II FZ 446/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Grażyna Nasierowska, , , po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 115/16 w zakresie odmowy wstrzymania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi E. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 20 października 2015 r. nr [...], [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 19 grudnia 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 115/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił E. M. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 20 października 2015 r., w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe spółki. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż skarżący w skardze na ww. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z 20 października 2015 r., zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do tego wniosku Sąd pierwszej instancji powołując się na art. 61 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej p.p.s.a.) wskazał, że skarżący nie wykazał, by wykonanie zaskarżonej decyzji spowodowałoby dla niego trudne do odwrócenia skutki czy groźbę wystąpienia znacznej szkody. Sąd zauważył, iż w związku z prowadzonym postępowaniem o przyznanie prawa pomocy skarżący złożył do akt sprawy na formularzu PPF oświadczenie, iż nie posiada żadnego majątku. Z przedłożonych przez skarżącego informacji wynika ponadto, iż jest osobą bezrobotną. Utrzymuje się z prac dorywczych, z tytułu których uzyskuje dochód w wysokości ok. 700 zł. Mieszka u znajomych. Korzysta z pomocy finansowej matki oraz syna. Sąd zaznaczył, że nawet prowadząc postępowanie egzekucyjne organy administracji mają obowiązek przestrzegania wielu zasad, jak w szczególności: zasada gospodarczego prowadzenia egzekucji, zasada poszanowania minimum egzystencji, zasada stosowania racjonalnych środków i innych. Tym samym brak jest podstaw do uznania, że skutki wykonania decyzji, o której wstrzymanie wnosi skarżący, będą trudne do odwrócenia lub że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia Skarżącemu znacznej szkody. W ocenie Sądu, przedstawione we wniosku okoliczności nie wypełniają, określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. W zażaleniu skarżący wskazał, iż wykonanie zaskarżonej decyzji narazi go na niepowetowaną szkodę majątkową. Wskazując na swoją sytuację materialną argumentował, iż brak wstrzymania wykonania decyzji doprowadzi do powstania niepowetowanej szkody po jego stronie. W ocenie skarżącego nie można na niego nakładać obowiązku udowadniania okoliczności uprawniających do wydania decyzji o wstrzymaniu wykonania decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 p.p.s.a. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1064/12). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FZ 110/10). Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania. Z uwagi na powyższe, na wnioskodawcy ciąży obowiązek choćby uprawdopodobnienia, iż jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Wniosek taki powinien zostać poparty stosownymi dokumentami źródłowymi pozwalającymi wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Sąd rozpatrując sprawę ocenia, czy podane przez stronę okoliczności w istocie wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, by Sąd mógł stwierdzić, na podstawie konkretnych danych, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania decyzji istotnie trudne do odwrócenia. W sytuacji, gdy strona nie wykaże we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd. W przedmiotowej sprawie zawarty w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ograniczał się do stwierdzenia: "wnoszę o wstrzymanie wykonania decyzji do czasu rozstrzygnięcia mojej skargi". Tak sformułowany wniosek nie zawierał żadnego uzasadnienia. Zatem brak należytego uzasadnienia żądania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wyklucza dokonywanie jego merytorycznej oceny. Jak już wskazano uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających na ocenę, że wstrzymanie zaskarżonego aktu jest w danej sprawie obiektywnie zasadne. Samo bowiem wykonanie świadczenia pieniężnego nie wywoła nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność zwrotu wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. W tym miejscu należy też wskazać, że zgodnie z art. 8-10 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm., dalej "u.p.e.a.") dopuszczalność prowadzenia egzekucji jest ograniczona do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu. Zauważyć należy, iż trudna sytuacja materialna wnioskodawcy może mieć niewątpliwie wpływ na przyznanie prawa pomocy, nie jest zaś wystarczającą okolicznością do wstrzymania wykonania zaskarżonych aktów. W doktrynie i w judykaturze przyjmuje się zasadę, zgodnie z którą przesłanek do przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 p.p.s.a., nie można utożsamiać z przesłankami, na podstawie, których sąd może orzec o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Postępowanie w zakresie przyznania prawa pomocy i postępowanie w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu to dwa odrębne postępowania, w których sąd rozstrzyga na podstawie innych przesłanek (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 grudnia 2010 r., II FZ 605/10, z 16 października 2009 r., II FSK 1783/08, z 22 czerwca 2010 r., I FZ 189/10). Warto nadmienić, iż każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy bowiem zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, ale jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Odnosząc się do wskazanego w zażaleniu argumentu skarżącego, który wskazał, iż jest leczony psychiatrycznie i nie można nakładać na niego obowiązku udowadniania okoliczności uprawniających do wydania decyzji o wstrzymaniu wykonania decyzji, to zauważyć należy, iż skoro skarżący sam sporządził skargę, w której zawarł przedmiotowy wniosek, to nie sposób uznać, iż przekraczało jego możliwości prawidłowe sporządzenie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że strona nie wykazała przesłanek skutkujących uwzględnieniem wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. W rezultacie słusznie odmówiono wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.