II FZ 1708/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Antoni Hanusz, , , po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 12 września 2014 r., sygn. akt I SA/Go 83/14 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 30 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Go 83/14 w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 13 grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. postanawia oddalić zażalenie. 1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 września 2014 r., sygn. akt I SA/Go 83/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odmówił M. G. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od Wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 30 kwietnia 2014 r. W powyższej sprawie orzeczenie kończące postępowanie przed Sądem pierwszej instancji zostało doręczone skarżącej wraz z uzasadnieniem w dniu 28 maja 2014 r. Po rozpoznaniu wniosku z dnia 9 czerwca 2014 r. o przyznanie prawa pomocy, postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13 czerwca 2014 r., skarżącej zostało przyznane prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Pismem z dnia 1 lipca 2014 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Z. poinformowała o wyznaczeniu adwokata M. H. pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącej. W dniu 4 sierpnia 2014 r. pełnomocnik skarżącej wniósł skargę kasacyjną od wskazanego wyżej orzeczenia. Jednakże nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odrzucił skargę kasacyjną, z uwagi na fakt złożenia jej po terminie. Pismami z dnia 20 sierpnia 2014 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej oraz o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną. W uzasadnieniu wskazał, że nie wiedział o uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, bowiem skarżąca mylnie wskazała termin, w którym otrzymała wyrok wraz z uzasadnieniem. O niedochowaniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej dowiedział się dopiero z postanowienia z dnia 12 sierpnia 2014 r. W jego opinii, nie ulega wątpliwości, że niedochowanie terminu nastąpiło wskutek okoliczności, na które nie miał wpływu. Kończąc podkreślił, że niniejszy wniosek spełnia ustawowe przesłanki, tj. składany jest w ciągu 7 dni po ustaniu przyczyny uchybienia. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobnił braku winy w przekroczeniu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Sąd wskazał, że przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego, rzecznika patentowego ustanowionego z urzędu ustają w dniu, w którym miał on rzeczywistą możliwość wniesienia tego środka, nie później jednak niż w dniu po upływie terminu do wniesienia danego środka odwoławczego, liczonego od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę uznał, że dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik skarżącej miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej, jednak nie później niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. Pełnomocnik we wniosku wskazał, że w dniu 4 lipca 2014 r. został poinformowany o wyznaczeniu go jako pełnomocnika z urzędu w sprawie. Z tego względu 30-dniowy termin upłynął z dniem 4 sierpnia 2014 r. W tym dniu pełnomocnik złożył skargę kasacyjną, jednak bez wniosku o przywrócenie terminu do jej złożenia. Wniosek taki złożył dopiero 20 sierpnia 2014 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Jak wynika z powyższego, pełnomocnik spóźnił się z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W ocenie Sądu okoliczności podnoszone we wniosku nie mogą stanowić podstawy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Przede wszystkim pełnomocnik usprawiedliwiając swoje opóźnienie w jego złożeniu wskazał, iż nie wiedział, że skarżąca mylnie wskazała mu datę doręczenia jej odpisu wyroku z dnia 30 kwietnia 2014 r. wraz z uzasadnieniem jako 6 lipca 2014 r. Ponadto w piśmie z dnia 8 września 2014 r. oświadczył, iż z otrzymanych zarówno od skarżącej, jak i z Okręgowej Rady Adwokackiej dokumentów nie wynika by skarżąca otrzymała już wyrok z uzasadnieniem. Z powyższym Sąd się nie zgodził, bowiem z uzasadnienia postanowienia referendarza sądowego z dnia 13 czerwca 2014 r. w przedmiocie ustanowienia dla skarżącej adwokata jasno wynika, że wyrok wraz z uzasadnieniem już został skarżącej doręczony. Pełnomocnik otrzymał ww. postanowienie wraz z uzasadnieniem wraz z pismem o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu. Powyższe wynika zarówno z pisma Okręgowej Rady Adwokackiej oraz oświadczenia samego