II GSK 2036/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-01-24
Skład orzekający: Barbara Stukan - Pytlowany, Maria Myślińska, Jacek Czaja
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej (Minister Infrastruktury) naruszył przepisy postępowania administracyjnego (art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a.) poprzez bezkrytyczne zaakceptowanie ustaleń Komisji Odpowiedzialności Zawodowej i brak uzasadnienia wyboru kary dyscyplinarnej, a także czy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił te kwestie?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie zinterpretował przepisy dotyczące odpowiedzialności zawodowej pośredników w obrocie nieruchomościami. Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo przypisał Ministrowi Infrastruktury obowiązek samodzielnego przeprowadzania postępowania wyjaśniającego i formułowania własnych ustaleń, podczas gdy zgodnie z ustawą o gospodarce nieruchomościami, rolę tę pełni Komisja Odpowiedzialności Zawodowej. Minister jedynie orzeka na podstawie wyników postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez Komisję. W związku z tym, zarzuty dotyczące naruszenia przepisów k.p.a. przez Ministra były niezasadne, a wyrok WSA podlega uchyleniu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia kary dyscyplinarnej nagany na pośrednika w obrocie nieruchomościami A. D. za nieuczciwe i nierzetelne działanie przy pośrednictwie w sprzedaży nieruchomości. Komisja Odpowiedzialności Zawodowej ustaliła, że pośredniczka wprowadziła klienta w błąd co do charakteru nieruchomości i nie zwróciła wpłaconego depozytu. Minister Infrastruktury nałożył karę nagany. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje Ministra, zarzucając mu bezkrytyczne przyjęcie ustaleń Komisji i brak uzasadnienia wyboru kary. Minister Infrastruktury wniósł skargę kasacyjną od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Stukan - Pytlowany Sędzia NSA Maria Myślińska Sędzia del. WSA Jacek Czaja (spr.) Protokolant Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Infrastruktury – obecnie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 199/11 w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od A. D. na rzecz Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
I
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 199/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę A. D. i uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...], a także poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] października 2009 r., nr [...], którą zastosowano wobec skarżącej (jako pośrednika w obrocie nieruchomościami) karę dyscyplinarną nagany. Ponadto Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, a także zasądził od organu administracji na rzecz skarżącej 440 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Sąd pierwszej instancji wskazał w swoim rozstrzygnięciu ustalenia faktyczne i stanowisko Ministra Infrastruktury. Organ ten wszczął z urzędu postępowanie w sprawie odpowiedzialności zawodowej wobec pośrednika nieruchomości A. D. Wszczęcie postępowania nastąpiło w związku ze skargą J. W., który zarzucił skarżącej nieuczciwe i nierzetelne działanie przy wykonywaniu na jego rzecz usług pośrednictwa w obrocie nieruchomościami. Postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone przez Komisję Odpowiedzialności Zawodowej. Na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego Komisja ta ustaliła, że pośrednik w obrocie nieruchomościami A. D., wykonując czynności pośrednictwa w ramach firmy [...], reklamowała oferty nieruchomości niezabudowanych (według podziału na: rolne, budowlane, komercyjne i budowlano-rzemieślnicze), przy czym nieruchomość położona w [...], stanowiąca działkę nr [...] o powierzchni 6792 m2, której nabyciem był zainteresowany J. W. została określona jako komercyjna. Ponadto zainteresowany uzyskał zapewnienie, że działka ta może być wykorzystana na prowadzenie działalności gospodarczej. Jednocześnie