II GSK 1081/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz (spr.) Sędziowie NSA Maria Jagielska Zbigniew Czarnik Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 11 grudnia 2013 r. sygn. akt V SA/Wa 1493/13 w sprawie ze skargi C. Spółki z o.o. w W. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. oddala skargę, 3. zasądza od C. Spółki z o.o. w W. na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 11 grudnia 2013 r. sygn. akt V SA/Wa 1493/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., po rozpoznaniu sprawy ze skargi C. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego, uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] oraz zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania. Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że w dniu [...] czerwca 2012 r. C. sp. z o.o. złożyła wniosek o wznowienie postępowania w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za lata 2007, 2008 i 2010 oraz w sprawie płatności ONW za 2008 r. Jako podstawę wznowienia postępowania Spółka podała usunięcie kodu DR10 w odniesieniu do działek rolnych zadeklarowanych przez nią do płatności w roku 2007. Podniosła, że za lata 2007-2010 nie otrzymywała świadczeń do gruntów w pełnej wysokości, ponieważ świadczenia te były bezpodstawnie pomniejszane o sankcje wieloletnie związane z obciążeniem deklarowanych do płatności działek kodem DR10. Natomiast z otrzymanych przez spółkę pism z dnia [...] maja 2010 r. z Departamentu Baz Referencyjnych ARiMR oraz z dnia [...] lipca 2010 r. z [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. wynikało, że kody DR10 na działki zostały usunięte. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] października 2011 r. utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR W. z siedzibą w W. z dnia [...] marca 2011 r. w sprawie przyznania stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 148 §1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Tymczasem spółka wniosek o wznowienie postępowania złożyła w dniu [...] czerwca 2012 r., zaś o zmianie kodów do działek objętych płatnościami dowiedziała się co najmniej [...] maja 2010 r., zatem w konsekwencji należało uznać, że wniosek został złożony po upływie terminu. Spółka złożyła zażalenie na powyższe postanowienie do Prezesa Agencji podnosząc, że Kierownik BP ARiMR w W. uzyskał informacje o zdjęciu kodów DR10 we własnym zakresie, lecz pomimo posiadania tej wiedzy w każdym postępowaniu administracyjnym w sprawie przyznania stronie dopłat w ramach systemów wsparcia bezpośredniego stosował sankcje obniżające przyznane płatności. O pozytywnym dla siebie rozstrzygnięciu w sprawie kodów strona dowiedziała się dopiero w maju 2012 r., kiedy to jej przedstawiciele uzyskali taką informację w siedzibie BP ARiMR w W. Skarżąca podniosła, że informacja zawarta w pismach z dnia [...] maja i [...] lipca 2010 r. nie miała istotnego znaczenia dla wznowienia postępowania w sprawie dopłat za lata objęte wnioskiem. Pisma te nie przesądzały bowiem o zdjęciu z deklarowanych do płatności działek kodu DR10 tym bardziej, że Kierownik BP ARiMR w W. nie stosował się do ich treści przy wydawaniu decyzji w sprawie płatności na rzecz spółki. Prezes ARiMR postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu podkreślił, że spółka w dniu [...] maja 2010 r. otrzymała pismo z Departamentu Baz Referencyjnych z centrali ARiMR, z którego powzięła informację o zmianie kwalifikacji przedmiotowych działek, tj. zdjęciu z nich kodu błędu DR10. Od tej daty biegł zatem określony w art. 148 § 1 k.p.a. termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania. Na powyższą decyzję C. Sp. z o.o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., w której zarzuciła m.in. niewłaściwą interpretację art. 148 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że uzyskanie samej informacji o usunięciu kodu DR10 z gruntów rolnych strony objętych systemem dopłat stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącej, zakończenie postępowania w sprawie kodów miało miejsce dopiero w 2012 r., gdy stronie przyznano dopłaty za 2011 r. w pełnej wysokości. Wtedy też powstały nowe dowody i okoliczności, które stanowiły podstawę wznowienia w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Skarżąca stwierdziła ponadto, że wznowienie postępowania powinno w niniejszej sprawie nastąpić z urzędu, ponieważ to organ – wcześniej niż skarżąca – uzyskał informację o uchyleniu sankcji wieloletnich związanych z kodem DR10. Sąd I instancji, podając jako podstawę prawną art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej powoływana jako "p.p.s.a."), uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji stwierdził, że przyjęcie dnia [...] maja 2010 r. za najpóźniejszą możliwą datę, w której spółka dowiedziała się o nowej okoliczności w sprawie, tj. o ostatecznym zdjęciu kodu błędu DR10 z działek zadeklarowanych do płatności nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. Sąd przywołał przy tym wyrok WSA w W. z dnia 18 lutego 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 2398/10, w którym sąd nakazał organowi przy ponownym rozpatrzeniu sprawy jednoznaczne wyjaśnienie, czy z działek zgłoszonych przez skarżącą do płatności rzeczywiście usunięto w wyniku weryfikacji kody DR10. Zdaniem Sądu I instancji, skarżąca nie miała pełnej i rzetelnej informacji odnoszącej się do tego, że kody DR10 zostały usunięte za okres, na jaki składała wnioski dot. wznowienia postępowania, albowiem chociażby z pisma z dnia [...] czerwca 2010 r., skierowanego do spółki z Departamentu Baz Referencyjnych Agencji wynikało, że kody te zostały usunięte [...] marca 2010 r. na dzień rozpoczęcia Kampanii 2010 r., co jednakże nie spowodowało braku zmniejszenia należnych za ten rok płatności. Ponadto organy ARiMR same nie miały pewności co do okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania i prowadziły w tym zakresie postępowanie wyjaśniające. W ocenie Sądu I instancji, organy nie podjęły wystarczających czynności zmierzających do weryfikacji twierdzeń skarżącej i ustalenia rzeczywistej daty powzięcia przez nią wiadomości o faktycznym wystąpieniu okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zaskarżył wyrok WSA w W. z dnia 11 grudnia 2013 r. sygn. akt V SA/Wa 1493/13 w całości skargą kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Organ zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. art. 148 § 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy poprzez błędne ustalenie, że z akt sprawy nie wynika jednoznacznie data, w której strona powzięła obiektywną informację o zdjęciu kodu błędu ze wskazanych działek i kiedy rozpoczął się bieg terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ stwierdził, że w dniu [...] maja 2010 r. Dyrektor Baz Referencyjnych poinformował Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego w S., że "kody DR10 zostały usunięte". Pismo to zostało przesłane do wiadomości pełnomocnikowi strony. Z treści tego pisma jednoznacznie wynika, że kody zostały już usunięte i zapis ten nie powinien budzić wątpliwości. W sformułowaniu tym użyto bowiem określenia w czasie dokonanym, świadczącym o tym, że dana czynność została już przeprowadzona i zakończona. Ponadto w oparciu o informację o usunięciu kodu DR10 strona dokonała korekty wniosku o płatność na 2010 r., w którym uwzględniła działki rolne, dla których organ usunął kody DR10. Fakt usunięcia kodów DR10 został potwierdzony także w późniejszej korespondencji ze stroną, m.in. w piśmie Dyrektora Baz Referencyjnych z dnia [...] czerwca 2010 r., z którego wynika, że kody te zostały usunięte w dniu [...] marca 2010 r. a także w piśmie Zastępcy Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] lipca 2010 r. W ocenie organu, ewentualne późniejsze wątpliwości dotyczące usunięcia kodów DR10 nie mają żadnego wpływu na ustalenie daty, w której strona dowiedziała się o nowej okoliczności, dającej podstawę do wznowienia postępowania. Oceny zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania nie należy bowiem uzależniać od zdarzeń przyszłych, które miały miejsce długo po upływie tego terminu. Ponadto organ zwrócił uwagę, że okoliczność, na którą powołuje się skarżąca we wniosku o wznowienie postępowania nie stanowi nowej okoliczności, ujawnionej po wydaniu decyzji ostatecznej. Była ona bowiem znana organowi przed wydaniem decyzji. Skarżąca nie skorzystała z uprawnienia do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest uzasadniona. Sąd I instancji bezpodstawnie przyjął bowiem, że istnieją niewyjaśnione przez organy wątpliwości co do tego, kiedy strona wnioskująca o wznowienie postępowania administracyjnego dowiedziała się o okoliczności stanowiącej przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przesłankę wznowienia postępowania. Sąd zasugerował się zapewne tym, że mimo powiadomienia strony o zdjęciu kodu DR10 z działek zadeklarowanych do płatności dalej wyłączono te działki z płatności. Beneficjent mógł zatem nie mieć pewności co do stanowiska organu w tej kwestii. Nie zmienia to jednak faktu, że został powiadomiony o odstąpieniu od tych wyłączeń, o czym wyraźnie świadczy już sam wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego z dnia [...] czerwca 2012 r., w którym wnioskodawca C. stwierdza, że otrzymała dwa pisma: z dnia [...] maja 2010 r. Departamentu Baz Referencyjnych ARiMR i z dnia [...] lipca 2010 r. z [...] Oddziału ARiMR z K., z których to pism jednoznacznie, zdaniem wnioskodawcy wynika, że kody DR10 na przedmiotowe działki rolne skarżącego zostały usunięte. W aktach sprawy jest również pismo Spółki C. z dnia [...] maja 2010 r., kierowane do ARiMR w W., w którym Spółka informuje, że w dniu [...] maja 2010 r. otrzymała z Departamentu Baz Referencyjnych ARiMR pismo, w którym poinformowano ją, że z działek położonych w B. pow. C., będących przedmiotem wniosku o płatności w 2010 r., zostały usunięte kody DR-10. Te dowody nakazują przyjąć, że beneficjent nie zachował przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a. jednomiesięcznego terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie przyznania płatności. Działanie organu, polegające na stosowaniu wyłączeń określonych działek z płatności na podstawie kodu DR10, po zdjęciu tego kodu z działek mogło być natomiast powodem do rozważenia możliwości wzruszenia decyzji w innym trybie niż tryb wznowienia. Mając to wszystko na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188, art. 151 i art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490), orzekł jak w sentencji.