II FZ 9/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Beata Cieloch po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 stycznia 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 1361/24 w sprawie ze skargi T. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 30 września 2024 r. nr 2401-IOD-1.4102.1.2024.18/MW UNP: 2401-24-243494 w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2020 r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 20 stycznia 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 1361/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę T. W. (dalej: "skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 30 września 2024 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2020 r. Z uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia wynika, że pełnomocnik skarżącego wniósł skargę na wskazane w sentencji niniejszego orzeczenia postanowienie. Następnie został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi przez jej podpisanie, podanie numeru PESEL skarżącego, wskazanie osnowy skargi, określenie w pełni naruszenia prawa lub interesu prawnego, podanie wartości przedmiotu zaskarżenia, a także złożenia pełnomocnictwa do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka pocztowa, zawierająca powyższe wezwania, awizowana była po raz pierwszy w dniu 27 listopada 2024 r. Powtórne awizowanie przesyłki miało miejsce w dniu 5 grudnia 2024 r. Przesyłkę wydano pełnomocnikowi strony w dniu 12 grudnia 2024 r. Przy piśmie z dnia 18 grudnia 2024 r., nadanym w Urzędzie Pocztowym w B. w dniu 19 grudnia 2024 r., pełnomocnik skarżącego uzupełnił powyższe braki. Jednocześnie w dniu 19 grudnia 2024 r. na konto WSA w Gliwicach wpłynęła opłata od skargi w wysokości 3.086 zł. W niniejszej sprawie w ocenie WSA, wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi uznać należy za skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżącego z dniem 11 grudnia 2024 r. w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako: "p.p.s.a."). W związku z powyższym Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący, pomimo prawidłowego doręczenia wezwania, nie usunął braków formalnych w zakreślonym terminie i odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt. 3 p.p.s.a. Pismem z 26 stycznia 2025 r. pełnomocnik skarżącego wniósł zażalenie na postanowienie WSA w Gliwicach, wnosząc o jego uchylenie i orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu środka odwoławczego pełnomocnik strony podkreślił, że korespondencja kierowana do skarżącego została wydana mu przez operatora pocztowego w dniu 12 grudnia 2024 r., pomimo, że czternasty dzień na jej odebranie upływał 11 grudnia 2024 r. W związku z tym w ocenie pełnomocnika strony pozostawał on w usprawiedliwionym błędzie, co do tego, iż 7 dniowy termin na uzupełnienie braków formalnych skargi upływał w dniu 19 grudnia 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wobec realiów tej sprawy przypomnieć trzeba, że stosownie do art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65- 72 p.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zgodnie z art. 73 § 2 p.p.s.a. zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Stosownie do § 3 tego artykułu w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Zgodnie zaś z § 4 doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Z treści art. 73 § 1 i § 4 p.p.s.a. wynika zatem, że doręczenie w tym trybie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od dnia pierwszej próby doręczenia, o której adresat dowiaduje się ze stosownego zawiadomienia, tj. awizo. Przepisy te wprowadzają fikcję prawną doręczenia, co oznacza, że na ich podstawie – wbrew faktom – uznajemy przesyłkę za doręczoną, a skutek ten zachodzi z mocy samego prawa "z upływem ostatniego dnia okresu". Odebranie pisma po upływie terminu, z którym wiąże się fikcja prawna doręczenia, nie zmienia skutków procesowych zaistniałej fikcji. Również wtedy, gdy adresat odbierze przesyłkę już po 14 dniach, w dalszym ciągu będzie miała zastosowanie wynikająca z art. 73 § 4 p.p.s.a. fikcja prawna wcześniejszego doręczenia. W tym zakresie jej skutki nie przestają wywoływać skutków prawnych późniejszego doręczenia przesyłki (por. postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2016 r., II FSK 1762/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Innymi słowy, późniejsze odebranie na żądanie strony pisma, a więc po upływie terminu, o którym mowa w art. 73 § 3 p.p.s.a., na skutek jego przetrzymywania przez operatora pocztowego, nie niweczy skutków doręczenia pisma w trybie art. 73 p.p.s.a. Dlatego też, fakt odebrania pisma z urzędu pocztowego przez pełnomocnika skarżącego po upływie terminu wskazanego w art. 73 § 1 p.p.s.a., potwierdzony stosownym stemplem pocztowym, nie ma wpływu na skutek określony w art. 73 § 4 p.p.s.a. Brak fikcji prawnej doręczenia pisma w trybie art. 73 p.p.s.a. może być natomiast wykazane, gdy adresat pisma wskaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością i nie mógł w ogóle odebrać przesyłki pocztowej. Jedną z możliwości służących wykazaniu braku skuteczności fikcji prawnej doręczenia jest przeprowadzenie procedury reklamacyjnej. W rozpoznawanej sprawie, skarżącemu nie udało się wykazać, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością i w ten sposób zakwestionować skuteczności fikcji doręczenia. Skoro więc korespondencja kierowana do skarżącego po dwukrotnym awizowaniu (27 listopada 2024 r. i 5 grudnia 2024 r.), została uznana za doręczoną z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu z art. 73 § 1 p.p.s.a., a zatem 11 grudnia 2024 r., to siedmiodniowy termin do uzupełnienia braków formalnych skargi upływał 18 grudnia 2024 r. Pełnomocnik skarżącego nadał zaś pismo zawierające uzupełnienie wyżej wymienionych braków formalnych w dniu 19 grudnia 2024 r. Niewątpliwie więc braki formalne skargi nie zostały uzupełnione w terminie, mimo wezwania. Wobec tego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zobowiązany był skargę tę odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a. Orzeczenie Sądu pierwszej instancji odpowiada zatem prawu. Jednocześnie należy podkreślić, że Sąd w składzie rozpoznającym niniejsze zażalenie nie przesądza, czy w toku doręczania korespondencji sądowej strona dopuściła się zawinionego działania polegającego na nieuzupełnieniu braków formalnych skargi oraz jakie były rzeczywiste przyczyny takiego stanu rzeczy. Powyższe istotne z punktu widzenia hipotezy art. 87 § 2 p.p.s.a. będzie przedmiotem oceny w sprawie z wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, nie zaś skuteczności doręczenia oraz zasadności odrzucenia środka zaskarżenia. Przy czym skuteczność takiego wniosku zależna jest od uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania czy skargi nastąpiło bez winy strony. Przedmiotem analizy w niniejszej sprawie jest wyłącznie ocena prawidłowości rozstrzygnięcia postanowienia Sądu pierwszej instancji z 20 stycznia 2025 r. Końcowo, odnosząc się do wniosku o zwrot kosztów postępowania zażaleniowego, należy stwierdzić, że zgodnie z art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, co do zasady nie jest uprawniony do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego w orzeczeniu, które nie jest jednym z orzeczeń, o których mowa w art. 209 p.p.s.a. Brak jest w tym przepisie podstaw do zamieszczania orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania w innych orzeczeniach, kończących postępowanie w danej instancji, niż wymienione w tym przepisie (por. uchwałę NSA z 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a, w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.