wyłączenia sędziego z mocy ustawy, wskazana w art. 18 § 1 pkt 4 P.p.s.a. musiałaby zaistnieć na gruncie rozpoznawanej sprawy w znaczeniu materialnoprawnym, w zakresie stosunku administracyjno-prawnego skonkretyzowanego w decyzji zaskarżonej do sądu. Innymi słowy, wskazany sędzia musiałby wcześniej być pełnomocnikiem strony w sprawie, która jest przedmiotem skargi. Wywodzenie tezy o braku obiektywizmu i stronniczości sędziego z faktu, że w przeszłości sędzia występowała jako pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej, jest niczym nie popartą supozycją i nie mogło przesądzić o wyłączeniu od udziału w niniejszej sprawie. Skarżący musiałby wykazać, że stosunek sędziego do niniejszej sprawy jest determinowany jego przeszłością zawodową. Wobec braku tego rodzaju argumentacji w rozpoznawanym wniosku, twierdzenie o braku bezstronności wynikającym z poprzedniego zatrudnienia trzeba uznać za bezpodstawne. Sąd podkreślił, że prawdziwość oświadczenia sędziego złożonego w niniejszej sprawienie nie budziła wątpliwości. Z oświadczenia złożonego przez sędziego wynika, iż nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby uzasadniać jego wyłączenie, o których mowa w art. 18 i 19P.p.s.a. Powyższe postanowienie skarżący zaskarżył zażaleniem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja wyłączenia sędziego stanowi jedną z ustawowych gwarancji zabezpieczających konstytucyjne prawo do bezstronnego sądu, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok TK z dnia 11 grudnia 2002 r., SK 27/01, OTK-A 2002, nr 7, poz. 93). Wyłączenie sędziego może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 P.p.s.a.) bądź na wniosek (art. 19 P.p.s.a.). Jedną z okoliczności uzasadniających wyłączenie sędziego ex lege od udziału w konkretnej sprawie jest fakt pozostawania, aktualnie bądź w przeszłości, w stosunku pełnomocnictwa z jedną ze stron (por. art. 18 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).Przepis ten, jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, należy rozumieć w ten sposób, że przyczyna wyłączenia musi wystąpić w obrębie tej samej, skonkretyzowanej podmiotowo i przedmiotowo sprawy materialnoprawnej. Z kolei art. 19 P.p.s.a. stanowi, że niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Stosownie zaś do treści art. 20 P.p.s.a., strona składająca wniosek o wyłączenie sędziego obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny. W rozpoznawanej sprawie WSA w Olsztynie zasadnie oddalił wniosek skarżącego, gdyż nie uprawdopodobnił on konkretnych okoliczności uzasadniających wyłączenie sędziego od prowadzenia sprawy. Subiektywne przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, nie może być uznane za argument przemawiający za wyłączeniem sędziego. Nie jest dopuszczalne żądanie wyłączenia sędziego tylko z tego powodu, iż wnioskodawca kwestionuje zasadność i prawidłowość rozstrzygnięć podejmowanych z udziałem sędziego objętego wnioskiem. Rozstrzygnięcia te mogą być kwestionowane jedynie w drodze właściwych środków zaskarżenia, przysługujących stronie w toku postępowania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2012 r., sygn. akt I OZ 368/12). Wyłączenia sędziego nie uzasadnia także fakt, że sędzia w przeszłości występowała jako pełnomocnik organu. Aby zaistniała przesłanka określona w art. 18 § 1 pkt 4 lub 5 P.p.s.a. należałoby udowodnić, że sędzia była pełnomocnikiem organu w konkretnej sprawie materialnoprawnej skarżącego, która obecnie poddana została kontroli sądowoadministracyjnej. Taka okoliczność w analizowanej sprawie ponad wszelką wątpliwość nie wystąpiła, stąd wykluczone było wyłączenie sędziego od prowadzenia sprawy na mocy wskazanych powyżej przepisów. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 lipca 2012 r., sygn. akt I OZ 490/12, "wątpliwości co do bezstronności sędziego muszą mieć charakter realny, a nie tylko potencjalny. Nie mogą one wynikać tylko z subiektywnego przekonania strony, ale z istnienia ważnych powodów", które obiektywnie potwierdzają istnienie przesłanek wyłączenia. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący, zarówno we wniosku, jak i w zażaleniu, nie przedstawił żadnych obiektywnych okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę uwzględnienia żądania. Argumentacja skarżącego opiera się na formułowaniu nie popartych konkretnymi dowodami twierdzeń o domniemanych relacjach, głównie natury towarzyskiej, łączących sędziego bądź jej małżonka z pracownikami organów podatkowych. Twierdzenia oparte jedynie na domysłach nie mogły podważyć założenia o bezstronności sędziego, zwłaszcza że, sędzia jednoznacznie stwierdziła w oświadczeniu z dnia 4 grudnia 2013 r., że nie pozostaje z żadną ze stron postępowania w stosunku prawnym bądź osobistym, który by wpływał na jej obowiązek bezstronnego orzekania w sprawie. Skarżący, uzasadniając wniosek, nie podważył skutecznie wiarygodności tego oświadczenia, wobec czego, jakkolwiek nie przesądza ono o kierunku rozstrzygnięcia, stanowi istotny argument za oddaleniem wniosku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że w sprawie nie zaistniały przesłanki wyłączenia sędziego. W związku powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie, jako niezasadne, oddalił na mocy art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a.