pełnomocnika złożonego w dniu 8 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął zatem, że pełnomocnik miał wiedzę, że ww. wyrok został już doręczony skarżącej i to wcześniej niż 13 czerwca 2014 r. tj. w dniu wydania postanowienia w przedmiocie prawa pomocy. Ponadto pełnomocnik uzyskał od skarżącej informację, że wyrok z uzasadnieniem odebrała dopiero 6 lipca 2014 r. to będąc profesjonalistą przy zachowaniu należytej staranności przy prowadzeniu sprawy oraz należytego dbania o interes reprezentowanej osoby, powinien był on podjąć jakiekolwiek działania w celu wyjaśnienia powstałych rozbieżności i ustalenia rzeczywistej daty rozpoczynającej bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej poprzez zapoznanie się z aktami sądowymi czy chociażby uzyskanie informacji z Sądu. 2. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył, działając w imieniu skarżącej, adwokat M. H., który wskazując na naruszenie art. 86 § 1 i art. 87 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej "p.p.s.a."), wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. 3. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. W związku z tym należało ocenić, czy zaistniały niezawinione okoliczności usprawiedliwiające opóźnienie we wniesieniu żądania przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej, warunkujące zasadność wniosku o przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku. Zakładając nawet bowiem, iż postępowanie w sprawie ustanowienia pomocy prawnej z urzędu mogło w niniejszej sprawie być przyczyną usprawiedliwiającą złożenie ww. wniosku z uchybieniem terminu ustawowego, to ustanowiony pełnomocnik z urzędu miał obowiązek niezwłocznie podjąć konieczne czynności procesowe, w tym sporządzić i wnieść skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej spóźnionej już czynności. Wniosek taki powinien być złożony w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Ta przyczyna ustała w dniu 4 lipca 2014 r. (w dacie poinformowania adwokata o wyznaczeniu go na pełnomocnika z urzędu), a najdalej w dniu upływu 30-dniowego terminu do wniesienia kasacji liczonego od tego dnia, czyli 4 sierpnia 2014 r. W tym dniu pełnomocnik złożył skargę kasacyjną, jednak bez wniosku o przywrócenie terminu do jej złożenia. Tymczasem wniosek ten złożony został dopiero w dniu 20 sierpnia 2014 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób biorący pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, a także uchybienia spowodowane nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Profesjonalny pełnomocnik procesowy strony składając skargę kasacyjną po upływie terminu do jej wniesienia winien był złożyć wraz z nią wniosek o przywrócenie terminu, stosownie go uzasadniając. Nadanie niniejszej sprawie dalszego biegu byłoby więc możliwe jedynie w przypadku pozytywnego rozpoznania przez Sąd takiego wniosku. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznaje się, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia ustaje w momencie, gdy pełnomocnik ma pełną możliwość działania w sprawie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., sygn. akt I OZ 996/09, z 30 września 2009 r., sygn. akt II OZ 809/09, czy z dnia 17 lipca 2008 r., sygn. akt II OZ 763/08, dostępne na stronie http://orzezcenia.nsa.gov.pl). Podnieść zatem należy, iż pełnomocnik skarżącej miał pełną możliwość działania w momencie uzyskania informacji ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącej, co jak potwierdził miało miejsce w dniu 4 lipca 2014 r. i od tego dnia rozpoczął bieg termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Mając powyższe wymogi na względzie, należy stwierdzić, iż pełnomocnik skarżącej nie wykazał w żaden sposób, iż uchybienie terminu do wniesienia wniosku w trybie art. 86 i art. 87 p.p.s.a., a odnoszącego się do żądania przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej nastąpiło bez jego winy. Nie zawarł on bowiem żadnych uprawdopodabniających tę okoliczność argumentów, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji. Podzielając stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego należy stwierdzić, że pełnomocnik będący adwokatem obowiązany jest do należytego dbania o powierzone mu przez mocodawcę sprawy, co wyraża się także w obowiązku znajomości stosowania przepisów w obowiązującym stanie prawnym. Należy mieć również na uwadze, iż wszelkie uchybienia działającego na rzecz strony pełnomocnika wywołują negatywne skutki bezpośrednio dla tej strony. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.