z uwagi na fakt, że J. W. wyrażał chęć zakupu jedynie części opisanej nieruchomości ustalono, że zostanie dokonany stosowny podział geodezyjny i w związku z tymi ustaleniami oraz innymi czynnościami związanymi z przyszłym zakupem przekazał on pośrednikowi w obrocie nieruchomościami A. D. kwotę 10 000 zł stanowiącą depozyt. Jednak podczas spotkania u notariusza w celu zawarcia umowy sprzedaży okazało się, że przedmiotowa nieruchomość jest działką rolną, wobec czego J. W. wycofał się z transakcji, przy czym zainteresowany nie odzyskał zaangażowanych środków finansowych wpłaconych jako depozyt. Na tej podstawie Komisja Odpowiedzialności Zawodowej stwierdziła, że pośrednik w obrocie nieruchomościami A. D. przy wykonywaniu czynności zawodowych na rzecz J. W. naruszyła art. 181 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603, ze zm.; dalej: ugn), ponieważ nie dołożyła należytej staranności właściwej dla zawodowego charakteru czynności pośrednictwa oraz nierzetelnie informowała zainteresowanego o aktualnym stanie prawnym i faktycznym nieruchomości, co z kolei wpłynęło na jego decyzję o nabyciu tej nieruchomości. W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami w pracy pośrednika Komisja złożyła wniosek o zastosowanie wobec niego kary dyscyplinarnej w postaci nagany. Minister Infrastruktury przyjął w całości ustalenia dokonane przez Komisję. Uznał, że pośrednik w obrocie nieruchomościami A. D. naruszyła art. 181 ust. 1 ugn poprzez wykonywanie czynności pośrednictwa w obrocie nieruchomościami bez zachowania szczególnej staranności właściwej dla zawodowego charakteru tych czynności. Nadto nie kierowała się zasadą ochrony interesu osoby, na której rzecz wykonywała czynności pośrednictwa, bowiem nie przekazała rzetelnej informacji o nieruchomości położonej w [...] (działka nr [...]), co spowodowało narażenie zainteresowanego J. W. na konsekwencje i ryzyko utraty setek tysięcy złotych. Z uwagi na to, Minister Infrastruktury na podstawie art. 183 ust. 1 ugn orzekł o zastosowaniu wobec A. D. kary dyscyplinarnej w postaci nagany, uznając, że kara ta jest adekwatna do stwierdzonej winy.
Sąd pierwszej instancji uznał, że wydane w sprawie decyzje Ministra Infrastruktury naruszały przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wadliwość tych decyzji w zakresie oceny znamion deliktu dyscyplinarnego polegała na bezkrytycznym zaakceptowaniu ustaleń Komisji Odpowiedzialności Zawodowej oraz nieuzasadnieniu prawidłowości nałożonej kary, co stanowiło naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.; dalej: k.p.a.). Z tego względu Sąd uchylił wydane w sprawie decyzje na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; dalej: p.p.s.a.).
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, organ administracji naruszył art. 107 § 3 k.p.a. W wydanych w sprawie rozstrzygnięciach brak jest bowiem uzasadnienia racji decyzyjnych, które legły u podstaw wyboru przez organ rodzaju zastosowanej kary.
Sąd stwierdził, że organ administracji publicznej orzekając o zastosowaniu jednej z kar dyscyplinarnych wymienionych enumeratywnie w art. 183 ust. 2 ugn powinien wziąć pod uwagę wszelkie okoliczności zaistniałe w sprawie. Organ ma obowiązek ustalić na czym polegało stwierdzone naruszenie, niezachowanie należytej staranności, niewywiązanie się ze wszystkich indywidualnie określonych obowiązków nałożonych przepisami prawa, ewentualnie organ ma obowiązek zbadać i wyjaśnić, jakie zasady określone standardami zawodowymi i konkretnie w jaki sposób w rozpatrywanej sprawie zostały naruszone. Oznacza to, że w zakresie orzekania o karze dyscyplinarnej w uzasadnieniu wydanego orzeczenia nie jest wystarczające posłużenie się przez organ krótkim uzasadnieniem hasłowym, bardzo ogólnym, nie odnoszącym się do istotnych elementów stanu faktycznego konkretnej sprawy. Nie jest również wystarczające przytoczenie w uzasadnieniu wydanego orzeczenia jedynie uchybień stwierdzonych przez inny podmiot np. Komisję Odpowiedzialności Zawodowej.