II FZ 1542/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Jerzy Rypina, , , po rozpoznaniu w dniu 21 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. I. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 31 lipca 2014 r. sygn. akt I SA/Gd 1171/13 w zakresie opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skargi R. I. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 31 marca 2011 r. nr ... w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 31 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (sygn. akt I SA/Gd 1171/13) oddalił wniosek R. I. o zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej w G. zwrotu kosztów opłaty kancelaryjnej w kwocie 10 zł uiszczonej w związku z wnioskiem o stwierdzenie prawomocności wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2013 r. w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 31 marca 2011 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów za 2001 r. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że odpis wyroku, którego stwierdzenia prawomocności się wnioskodawca domagał został z urzędu doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu 21 listopada 2013 r. Postanowieniem z dnia 30 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że ww. wyrok jest prawomocny od dnia 25 czerwca 2014 r. Pismem z dnia 29 lipca 2014 r. pełnomocnik skarżącego wystąpił do Sądu z wnioskiem o stwierdzenie prawomocności ww. wyroku, uiszczając opłatę kancelaryjną w kwocie 10 zł. W piśmie tym wniesiono również o zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego zwrotu kosztów ww. opłaty kancelaryjnej, gdyż organ administracji wezwany pismem z dnia 9 lipca 2014 r. do spełnienia świadczenia, tj. do zapłaty kosztów postępowania w terminie 14 dni, do chwili obecnej kosztów nie zwrócił. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wniosek o zasądzenie od organu administracji kosztów postępowania w sprawie stwierdzenia prawomocności wyroku jest nieuzasadniony i jako taki podlega oddaleniu. Sąd podkreślił, że skoro orzeczenie uprawomocnia się z mocy samego prawa, to postanowienie o stwierdzeniu prawomocności ma wyłącznie cechy deklaratoryjne. W ocenie Sądu, poniesione przez stronę skarżącą koszty nie były związane z czynnością celową z punktu widzenia dochodzenia przez skarżącego jego praw do uruchomienia kontroli legalności zaskarżonego aktu lub czynności albo braku działania organu. Strona uznała, że powyższe orzeczenie nie odpowiada prawu i wniosła na nie zażalenie. Zarzuciła mu naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 200 w związku z art. 205 § 1, art. 212 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej: P.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu wniosku o zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego zwrotu kosztów poniesionej opłaty skarbowej oraz art. 225 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na zaniechaniu zwrotu skarżącemu kwoty 10 zł tytułem nadmiernie uiszczonej opłaty kancelaryjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne i wobec tego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska strony zawartego w zażaleniu. W pierwszej kolejności Sąd zwraca uwagę na zasadę ogólną wyrażoną w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą to na stronach ciąży obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 P.p.s.a.). Jest to taka sama zasada, jaka obowiązuje w cywilnym postępowaniu nieprocesowym (art. 520 § 2 k.p.c.). Zgodnie z nią każdą stronę obciążają poniesione przez nią koszty postępowania związane z jej udziałem w postępowaniu, bez prawa domagania się zwrotu tych kosztów od innej strony (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie z dnia 4 lutego 2008 r. w sprawie I OPS 4/07, publ. ONSAiWSA 2008/2/23). Na zasadzie wyjątku od tej reguły sformułowany został przepis art. 200 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Natomiast art. 205 § 1 P.p.s.a. stanowi, że do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Pojęcie kosztów postępowania obejmuje koszty sądowe, czyli opłaty sądowe oraz zwrot wydatków. Opłatami sądowymi w rozumieniu art. 212 § 1 p.p.s.a. są wpis oraz opłata kancelaryjna. Jednakże niezbędność oraz celowość kosztów postępowania podlega ocenie sądu i jest uwarunkowana konkretnymi okolicznościami sprawy. Sąd powinien rozważyć, czy poniesione koszty związane były z czynnością celową z punktu widzenia dochodzenia przez skarżącego jego praw do uruchomienia kontroli legalności zaskarżonego aktu lub czynności albo braku działania organu. Wyjątek zatem przewidujący odpowiedzialność za wynik sprawy z art. 200 P.p.s.a. związany jest z kontrolą legalności zaskarżonego aktu, a nie z wszystkimi czynnościami i działaniami podejmowanymi przez strony postępowania sadowoadministracyjnego. Wniosek skarżącego o stwierdzenie prawomocności nie jest czynnością związaną z dochodzeniem przez stronę praw związanych z kontrolą administracji publicznej, o czym stanowi art. 3 § 1 P.p.s.a. Opłata pobierana w trybie art. 234 § 1 P.p.s.a. związana jest jak podaje sama strona z koniecznością dochodzenia zasądzonych wyrokiem kosztów postępowania, a nie z kontrolą legalności decyzji administracyjnej. Za takim stanowiskiem przemawia także systematyka ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie bowiem do zasady ogólnej z art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wyjątek przewiduje art. 200 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W świetle natomiast art. 209 P.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204. Cezurę czasową w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązywania zasady odpowiedzialności za wynik sprawy z art. 200 P.p.s.a. wyznacza zatem orzeczenie uwzględniające skargę lub umarzające postępowanie, w przypadku skorzystania przez organ z trybu autokontroli (art. 54 § 3 P.p.s.a.) lub po przeprowadzeniu postępowania mediacyjnego (art. 118 § 2 P.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie Sąd pierwszej instancji wyrokiem z dnia 16 października 2013 r., czyli orzeczeniem uwzględniającym skargę po myśli art. 209 P.p.s.a., zasądził od organu administracji na rzecz strony skarżącej kwotę 2.885 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, tym samym wypełnił dyspozycję art. 200 w związku z art. 209 P.p.s.a. W konsekwencji zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wystąpienie z wnioskiem o stwierdzenie prawomocności wyroku powinno być rozpatrywane w kontekście zasady z art. 199 P.p.s.a. W rezultacie słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, że to skarżący na podstawie art. 234 § 1 P.p.s.a. w związku z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) zobowiązany był do zapłaty opłaty kancelaryjnej w kwocie 10 zł za stwierdzenie prawomocności orzeczenia. Takie stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny zaprezentował w postanowieniach m.in. z dnia 17 lipca 2014 r. sygn. akt II FZ 1074/14, z dnia 2 września 2014 r. sygn. akt II OZ 827/14, które to stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela. Biorąc pod uwagę powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. w związku z art. 197 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.