II FZ 2084/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogdan Lubiński po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 2091/14 w zakresie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 6 sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji organu podatkowego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 17 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 2091/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił M. O. (zwanemu dalej "skarżącym") przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd - w oparciu o dokumenty i oświadczenia strony znajdujące się w aktach niniejszej sprawy oraz sprawy o sygn. akt I SA/Wr 2021/14 i mając na uwadze ciążący na skarżącym obowiązek uiszczenia łącznej kwoty wpisów sądowych ze skarg w trzech sprawach (700 zł) - stwierdził, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazał, że fakt zaprzestania prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej w sytuacji, gdy jego żona, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, osiąga z działalności gospodarczej znaczny przychód – w 2013 r. ponad 130.000 zł, a do sierpnia 2014 r. 100.000 zł, nie oznacza braku możliwości ponoszenia kosztów sądowych w sprawie. Analizując wydatki wynikające z oświadczenia skarżącego oraz z przedłożonych dowodów opłat Sąd stwierdził, że owe wydatki znacznie przewyższają dochód rodziny wskazany w formularzu wniosku, tj. 3.500 zł brutto. Z formularza wniosku wynika, że wnoszą one łącznie 4.230 zł (w tym spłata kredytów w kwocie 550 zł). Z kolei dowody opłat wskazują, że same raty kredytowe wynoszą 3.000 zł, w tym spłata kredytu na robot kuchenny termomiks. Skarżący do wydatków gospodarstwa domowego zaliczył opłaty za telefony. Tymczasem telefony są zarejestrowane na firmę, co oznacza, że owe wydatki stanowią koszt uzyskania przychodów z działalności gospodarczej. Powyższe okoliczności, zdaniem WSA, świadczą o tym, że przedstawiona przez skarżącego sytuacja majątkowo-finansowa budzi wątpliwości, co z kolei oznacza, że skarżący nie może w skuteczny sposób domagać się ponoszenia ciążących na nim kosztów sądowych przez Skarb Państwa, które w niniejszej sprawie wynoszą 100 zł. Spłata zaś zobowiązań cywilnoprawnych wynikających z udzielonych kredytów na zakup dóbr, które nie są niezbędne dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, np. termomiks, nie może być traktowana jako mająca pierwszeństwo przed daniną publiczną, do której zaliczane są niewątpliwie koszty sądowe. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, poprzez uznanie, że ma on możliwości uiszczenia wpisu sądowego, podczas gdy z przedłożonych przez niego dokumentów wynika, że ma obecnie zawieszoną działalność gospodarczą i nie osiąga dochodu. Skarżący wniósł też o połączenie wszystkich spraw toczących się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej we Wrocławiu, gdyż wówczas zmniejszy to koszty postępowania. Poinformował również, że w sprawie bezzasadnie prowadzonej egzekucji przez Urząd Skarbowy w W. pozwana Izba Skarbowa we Wrocławiu uznała roszczenie skarżącego. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zwolnienie z kosztów sądowych. Stwierdził, że organy podatkowe obydwu instancji wydały kilka decyzji w sprawie odmowy udzielenia ulgi w sprawie podatku skarżącego. W konsekwencji, niektóre decyzje dotyczyły postępowania egzekucyjnego, a inne odmowy umorzenia podatku. Skarżący w chwili obecnej zawiesił działalność gospodarczą i nie ma możliwości wnoszenia opłat od każdej sprawy. Z tego względu zwrócił się do Sądu I instancji o połączenia spraw i wyznaczenie jednej opłaty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że nie jest sprawą Naczelnego Sądu Administracyjnego odnoszenie się do wniosku strony o połączenie spraw skarżącego podczas rozpoznawania zażalenia odnośnie odmowy przyznania stronie prawa pomocy. Sąd pierwszej instancji może zaś, ale nie musi, połączyć sprawy. Zgodnie bowiem z art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej "p.p.s.a."), sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. Połączenie dotyczy spraw, którym nadano już bieg, a więc tych, w których skargi odpowiadały wymogom formalnym i zostały należycie opłacone. Nie pozbawia to jednak tych spraw odrębnego charakteru i nie pozbawia ich samodzielności. Wyrok powinien zawierać odrębne rozstrzygnięcie co do każdej ze spraw (pogląd ten ugruntowany jest zarówno w piśmiennictwie – por. H. Knysiak -Molczyk w: T. Woś, H. Knysiak- Molczyk, M. Romańska - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz- Warszawa 2006, s. 362, jak i w orzecznictwie - por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2008 r., sygn. akt II FZ 231/08, Lex nr 494336, wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 2007 r., sygn. akt I GSK 2147/06, Lex nr 394279 i z dnia 12 kwietnia 2005 r., sygn. akt FSK 1561/04, POP z 2006 r., nr 5, poz. 81). Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 243 § 1 zd. 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Artykuł 252 p.p.s.a. stawia wymóg, by wniosek o przyznanie prawa pomocy zawierał oświadczenie strony o stanie majątkowym i dochodowym oraz dodatkowo, gdy wniosek składa osoba fizyczna dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenia strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Sąd pierwszej instancji trafnie dostrzegł, że sytuacja materialna skarżącego nie uzasadnia skorzystania przez niego ze zwolnienia od kosztów sądowych. Brak bowiem podstaw do stwierdzenia, że wskazane przez niego okoliczności świadczą o tak ciężkiej sytuacji majątkowej, która nie pozwalałaby na pokrycie ciężarów związanych z prowadzonym postępowaniem bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela sformułowanych zarzutów strony zawartych w zażaleniu, a dotyczących błędu w ustaleniach faktycznych. W niniejszej sprawie oceniając sytuację majątkową skarżącego Sąd pierwszej instancji oparł się na oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach strony, a także na dokumentach nadesłanych na wezwanie skierowane na podstawie art. 255 p.p.s.a. Skarżący podał, że zawiesił działalność gospodarczą, nie uzyskuje żadnych dochodow, nie ma też majątku ruchomego, akcji, obligacji ani oszczędności gotówkowych, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i synem w wieku szkolnym. Posiada mieszkanie własnościowe o powierzchni 33 m2, poza tym nie dysponuje żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. Dochody w rodzinie uzyskuje tylko żona z działalności gospodarczej w kwocie brutto 3.500 zł. Na wydatki strony składa się czynsz 300 zł, gaz 200 zł, energia elektryczna 220 zł, telefony z Internetem 400 zł, kablówka 60 zł, spłata kredytów około 550 zł miesięcznie, wyżywienie dla 3-osobowej rodziny 2.500 zł. Podał także dane dotyczące działalności prowadzonej przez jego żonę w 2013 r. oraz w maju, czerwcu, lipcu i sierpniu 2014 r. Przedłożone zostały też (do sprawy I SA/Wr 2021/14) wydruki historii rachunków bankowych z działalności gospodarczej w euro i PLN oraz wspólnego rachunku małżonków, a także dowody bieżących opłat rodziny wnioskodawcy, w tym wydruki przelewów tytułem rat kredytowych w łącznej kwocie około 3.000 zł. Należy uznać, że Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny ww. danych wskazując, iż wydatki miesięczne rodziny znacznie przekraczają jej dochód wskazany w oświadczeniu. W niniejszej sprawie koszty postępowania na obecnym etapie wynoszą 100 zł, którą to kwotę należy zestawić chociażby z kwotą rat spłacanych przez stronę w wysokości ok. 3000 zł, w tym ze spłatą kredytu na robot kuchenny. Skarżący nie może traktować priorytetowo swoich zobowiązań cywilnych kosztem zobowiązań wobec Skarbu Państwa. Należy uznać, że strona nie wskazała okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W zażaleniu nie przedstawiła popartych dowodami faktów, które wskazywałyby na konieczność wsparcia ze strony budżetu Państwa. Do zażalenia nie dołączyła żadnych załączników (poza odpisem zażalenia). Z tych względów, uznając, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. [pic]