II GSK 1211/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Sieńczyło - Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 1201/13 w sprawie ze skargi E. K. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: oddalić skargę kasacyjną Postanowieniem z 23 stycznia 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 1201/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę [...] na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia [...] września 2013 roku nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia. Pismem z [...] października 2013 r. (k. 2 akt sądowych) [...]dalej: skarżący, działając poprzez pełnomocnika [...], wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi. Następnie pismem z [...] grudnia 2013 r., stanowiącym uzupełnienie skargi (k. 10 akt sądowych) skarżący osobiście uzupełnił tak złożony środek zaskarżenia. Wskazał w nim adres do korespondencji ul. [...]. Zarządzeniem z [...] grudnia 2013 r. skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego pisma, przez uiszczenie wpisu sądowego od skargi, pod rygorem jej odrzucenia. Pomimo podwójnego awizowania ww. pisma w dniach 11 grudnia 2013 r. oraz 19 grudnia 2013 r., [...]nie podjął kierowanej do niej korespondencji, co zdaniem Sądu pierwszej instancji, w myśl art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm. dalej p.p.s.a.), stanowiło skuteczne doręczenie pisma z dniem 27 grudnia 2013 r.. Wobec nie uiszczenia wpisu, Sąd ten, na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., odrzucił skargę. Od postanowienia pełnomocnik skarżącego wniósł skargę kasacyjną z wnioskiem o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania oraz dopuszczenie dowodu z dokumentów – bilingów telefonicznych na okoliczność kontaktu Piotra Radziszewskiego z sekretariatem WSA w Łodzi. Postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. 220 § 3, art. 58 § 1 pkt 3, w związku z art. 6, art. 67 § 1, art. 73 § 1 i § 4 p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wyniki sprawy poprzez nietrafne zastosowanie tych przepisów i odrzucenie skargi, w sytuacji gdy nie doręczono skarżącemu wezwania do usunięcia braków fiskalnych skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że jest związany podstawami (art. 174 p.p.s.a.) i wnioskami skargi (art. 176 p.p.s.a.). Skarga kasacyjna została ograniczona wyłącznie do zarzutów związanych z drugą podstawą kasacyjną (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj. naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który w ocenie jej autora miał istotny wpływ na wynik sprawy. Istota kontroli instancyjnej w sprawach dotyczących skutków doręczenia pism sądowych sprowadza się do zbadania zachowania jego rygorów przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, z tym jednak zastrzeżeniem, iż przebiega ona w ramach związania granicami środka zaskarżenia. W niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie ma kwestia oznaczenia adresu skarżącego w skardze i w konsekwencji prawidłowość dokonywanych mu doręczeń. Doręczenie pisma sądowego, wywołuje określone ustawą, relewantne dla przebiegu postępowania sądowadministracyjnego skutki. Choć czynność doręczania ma charakter materialno-techniczny uchybienia popełnione przy jej dokonywaniu mogą prowadzić do konsekwencji prawnych ograniczających lub pozbawiających stronę postępowania w prawie do sądu. Stąd też regulację procesową cechuje daleko posunięty formalizm. Stosownie do przepisu art. 67 § 1 p.p.s.a. osobom fizycznym doręczeń należy dokonywać osobiście (bezpośrednio do rąk). Z kolei art. 70 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowi, że strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadamiać sąd o każdej zmianie swojego zamieszkania, adresu do doręczeń lub siedziby. W razie zaniedbania tego obowiązku pismo pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, chyba że nowy adres jest sądowi znany. O powyższym obowiązku i skutkach jego niedopełnienia sąd powinien pouczyć stronę przy pierwszym doręczeniu. Od tej zasady dopuszczone zostały wyjątki przewidziane w przepisach art. 71, art. 72, art. 73 i art. 74 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie skargę na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] września 2013 wniósł pełnomocnik skarżącego (osoba fizyczna). W piśmie stanowiącym uzupełnienie skargi (k. 10 akt sądowych) skarżący osobiście podał adres do korespondencji: [...]