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, powyższe oznacza, że organ, który orzeka karę dyscyplinarną, w uzasadnieniu wydanego orzeczenia winien jasno i rzetelnie wykazać powody, dla których orzeka konkretną karę dyscyplinarną a nie inną. Wybór przez organ orzekający rodzaju kary nie może być bowiem dowolny.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, w zaskarżonej decyzji w ogóle brak jest samodzielnych ustaleń i wyjaśnień co do zasadności zastosowania w stosunku do skarżącej kary dyscyplinarnej nagany. Organ całe to istotne dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy zagadnienie "skwitował" jedynie stwierdzeniem, że "orzeczona kara dyscyplinarna jest adekwatna do stwierdzonej winy". Nie wyjaśnił jednak, dlaczego uznał - wbrew wnioskowi zawartemu we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - że w rozpatrywanej sprawie adekwatną karą nie mogła być kara upomnienia. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ w ogóle nie rozważył ponadto takich okoliczności mogących mieć - zdaniem Sądu - wpływ na ocenę stopnia przewinienia skarżącej jak fakt, że w trakcie transakcji sprzedaży Jerzy Wyrwa był reprezentowany przez profesjonalnego zawodowego pełnomocnika (radcę prawnego), któremu przekazany był m.in. projekt aktu notarialnego i który wówczas nie zgłosił do tego projektu żadnych zastrzeżeń. Ponadto, jak ustaliła Komisja Odpowiedzialności Zawodowej, do projektu aktu notarialnego dołączone było pismo Urzędu Miasta [...] z dnia 14 marca 2008 r. informujące o sytuacji planistycznej dotyczącej działki. Pełnomocnik korespondował również w imieniu swojego mocodawcy ze skarżącą. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, stwierdzone przez organ uchybienia są pierwszym przewinieniem tego pośrednika, co zostało podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Również ta bardzo istotna dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy okoliczność spotkała się z całkowitym milczeniem organu orzekającego. Sąd uznał, że Minister winien był wskazać przyczyny zastosowania jednej z kar z katalogu oraz powinien wyjaśnić, dlaczego zastosowana kara jest najwłaściwsza, bowiem brak takiej oceny w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej powoduje niemożność oceny prawdziwych przesłanek, jakimi kierował się organ. W konsekwencji Sąd uznał, że stanowisko organu w tej sprawie miało cechy dowolności, czyli było niezgodne z treścią art. 195a ust. 1 ugn.
Jednocześnie Sąd pierwszej instancji uznał za wadliwą i nieznajdującą podstaw w obowiązujących przepisach prawa praktykę organów orzekających w sprawach odpowiedzialności zawodowej polegającą na zastępowaniu w uzasadnieniu wydanych orzeczeń organu własnej analizy konkretnej sprawy oraz ocen i wniosków tego organu sformułowanych na tle konkretnego stanu faktycznego obszernymi fragmentami z protokołów Komisji Odpowiedzialności Zawodowej. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, wydając decyzję, o której mowa w art. 195a ust. 1 ugn, Minister Infrastruktury jest zobowiązany, realizując w ten sposób także dyspozycję art. 107 § 3 k.p.a., przedstawić własne, szczegółowe stanowisko tego organu, a nie tylko powołać się i streścić stanowisko Komisji co do faktu naruszenia przez pośrednika obowiązujących przepisów i podstaw nałożenia określonej kary dyscyplinarnej.
Sąd zobowiązał organ administracji, by przy ponownym rozpoznaniu sprawy przeanalizował całość zebranych w trakcie postępowania wyjaśniającego dowodów, a następnie dokonał ich rzetelnej analizy, zaś jej wyniki przedstawił w uzasadnieniu ponownie wydanego rozstrzygnięcia. Decyzja ta winna odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego do rzeczywistej sytuacji faktycznej zaistniałej w rozpatrywanej sprawie. Sąd zobowiązał Ministra Infrastruktury, by w szczególności obszernie uzasadnił powody i przyczyny ewentualnego zastosowania jednej z kar z katalogu określonego w art. 183 ust. 2 ugn.
