II FZ 374/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 24 maja 2011 r., sygn. akt I SAB/Go 8/11 w sprawie ze skargi B. S. na przewlekłość postępowania postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Z. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 24 maja 2011 r. o sygn. akt I SAB/ Go 8/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odrzucił zażalenie w sprawie ze skargi B. S. (dalej: Skarżąca) na przewlekłość postępowania Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Z. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 194 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.). 2. Przebieg postępowania przed WSA w Gorzowie Wielkopolskim: 2.1. Skarżąca w dniu 11 stycznia 2011 r. wniosła do Sądu pierwszej instancji skargę na przewlekłość postępowania Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Z. 2.2. Sąd pierwszej instancji postanowieniem z 18 marca 2011 r. odrzucił skargę jako niedopuszczalną z powodu powołania przez Skarżącą jako podstawy skargi ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843), która nie stanowi podstawy do prowadzenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, jak również nie stanowi podstawy do złożenia skargi na naruszenie prawa strony postępowania administracyjnego do rozpoznania sprawy administracyjnej bez uzasadnionej zwłoki przed innymi sądami. Postanowienie to zostało doręczone Skarżącej w dniu 24 marca 2011 r. 2.3. Pismem z dnia 12 kwietnia 2011 r. zatytułowanym "Odwołanie/na skargę", Skarżąca zwróciła się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o szczegółowe przeanalizowanie jej sprawy. Podniosła również, że Sąd pierwszej instancji odrzucił jej skargę bez odniesienia się do zarzutów w niej podniesionych. 2.4. Pismo to Sąd pierwszej instancji uznał za skargę kasacyjną i z uwagi na fakt wniesienia jej przez Skarżącą osobiście - na podstawie art. 175 § 1 w związku z art. 178 p.p.s.a. - postanowieniem z dnia 6 maja 2011 r. odrzucił ją. Postanowienie wydane w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej zostało doręczone Skarżącej w dniu 12 maja 2011 r. wraz z pouczeniem o trybie wniesienia zażalenia na to postanowienie. 2.5. Mimo właściwego pouczenia Skarżąca pismem z dnia 17 maja 2011 r. wniosła osobiście zażalenie na w.w. postanowienie. 3. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim: 3.1. Odrzucając zażalenie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zgodnie z art. 194 § 4 p.p.s.a. zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego, zaś w sprawach obowiązków podatkowych może być sporządzone przez doradcę podatkowego. Sąd pierwszej instancji przypomniał, że doręczając Skarżącej postanowienie z dnia 6 maja 2011 r., pouczył ją o prawie i terminie złożenia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, a także o tym, że zażalenie to powinno być sporządzone przez uprawniony podmiot. Pomimo tego, Skarżąca samodzielnie sporządziła zażalenie. 3.2. W świetle powyższego, Sąd pierwszej instancji zażalenie uznał za niedopuszczalne. 4. Stanowiska Skarżącej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym: 4.1. Wnosząc do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na w.w. postanowienie odrzucające zażalenie Skarżąca stwierdziła: "Nadmieniam z ubolewaniem że wniesione Zażalenie z dnia 17.05.2011 r. w wykonaniu zarządzenia sędziego Postanowienia z dnia 06. maja 2011 r., otrzymało po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym Postanowienie z dnia 18. maja. 2011 r. w sprawie ze skargi B. S. o zwolnieniu od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego na bezczynność Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Z. Natomiast samo Zażalenie w zawartej treści określało wniosek o przyznanie prawa pomocy w kwestii profesjonalnego pełnomocnika, podkreślam stosownie do wniesionego zażalenia z dnia 17.05.2011 r., oraz reprezentowanie na etapie drogi odwoławczej-kasacyjnej ze złożonej skargi z dnia 12. kwietnia. 2011 r. na przewlekłość postępowania Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Z., celem nadania prawidłowego biegu ze skargi B. S. do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Gdyż po Doręczeniu Odpisu Postanowienia z dnia. 18 maja 2011 r., od którego przysługuje sprzeciw: Określiło Postanowienie w pełnym wymiarze zadowalające o zwolnienie skarżącą od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcę podatkowego, z którego Postanowienia z dnia 18 maja 2011 r. potwierdzało jakby prawidłowy tryb biegu ze skargi - kasacyjnej zatytułowane Odwołanie na skargę". 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a rozstrzygnięcie WSA w Gorzowie Wielkopolskim odpowiada prawu. Skarżąca skierowała do Naczelnego Sądu Administracyjnego w.w. zażalenie o niejednoznacznej treści, z którego możliwe jest tylko odczytanie, że Skarżąca kwestionuje w.w. postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 24 maja 2011 r. W uzasadnieniu zażalenia Skarżąca nie nawiązała do racji przedstawionych przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Jedynie w pierwszym zdaniu znajduje się passus: "Wnoszę zażalenie stosownie do Postanowienia z dnia 24 maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w sprawie ze skargi B. S. na przewlekłość postępowania Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Z.". Tym samym uzasadnienie wniesionego zażalenia nie odpowiada w pełni wymogom prawa. Zgodnie z art. 194 § 3 p.p.s.a., "zażalenie powinno czynić bowiem zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia". Wniesione przez Skarżącą zażalenie nie zostało uzasadnione w sposób odnoszący się merytorycznie do zaskarżonego postanowienia WSA w Gorzowie Wlkp. Jednakże nie czyni to niemożliwym merytoryczne rozpoznanie wniesionego środka odwoławczego. W myśl art. 197 § 2 p.p.s.a. "do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej". Uwzględniając specyfikę środka odwoławczego jakim jest zażalenie oraz postępowania, które inicjuje, należy stwierdzić, że wykluczona jest możliwość odpowiedniego stosowania art. 174 i 176 p.p.s.a. Przemawia za tym systemowe odczytanie art. 197 § 2 i art. 194 § 4 p.p.s.a. Ten ostatni przepis określa wyczerpująco wymogi formalne stawiane przez przepisy prawa środkowi odwoławczemu określonemu w p.p.s.a. jako zażalenie. Tym samym nie ma potrzeby do sięgania po dyspozycję norm zapisanych w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Wadliwe uzasadnienie zażalenia nie może zatem prowadzić do tak rygorystycznych konsekwencji, jakie miałyby miejsce w postępowaniu zainicjowanym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej. Rygoryzm formalny, mający swoją podstawę w art. 174 i art. 176 p.p.s.a., nie ma w postępowaniu zażaleniowym miejsca, gdyż w.w. przepisów nie stosuje się. Tym samym, jeżeli z treści zażalenia możliwe jest wywiedzenie, jakimi intencjami i racjami kierował się wnoszący zażalenie, to nie ma przeszkód do nadania sprawie dalszego biegu i rozpoznania merytorycznego sprawy przez sąd drugiej instancji (por. postanowienia NSA: z dnia 17 grudnia 2009 r., sygn. akt II FZ 553/09, z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt II FZ 441/10, z dnia 15 lutego 2011 r., sygn. akt II FZ 57/11, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). 5.2. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie trafnie Sąd pierwszej instancji przyjął, że zgodnie z dyspozycją art. 194 § 4 p.p.s.a. zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego, zaś w sprawach obowiązków podatkowych może być sporządzone przez doradcę podatkowego. Należy zauważyć, że obowiązujący w tym przypadku tzw. przymus adwokacki, ma na celu zapewnienie zażaleniu odpowiedniego poziomu merytorycznego i formalnego, gdyż temu środkowi odwoławczemu, jak i skardze kasacyjnej, stawia się wysokie wymagania formalne, których niezachowanie grozi odrzuceniem pisma bez merytorycznego rozpoznania (por. postanowienie NSA z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OZ 273/11, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Doręczając Skarżącej postanowienie z dnia 6 maja 2011 r. Sąd pierwszej instancji pouczył ją o prawie i terminie złożenia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, a także o tym, że zażalenie to powinno być sporządzone przez uprawniony podmiot, tj. adwokata, radcę prawnego lub doradcę podatkowego (por. k. 38 akt WSA w Gorzowie Wlkp.). Pomimo tego pouczenia, Skarżąca osobiście wniosła zażalenie na w.w. postanowienie, czym naruszyła wymogi w.w. przepisu p.p.s.a. Tym samym Sąd pierwszej instancji nie mógł inaczej ocenić zażalenia Skarżącej niż jako niedopuszczalne. 5.3. Uwzględniając powyższe okoliczności oraz stwierdzając w konkluzji, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił zażalenie Skarżącej, Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.