. Trafnie zatem Sąd I instancji przyjął, iż wskazany w uzupełnieniu skardze adres należało uznać za adres do doręczeń (art. 46 § 2 p.p.s.a.). O zmianie tego adresu stosownie do wymogów art. 70 § 1 p.p.s.a. skarżący nie informował Sądu. Pismo datowane na [...] grudnia 2013 r., o zmianie adresu do korespondencji, nie ma w sprawie znaczenia, bowiem wpłynęło ono do WSA już po odrzuceniu skargi tj. [...] lutego 2013 r. (k. 26 akt sądowych). Podkreślenia wymaga, że wskazując ten adres do doręczeń, skarżący powinien zadbać o to, aby kierowane do niego przesyłki dotarły do jego rąk (por. postanowienie NSA z 12 lipca 2006 r., II FSK 982/05; postanowienie NSA z 26 stycznia 2009 r., I FZ 528/08). Reasumując tę część rozważań wskazać należy, że w uzupełnieniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wskazał adres do doręczeń, w związku z czym została wypełniona dyspozycja zawarta w art. 46 § 2 p.p.s.a. i nie zaistniała konieczność wzywania do uzupełnienia pisma procesowego w tym zakresie (art. 49 § 1 p.p.s.a.),a Sąd w sposób prawidłowy adresował pisma kierowane do skarżącego (art. 67 p.p.s.a.). Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 73 § 1 i § 4 p.p.s.a. wskazać należy, że jest on nieuzasadniony. Na wstępie podkreślenia wymaga, że dla skuteczności doręczenia w trybie art. 73 p.p.s.a. konieczne jest zaznaczenie przez doręczyciela na potwierdzeniu odbioru, gdzie umieścił on zawiadomienie o przesyłce dla adresata: w skrzynce na korespondencję, na drzwiach mieszkania, w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń czy na drzwiach biura lub innego pomieszczenia. Domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 p.p.s.a. może być obalone wówczas, gdy adresat pisma wykaże, iż dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. Treść skargi kasacyjnej nie obalają domniemania zgodności doręczenia zastępczego dokonanego w trybie art. 73 p.p.s.a. Z kolei wnioski dowodowe składane przez skarżącego nie mają wpływu na wynik sprawy. Odpowiednie adnotacje o pozostawieniu pisma na dwa następujące po sobie okresy siedmiu dni zostały na potwierdzeniu odbioru przesyłki umieszczone. Okresy te zostały zachowane, a adresat powiadomiony o miejscu pozostawienia przesyłki (v: zwrotne potwierdzenie odbioru oraz koperta zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu k. 10 akt sądowych) Przy rozważaniu sposobu doręczenia i domniemania objętego art. 73 p.p.s.a. nie sposób jest składających się na jego treści czynności konwencjonalnych abstrahować od innych, którym przyporządkowana jest kulturowa funkcja racjonalnego i sformalizowanego (pisemnego) przekazu aktów woli. Zainicjowanie w sposób pisemny określonego trybu postępowania przez wyraźnie oznaczony, co do tożsamości i miejsca pobytu podmiot, któremu można przypisać świadome zachowanie zawiera w sobie zarówno wolę dotarcia przekazu do adresata, jak również oczekiwanie odpowiedzi wyrażonej w tej samej formie (por. postanowienie NSA z 27 marca 2009 r., II FSK 1910/07). Strona składająca skargę, pouczona o trybie i formie zaskarżenia aktu administracyjnego do sądu, winna spodziewać się odpowiedzi od tego adresata, niezależnie od tego, czy znane są jej reguły procesowe i ich wymogi formalne. Skoro w sposób planowany opuszcza jedynie czasowo miejsce zamieszkania, które pozostaje niezmienione, jej staraniom należy pozostawić dbałość o uniknięcie negatywnych skutków nieobecności. Staranność ta nie ma charakteru rygorystycznego, gdyż wystarczające jest choćby powiadomienie adresata lub doręczyciela lub też wskazanie adresu dla doręczeń. Dlatego, na tle przedmiotowego stanu faktycznego, należy opowiedzieć się za poglądem, że doręczenie pisma sądowego stanowiącego wezwanie strony do uiszczenia wpisu od skargi w sposób zastępczy, określony w art. 73 p.p.s.a. było skuteczne (por. H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, s. 364, także K. Kołakowski [w:] Kodeks postępowania cywilnego pod red. K. Piaseckiego, Warszawa 2006, teza druga do art. 136). Ponieważ treść tego wezwania była sformułowana właściwie i zawierało ono pouczenie o skutkach niedokonania czynności w terminie odrzucenie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., było prawidłowe. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 182 § 1 p.p.s.a., orzekł jak sentencji.