II
Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji złożył Minister Infrastruktury, który zaskarżając to orzeczenie w całości, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Wnoszący skargę kasacyjną zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
I. naruszenie prawa materialnego:
1. art. 195a ust. 1 ugn poprzez uznanie, że organ bezkrytycznie zaakceptował ustalenia Komisji Odpowiedzialności Zawodowej, a w uchylonych decyzjach zabrakło uzasadnienia co do wyboru zastosowanej kary, podczas gdy to Komisja Odpowiedzialności Zawodowej ma za zadanie przeprowadzić postępowanie wyjaśniające dotyczące wypełnienia obowiązków, o których mowa w art. 175 ust. 1 ugn i to Komisja wyjaśnia wszystkie okoliczności, zarówno faktyczne, jak i prawne przekazanej przez organ sprawy; natomiast organ na podstawie wyniku tego postępowania wydaje decyzję (art. 195a ust. 1 ugn),
2. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez przyjęcie, że Minister Infrastruktury naruszył wskazane przepisy przez to, że zaakceptował ustalenia Komisji Odpowiedzialności Zawodowej, w sytuacji gdy to Komisja Odpowiedzialności Zawodowej wyjaśnia wszystkie okoliczności, zarówno faktyczne, jak i prawne przekazanej przez organ sprawy; natomiast organ na podstawie wyniku tego postępowania wydaje decyzję (art. 195a ust. 1 ugn); skoro organ sam nie przeprowadza postępowania wyjaśniającego, gdyż jest to zadanie Komisji Odpowiedzialności Zawodowej, to w decyzji powinien dokonać jedynie oceny legalności przeprowadzenia tego postępowania, a wobec tego nie można mówić o naruszeniu tychże przepisów;
II. naruszenie przepisów postępowania:
1. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez zawarcie w uzasadnieniu sprzecznych twierdzeń, to jest jednoczesne przyjęcie, że przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami mające zastosowanie w niniejszej sprawie nie dają organowi administracji publicznej możliwości badania winy czy stopnia winy rzeczoznawcy majątkowego, jak również badania okoliczności osobistych obciążających czy też łagodzących i wskazanie, że w demokratycznym państwie prawnym każda kara (sankcja) musi bowiem odpowiadać stopniowi zawinienia,
2. art. 153 p.p.s.a. poprzez zobowiązanie Ministra Infrastruktury do obszernego uzasadnienia powodów i przyczyn ewentualnego zastosowania jednej z kar z katalogu określonego w art. 183 ust. 2 ugn, podczas gdy żaden przepis k.p.a. nie nakłada obowiązku obszernego uzasadniania, co oznacza, że Sąd nakłada na organ obowiązek nie wynikający z obowiązujących przepisów prawa;
3. art. 153 p.p.s.a. poprzez nałożenie na organ obowiązku wskazania w uzasadnieniu ponownej decyzji faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, wyjaśnienia racji decyzyjnych, mimo że Sąd w uzasadnieniu zawarł ustalenie, że decyzja administracyjna jest wydawana w oparciu o ustalenia Komisji Odpowiedzialności Zawodowej zawarte w protokole tej Komisji, co powoduje, że rola Ministra jest ograniczona.
W uzasadnieniu organ administracji wnoszący skargę kasacyjną stwierdził w szczególności, że organ nie przeprowadza postępowania wyjaśniającego, gdyż jest to działanie Komisji Odpowiedzialności Zawodowej, to w decyzji powinien dokonać jedynie oceny legalności przeprowadzenia tego postępowania. Jeżeli po zapoznaniu się z całością akt sprawy organ stwierdzi, że Komisja Odpowiedzialności Zawodowej prawidłowo przeprowadziła postępowanie wyjaśniające, to w świetle powyższego nie powinien ponownie cytować ustaleń Komisji, przyjmując je za własne. W decyzji organ rozstrzyga, czy wniosek Komisji Odpowiedzialności Zawodowej o ukaranie pośrednika jest uzasadniony i tym samym, czy okoliczności podniesione przez Komisję i stronę postępowania należy uwzględnić w całości, w części lub też nie należy ich brać pod uwagę przy wydaniu orzeczenia. W sprawie, przy orzeczeniu wobec skarżącej kary nagany, organ uwzględnił najważniejsze okoliczności wpływające na zastosowanie właśnie tego a nie innego środka dyscyplinarnego.
Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, Sąd pierwszej instancji nie miał podstaw do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., jako że nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani też innego naruszenia przepisów zarówno postępowania, jak i prawa materialnego.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna jest zasadna.
Jak wynika to z treści zarzutów odnoszących się do naruszenia prawa materialnego oraz uzasadnienia tych zarzutów skargi kasacyjnej, zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną Sąd pierwszej instancji niezasadnie uznał, że organ administracji publicznej naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., a ta wadliwa ocena była skutkiem naruszenia przez Sąd przepisu art. 195a ust. 1 ugn.
Wskazany wyżej zarzut naruszenia prawa materialnego wymaga rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności, gdyż podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania mają w istocie charakter następczy. Ich ocena uzależniona jest bowiem od stwierdzenia, czy Sąd pierwszej instancji niewadliwie zastosował prawo materialne, a nadto, czy prawidłowo ustalił treść stosowanych norm prawa materialnego.
Zgodnie z przepisem art. 175 ust. 1 ugn, rzeczoznawca majątkowy wykonując działalność zawodową jest zobowiązany do wykonywania czynności zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów prawa i standardami zawodowymi, ze szczególną starannością właściwą dla zawodowego charakteru tych czynności oraz z zasadami etyki zawodowej, kierując się zasadą bezstronności w wycenie nieruchomości. Orzekanie w sprawach odpowiedzialności zawodowej rzeczoznawcy majątkowego odbywa się na zasadach określonych w przepisach Rozdziału 4 - Działu V (art. 191 i nast.) cyt. ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Zgodnie z przepisem art. 194 ust. 2 tej ustawy (ugn), postępowanie wyjaśniające dotyczące wypełniania obowiązków, o których mowa w art. 158, art. 175, art. 181, art. 186 i art. 186a, przeprowadza Komisja Odpowiedzialności Zawodowej.
Zgodnie z przepisem art. 195a 1 ugn właściwy minister, na podstawie wyników postępowania wyjaśniającego, orzeka, w drodze decyzji, o zastosowaniu jednej z kar dyscyplinarnych, o których mowa w art. 178 ust. 2, art. 183 ust. 2 oraz art. 188 ust. 2, albo o umorzeniu postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej, z zastrzeżeniem ust. 2.
Analiza wyżej wskazanych przepisów pozwala na stwierdzenie, że ustawodawca określając zasady postępowania dotyczącego odpowiedzialności zawodowej rzeczoznawców majątkowych, pośredników w obrocie nieruchomościami i zarządców nieruchomości, wprowadził mechanizm umożliwiający uwzględnienie w tym postępowaniu udziału przedstawicieli organizacji zawodowych wskazanych zawodów regulowanych, poprzez powierzenie prowadzenia postępowania wyjaśniającego przez odrębny od orzekającego w tych sprawach organu administracji publicznej podmiot - Komisję Odpowiedzialności Zawodowej, powoływaną z udziałem osób wskazanych przez odpowiednie organizacje zawodowe.
Jak wynika to z treści przepisu art. 194 ust. 2 ugn, Komisja Odpowiedzialności Zawodowej przeprowadza postępowanie wyjaśniające, przy czym właściwość Komisji jest w tym zakresie wyłączna, bowiem po wszczęciu postępowania właściwy minister z mocy ustawy (art. 194 ust. 1a ugn) zobowiązany jest do przekazania sprawy Komisji Odpowiedzialności Zawodowej w celu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Zgodnie z przepisem art. 195a 1 ugn właściwy minister orzeka o zastosowaniu jednej z kar dyscyplinarnych, przy czym orzeczenie to wydawane jest na podstawie wyników postępowania wyjaśniającego, do przeprowadzenia którego – jak wyżej wskazano – właściwa jest Komisja Odpowiedzialności Zawodowej. Jest więc oczywiste, że z woli ustawodawcy owa Komisja nie tylko prowadzi samo postępowanie, ale i ustala jego wynik, co pozwala na stwierdzenie, że w tym zakresie właściwa norma kompetencyjna stanowi podstawę działania Komisji Odpowiedzialności Zawodowej z wyłączeniem kompetencji organu wszczynającego postępowanie i orzekającego o zastosowaniu kary dyscyplinarnej – właściwego ministra.
Zauważyć trzeba, że omawiane wyżej zagadnienie było już kilkakrotnie analizowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wskazać należy, że w wyroku z dnia 15 marca 2012 r. (sygn. akt II GSK 199/11) NSA wyraził pogląd, iż postępowanie prowadzone z tytułu odpowiedzialności zawodowej ma szczególny charakter, gdyż organ administracji publicznej wydając decyzję w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej opiera ją na dowodach zgromadzonych w aktach sprawy, a więc na dowodach zgromadzonych w trakcie postępowania wyjaśniającego przez Komisję Odpowiedzialności Zawodowej i jakkolwiek z przepisów nie wynika wprawdzie, że minister jest całkowicie związany ustaleniami zawartymi w protokole Komisji, to dyspozycja przepisu art. 195a ust. 1 ugn nakazuje poszukiwać szczegółowych ustaleń faktycznych dotyczących błędów i uchybień w pracy rzeczoznawcy majątkowego w protokole Komisji.
W wyroku z dnia 13 grudnia 2012 r. (sygn. akt II GSK 1637/11) NSA stwierdził, że Komisja Odpowiedzialności Zawodowej posiada ustawowe umocowanie dla prowadzenia postępowania wyjaśniającego wobec rzeczoznawcy pod kątem prawidłowości wypełniania obowiązków, o których mowa w art. 158, art. 175, art. 181, art. 186 i art. 186a, na co wskazuje przepis art. 194 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Prowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie, o którym wyżej mowa, jest ustawowym zadaniem wspomnianej Komisji, nie zaś Ministra Infrastruktury. Dlatego trudno zgodzić się ze stanowiskiem (Sądu pierwszej instancji) o istnieniu obowiązku Ministra Infrastruktury przedstawienia własnego, szczegółowego stanowiska, a nie Komisji, co do faktu naruszenia przez rzeczoznawcę majątkowego obowiązujących przepisów i podstaw nałożenia określonej kary dyscyplinarnej.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela wyżej wskazane poglądy. W tym stanie rzeczy zarzut naruszenia prawa materialnego - przepisu art. 195a ust. 1 ugn - uznać należało za zasadny. Zauważyć przy tym należy, że konsekwencją naruszenia tego przepisu było bezpodstawne stwierdzenie przez Sąd pierwszej instancji, że organ administracji publicznej naruszył przepisy postępowania – art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., co zasadnie zarzucono w skardze kasacyjnej.
Zasadny jest także zarzut naruszenia przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez zawarcie w uzasadnieniu sprzecznych twierdzeń. Sąd pierwszej instancji stwierdził bowiem najpierw, że przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie dają organowi administracji publicznej możliwości badania winy czy stopnia winy rzeczoznawcy majątkowego, jak również badania okoliczności osobistych obciążających czy też łagodzących, a następnie zauważył, że w demokratycznym państwie prawnym każda kara (sankcja) musi bowiem odpowiadać stopniowi zawinienia. Wykluczające się wzajemnie poglądy wyrażone przez Sąd pierwszej instancji co do okoliczności istotnej z punktu widzenia zasad odpowiedzialności zawodowej rzeczoznawców majątkowych, nie pozwala na poddanie tego zagadnienia kontroli zarówno dokonywanej przez stronę, jak i Naczelny Sąd Administracyjny w postępowaniu kasacyjnym.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu art. 153 p.p.s.a., stwierdzić należy, że także ten zarzut jest zasadny, bowiem w świetle prawidłowej wykładni normy prawnej zawartej w przepisie art. 195a ust. 1 ugn, brak było podstaw normatywnych do wyrażenia przez Sąd pierwszej instancji wskazanej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku oceny prawnej i wskazania co do dalszego postępowania, nakładających na Ministra Infrastruktury obowiązki wkraczające w kompetencje zastrzeżone dla Komisji Odpowiedzialności Zawodowej.
Z tych wszystkich względów oraz na podstawie przepisu art. 185 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną. Orzeczenie o koszach postępowania kasacyjnego uzasadnia przepis art. 203 pkt 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło