II GSK 2403/25
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2026-02-12
Skład orzekający: Małgorzata Rysz, Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz, Grzegorz Dudar
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie organu egzekucyjnego dotyczące zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych jest zgodne z prawem i czy obowiązek szczepień jest wymagalny mimo braku indywidualnego kalendarza szczepień i zaświadczenia lekarskiego?Ratio decidendi
Obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym jest wymagalny, gdy nie stwierdzono przeciwwskazań lekarskich do jego wykonania, a brak indywidualnego kalendarza szczepień nie wyklucza wymagalności obowiązku. Postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym jest zgodne z prawem, a skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jego uchylenia.Stan faktyczny
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Lublinie wydał tytuł wykonawczy wobec skarżącego R. D. obejmujący obowiązek poddania jego małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Skarżący wniósł zarzuty dotyczące wymagalności obowiązku, braku indywidualnego kalendarza szczepień oraz braku zaświadczenia lekarskiego o badaniu kwalifikacyjnym. Organ egzekucyjny oddalił zarzuty, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę skarżącego na postanowienie organu egzekucyjnego. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, która została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 sierpnia 2024 r. sygn. akt III SA/Lu 263/24 w sprawie ze skargi R. D. na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzki Inspektora Sanitarny w Lublinie z dnia 5 lutego 2024 r. nr 9012.6.21.2024 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z 8 sierpnia 2024 r. sygn. akt III SA/Lu 263/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: tj. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę R. D. (dalej powoływany także jako skarżący) na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 5 lutego 2024 r. nr 9012.6.21.2024 w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Lublinie (dalej PPIS, organ pierwszej instancji) w dniu [...] października 2023 r. wystawił wobec skarżącego tytuł wykonawczy obejmujący obowiązek poddania jego małoletniego syna F. D. obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Jako podstawę prawą obowiązku wskazano przepis art. 5 ust. 1 pkt. lit b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 1284 ze zm.), dalej także jako "ustawa o zwalczaniu zakażeń".
Pismem z dnia [...] listopada 2023 r. skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, wskazując m.in. na:
- brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak indywidualnego schematu szczepień, brak wskazania przez wierzyciela podstawy faktycznej prawnej określenia wymagalności obowiązku;
- określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zwalczaniu zakażeń, poprzez wymienienie poszczególnych szczepień ochronnych, których we wskazywanym punkcie aktu normatywnego wymienionych nie ma, przy jednoczesnym pominięciu art. 17 ust. 2 i 4 ustawy, czyli obowiązku wykluczenia przeciwskazań do szczepienia;
- brak spełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów z art. 27 u.p.e.a.
Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2023 r. organ pierwszej instancji oddalił zarzuty skarżącego. Organ wyjaśnił, że obowiązek szczepień ochronnych wynika z art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy o zwalczaniu zakażeń. Szczegółowe unormowania w zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych określają przepisy tej ustawy oraz przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077), wydane na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy. Powiatowy Inspektor Sanitarny wyjaśnił, że wykonanie szczepienia poprzedzone jest badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwskazań do wykonania szczepienia. W aktach sprawy znajduje się informacja od lekarza z dnia [...] sierpnia 2023 r., z której wynika, że lekarz nie stwierdził przeciwwskazań do wykonania szczepień ochronnych, nie podjął decyzji o odroczeniu obowiązkowych szczepień ochronnych. Lekarz kwalifikujący do szczepień ochronnych skierował do Poradni pediatrycznej szczepień dla dzieci z grup wysokiego ryzyka jedynie celem opracowania schematu szczepień przez specjalistę w związku z opóźnieniami w realizacji szczepień ochronnych u dziecka a nie w związku ze stwierdzonymi przeciwwskazaniami. Wobec powyższego organ uznał za bezzasadny zarzut braku wymagalności obowiązku z uwagi na brak indywidualnego kalendarza szczepień. Indywidualny kalendarz szczepień wyznaczany jest w przypadku, gdy występują istotne przeciwwskazania do przeprowadzenia szczepień ochronnych w normalnym trybie czasowym, przy czym jedynie lekarz może stwierdzić kiedy jest to uzasadnione, a w przedmiotowej sprawie lekarz takich wskazań nie stwierdził. Biorąc powyższe pod uwagę, obowiązek podlegający egzekucji został określony w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami prawa. Brak jest również podstaw do uznania aby doszło do wygaśnięcia egzekwowanego obowiązku, czy też aby był on niewymagalny. Organ pierwszej instancji uznał, że wniesione zarzuty dotyczące prowadzonego postępowania egzekucyjnego w administracji nie zasługują na uwzględnienie i brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego w administracji dotyczącego wykonania obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym.
W zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji skarżący zarzucił m.in. brak przeprowadzonego lekarskiego badania kwalifikacyjnego przed szczepieniem ochronnym u dziecka, nierzetelne rozpatrzenie sprawy, nieprawidłową treść upomnienia, przekroczenie przez dziecko wieku właściwego do podania szczepionek; brak powiadomienia o przypadającym szczepieniu ochronnym przez lekarza, brak możliwości wykonania obowiązku z powodu jego odroczenia, ograniczenie władzy rodzicielskiej poprzez przymuszanie do wykonania obowiązku oraz na naruszenie art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), dalej k.p.a. i art. 7 § 3, art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505, ze zm.), dalej u.p.e.a.
Po rozpatrzeniu zażalenia, Wojewódzki Inspektor Sanitarny postanowieniem z dnia 5 lutego 2024 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że skarżący nie dopełnił obowiązku o charakterze niepieniężnym poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Strona była informowana o konieczności wykonania wskazanego obowiązku pismem organu pierwszej instancji z dnia [...] kwietnia 2023 r. Z uwagi na nieskuteczność skierowanego do strony pisma, wierzyciel wydał w dniu [...] czerwca 2023 r. upomnienie, w którym wezwał stronę do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, tj. poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Strona ponadto prowadziła z wierzycielem korespondencję, kwestionując zasadność prowadzonego postępowania. Wierzyciel wystąpił pismem z dnia [...] października 2023 r. do organu egzekucyjnego, tj. Wojewody Lubelskiego, o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w przedmiocie uchylania się skarżącego od obowiązkowych szczepień ochronnych dziecka, powołując się na tytuł wykonawczy z dnia [...] października 2023 r. Na dzień wydania zaskarżonego postanowienia stan zaszczepienia dziecka nie uległ zmianie. Organ odwoławczy podkreślił, że do momentu wydania tytułu wykonawczego skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na wykonanie obowiązku bądź też braku możliwości jego wykonania, na przykład z powodu długotrwałych przeciwwskazań zdrowotnych.
Korespondencja prowadzona z lekarzem nie wskazuje na występowanie długotrwałych przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych u dziecka. W piśmie z dnia [...] lipca 2023 r. lekarz poinformował, że na wizycie w dnia [...] lipca 2023 r. dziecko zostało skierowane do Poradni pediatrycznej szczepień dla dzieci wysokiego ryzyka w celu ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień. Brak jest jednak informacji na temat stwierdzonych przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych. Organ odwoławczy wyjaśnił, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym dotyczy całej procedury, tj. badania kwalifikacyjnego oraz samego szczepienia ochronnego. Wydanie skierowania do poradni specjalistycznej nie jest jednoznaczne ze stwierdzeniem długotrwałych przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień ochronnych. Jest ono jedynie elementem procesu zamierzającego do poddania dziecka szczepieniom ochronnym.
Wskazanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalając skargę skarżącego przytoczył treść art. 2 § 1 pkt 10, art. 33 § 1 i 2 oraz art. 34 § 1 u.p.e.a. a także przepisy ustawy o zwalczaniu zakażeń mających zastosowanie w sprawie.
Sąd pierwszej instancji stwierdził że w aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń, skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności.
Powołane rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Rozporządzenie określa ramy wiekowe, w których dane szczepienie jest wymagalne. W świetle wymienionych wyżej przepisów nie ma wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu wynika bezpośrednio z przepisów ustawowych. Nie może więc budzić wątpliwości, że ustawowy obowiązek szczepień ochronnych oznacza niedopuszczalność korzystania z uprawnienia pacjenta do odmowy poddania się temu świadczeniu zdrowotnemu.
W okolicznościach niniejszej sprawy nie jest kwestionowana ustalona przez organy w toku postępowania okoliczność, że syn skarżącego F. D. nie został zaszczepiony przeciwko żadnej z chorób zakaźnych wymienionych w tytule wykonawczym pomimo, że terminy podania poszczególnych dawek szczepionek już upłynęły, co potwierdza treść załącznika nr 1 rozporządzenia. Sąd pierwszej instancji odnosząc się do zarzutów skarżącego, podzielił stanowisko organu odwoławczego, że § 3 rozporządzenia wskazuje w jakim okresie życia powinny być podawane poszczególne szczepionki, natomiast konkretyzacja obowiązku następuję w załączniku nr 1 do rozporządzenia. Okoliczność, że w załączniku wyznaczono optymalny termin wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, że przekroczenie tego terminu powoduje niewymagalność obowiązku. Skoro wiek do jakiego istnieje obowiązek podania dziecka obowiązkowym szczepieniom nie został przekroczony to brak podstaw do przyjęcia twierdzeń strony, że treść obowiązku wskazana w tytule wykonawczym jest niezgodna z prawem.
W ocenie sądu pierwszej instancji, wydając zaskarżone postanowienie organ odwoławczy trafnie również uznał, że doręczone skarżącemu upomnienie z dnia [...] czerwca 2023 r. było skuteczne i pozwalało na wydanie tytułu wykonawczego.
Istotne w sprawie jest to, że syn skarżącego nie został poddany żadnym szczepieniom ochronnym, i zarówno przed wystawieniem upomnienia, jak i w toku postępowania skarżący nie przedstawił zaświadczenia lekarskiego, ani jakiejkolwiek dokumentacji medycznej wskazującej na istnienie przeciwwskazań do wykonania szczepień. Tymczasem tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy w związku ze stanem zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia nie występują przeszkody, które wykluczają wykonanie szczepienia. Zatem w okolicznościach niniejszej sprawy uzasadnione było wystąpienie do organu właściwego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Z akt sprawy nie wynika, by w przypadku syna skarżącego stwierdzone zostały jakiekolwiek przeszkody natury medycznej do wykonania szczepienia. Oceny tej nie zmienia znajdujące się w aktach sprawy skierowanie do poradni specjalistycznej z dnia [...] lipca 2023 r. W dacie orzekania przez organy egzekucyjne obowiązek szczepienia istniał. Natomiast skarżący nie przedłożył ani na etapie postępowania administracyjnego ani sądowego żadnych dokumentów świadczących o przeciwskazaniach do wykonania szczepień ochronnych. Pomimo pozornego składania deklaracji o woli zaszczepienia dziecka – skarżący nie wyraził faktycznie dotąd zgody na jego uodpornienie, mnożąc problemy natury formalnej i prezentując subiektywne wątpliwości, w szczególności zaś błędnie rozumiejąc obowiązek szczepień oraz własne działania. Nie ma wątpliwości, że kolejne wizyty u lekarza, nawet te po dacie wystawienia upomnienia, miały podobny skutek. Subiektywna wizja strony co do prawidłowości wiedzy i decyzji lekarza, czy też zakresu dokonanego badania kwalifikacyjnego nie uzasadnia twierdzenia o wadliwości prowadzonych działań, a przez to braku wymagalności obowiązku z tej przyczyny.
Sąd pierwszej instancji podkreślił również, że potrzeba ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień w związku z wcześniejszym zaniechaniem przez matkę dziecka poddania syna obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu w terminach przewidzianych przepisami prawa, co spowodowało konieczność wystawienia tytułu wykonawczego i wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nie może być uznana za mogącą podważyć legalność tytułu wykonawczego oraz prowadzonego na tej podstawie postępowania egzekucyjnego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, zaskarżając wyrok w całości. Wyrokowi zarzucono:
1) naruszenie prawa materialnego tj.: art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) w zw. z art. 17 ust. 2, 4 i 5 ustawy o zwalczaniu zakażeń poprzez błędne jego zastosowanie skutkujące uznaniem, że obowiązek jest wymagalny, podczas gdy dla małoletniego nie ustalono indywidualnego kalendarza szczepień, nie zostały wykluczone przeciwwskazania do szczepień ochronnych i nie zostało wystawione zaświadczenie, o którym mowa w art. 17 ust. 4 ustawy, a także poprzez określenie wymagalności obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy, poprzez zobowiązanie skarżącej do wykonania nieistniejących w harmonogramie szczepień ochronnych,
2) naruszenie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi przez sąd pierwszej instancji, w sytuacji gdy rozstrzygnięcia organów obu instancji obarczone są rażącymi naruszeniami, tj.:
a) art. 33 § 2 w zw. z art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez rozpoznanie zarzutów, które zgodnie z ww. przepisem zarzutami nie są, oparcie rozstrzygnięcia na założeniach przyjętych przez organ I i II instancji, brak wezwania skarżącej do poprawnego wskazania zarzutów,
b) na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. brak uprzedniego doręczenia skarżącej upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 § 3e u.p.e.a. w zw. z § 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy I Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu,
c) art. 33 § 2 pkt 6c u.p.e.a. z uwagi na brak wymagalności obowiązku, wynikające z niewystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, na podstawie którego byłoby możliwe ustalenie czy i do jakich szczepień małoletni został zakwalifikowany; obowiązek nie może być ponadto uznany za wymagalny z uwagi na brak wykluczenia przeciwwskazań i skierowanie małoletniego do konsultacji specjalistycznej,
d) art. 15 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności wskutek nierozpoznania przez organ II instancji zarzutów skarżącej.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez uwzględnienie skargi. Pismem z 16 grudnia 2024 r. skarżący zrzekł się rozprawy w niniejszej sprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, organ wniósł o jej oddalenie, jednocześnie oświadczając, że nie składa wniosku o przeprowadzenie rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, zaś organ nie zażądał jej przeprowadzenia.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw nieważnościowych w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Granice skargi są więc wyznaczone przez podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt IV CKN 1518/2000, OSNC 2001/3, poz. 39 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/2004, OSP 2005/3, poz. 36, wyrok NSA z 12 września 2019 r., sygn. akt II GSK 634/19).
Skarga kasacyjna została oparta na podstawie kasacyjnej, wymienionej w art. 174 pkt 1 jak i 2 p.p.s.a., to jest na naruszeniu prawa materialnego przez błędne jego zastosowanie (pkt 1 petitum skargi kasacyjnej) oraz na naruszeniu przepisów postępowania których uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2 petitum skargi kasacyjnej). W takiej sytuacji, co do zasady, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po ustaleniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania wykładni prawa materialnego oraz subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego (por. wyrok NSA z 9 marca 2005 r., sygn. akt FSK 618/04, wyrok NSA z 3 grudnia 2024 r., sygn. akt II GSK 1000/24).
Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem postanowienia LPWIS w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym stwierdził, że postanowienie to nie jest niezgodne z prawem, co uzasadniało oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika – najogólniej rzecz ujmując – że zdaniem sądu pierwszej instancji, organ odwoławczy bez naruszenia prawa stwierdził, że podnoszone przez skarżącego zarzuty odnośnie do prowadzonego postępowania egzekucyjnego dotyczącego uchylania się od obowiązku szczepień ochronnych dziecka nie są zasadne.
Przechodząc do zarzutu opartego na podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., przede wszystkim należy wskazać, że autor skargi kasacyjnej nie wykazał, na czym miałby polegać istotny wpływ zarzuconego naruszenia na wynik sprawy, co jest wymagane w ramach naruszeń formułowanych na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Nie każde bowiem naruszenie przepisów postępowania może stanowić podstawę kasacyjną, ale tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przed sądem pierwszej instancji. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie wskazuje się, że przez wymieniony "wpływ" należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym podniesionym w zarzucie skargi kasacyjnej a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem, a związek ten, jakkolwiek nie musi być realny (uchybienie mogło mieć istotny wpływ), to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy, co wymaga uprawdopodobnienia istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy, a więc innymi słowy obowiązek wykazania oraz uzasadnienia, że następstwa zarzucanych uchybień były - co trzeba podkreślić - na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło, wyrok sądu administracyjnego pierwszej instancji byłby (mógłby być) inny.
Dodatkowo wskazać należy, że autor skargi kasacyjnej nieprawidłowo powołał w powyższym zarzucie art. 151 p.p.s.a. w zw. z 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Przepisy te zawierają przeciwstawne normy wynikowe, alternatywnie regulujące sposób rozstrzygnięcia sporu przez sąd wojewódzki. Nie mogą one tym samym stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, ani tym bardziej - jako przepisy określające przeciwne formy rozstrzygnięcia - być stawiane, jako pozostające w związku (zob. wyrok NSA z 28 maja 2025 r. sygn. akt I OSK 1326/24, CBOSA). Istotnym jest przy tym również wskazanie, że skoro sąd pierwszej instancji oddalił skargę orzekając na podstawie art. 151 p.p.s.a., to nie stosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., a więc nie mógł go naruszyć.
Sformułowany w pkt 2 a) petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 33 § 2 w zw. z art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. należało uznać za nieusprawiedliwiony. Przede wszystkim podkreślić należy, że art. 33 § 2 u.p.e.a. składa się z 6 punktów, z których dwa zawierają także podpunkty, zaś autor skargi kasacyjnej nie wskazał precyzyjnie, który ze wskazanych przepisów, w jego ocenie został naruszony. Z regulacji zawartych w p.p.s.a. wynika, że prawidłowo sformułowany zarzut skargi kasacyjnej powinien precyzyjne zawierać wskazanie przepisu prawa oraz uzasadnienie tego naruszenia. Zatem ogólnikowe powołanie się na przepis zawierający możliwy katalog podstaw zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, jest niewystarczający dla przyjęcia, że sąd pierwszej instancji dopuścił się jego naruszenia dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia organu egzekucyjnego. Jednocześnie nie można mówić o naruszeniu wskazanych przepisów i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w sytuacji wypowiedzenia się przez organy egzekucyjne w zakresie spełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów z art. 27 § 1 pkt 6 u.p.e.a. – wskazania podstawy prawnej prowadzonej egzekucji administracyjnej. Owszem, słusznie wskazuje skarżący, że zarzut dotyczący naruszenia art. 27 § 1 pkt 6 u.p.e.a. nie może być formalnym zarzutem odnoszącym się do prowadzonej egzekucji administracyjnej, jednakże w realiach niniejszej sprawy jest ściśle powiązany z podniesionym przez skarżącego zarzutem braku wskazania przez wierzyciela podstawy prawnej określenia wymagalności obowiązku, a zatem organy obu instancji były uprawnione także do wypowiedzenia się w kwestii podstawy prawnej wystawionego tytułu wykonawczego.
Nie można również zgodzić się ze skarżącym kasacyjnie, że skarżącemu nie zostało doręczone upomnienie, o którym mowa w art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 §3e u.p.e.a. w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia. Wbrew stanowisku skarżącego, doręczone mu upomnienie z [...] czerwca 2023 r. zawiera wszystkie niezbędne elementy wskazane w powyższych przepisach, w szczególności wskazano treść obowiązku – poddanie dziecka szczepieniom ochronnym, ze wskazaniem podstawy prawnej oraz zobowiązano skarżącego jako opiekuna prawnego dziecka do wykonania obowiązku w ciągu 7 dnia od daty doręczenia upomnienia poprzez poddanie dziecka w terminach wyznaczonych przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej obowiązkowym szczepieniom ochronnym, które zostały w upomnieniu wymienione. Okoliczność, że w upomnieniu nie wskazano konkretnych szczepień ani poszczególnych dawek, które powinny być u dziecka wykonane a jedynie wymieniono choroby, przeciwko których ciąży obowiązek przeprowadzenia względem nieletniego szczepień ochronnych, zaś w tytule wykonawczym precyzyjnie wskazano już dawki poszczególnych szczepionek, nie świadczy o naruszeniu powyższych przepisów. Nie można zatem uznać, że doręczone skarżącemu upomnienie nie zawierało danych niezbędnych do prawidłowego wykonania obowiązku – poddania dziecka szczepieniom ochronnym.
Co równie istotne, strona wadliwie formułuje zarzut, powołując się na § 2 pkt 3 rozporządzenia w sprawie danych zawartych w upomnieniu, który określa wymagania co do danych osobowych i adresowych zobowiązanego (w tym PESEL), jakie powinny się znaleźć w upomnieniu. Skarżący wskazuje, że przesłane mu upomnienie wzywa do wykonania szczepień ochronnych, które są rozbieżne z treścią rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, w rozporządzeniu tym nie ma bowiem takiego szczepienia jak świnka. Odpowiednio szczepieniem tym jest szczepienie przeciwko nagminnemu zapaleniu przyusznic. Prawidłowo sformułowany zarzut powinien wskazywać na § 2 pkt 4 lit. a) rozporządzenia w sprawie danych zawartych w upomnieniu, czego w sprawie brak.
Z kolei za nieskuteczny należało uznać zarzut podniesiony w pkt 2d petitum skargi kasacyjnej – naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.). Nadmienić należy, że ani w podniesionym zarzucie ani w uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor nie uzasadnił powyższego zarzutu, zatem w istocie nie poddaje się on kontroli instancyjnej – nie widomo bowiem które z zarzutów poniesionych przez skarżącego, w jego ocenie, nie zostały rozpoznane przez organ odwoławczy.
Zarzuty naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. (pkt 2c petitum skargi kasacyjnej) oraz naruszenia prawa materialnego, tj.: art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 17 ust. 2, ust. 4 i ust. 5 ustawy o zwalczaniu zakażeń sprowadzają się do próby zakwestionowania wymagalności obowiązku, stąd też podlegają łącznemu rozpoznaniu.
Z rozwiązań prawnych przyjętych na gruncie art. 5 i art. 17 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń wynika bezpośrednio wykonalny obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym, co w zakresie odnoszącym się do cech tego obowiązku dotyczy zarówno podmiotu, na którym obowiązek ten ciąży, zakresu tego obowiązku oraz okoliczności, w których dochodzi do jego aktualizacji.
Zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy o zwalczaniu zakażeń, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z kolei po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (ust. 4). Natomiast przyjmuje się, że w przypadku wykonywania w jednym podmiocie leczniczym badania kwalifikacyjnego do szczepień i zabiegu podania preparatu szczepionkowego nie jest wymagane wystawienie przez lekarza zaświadczenia o wykonanym badaniu kwalifikacyjnym, gdyż wynik tego badania jest wpisany do dokumentacji medycznej dziecka prowadzonej przez podmiot.
Z dokumentacji medycznej znajdującej się w aktach sprawy wynika, że wobec niestwierdzenia przeciwwskazań do wykonania szczepień ochronnych, w dniu [...] lipca 2023 r. małoletnie dziecko skarżącego zostało skierowane do konsultacyjnego punktu szczepień dla dzieci wysokiego ryzyka w celu ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień. Powyższe skierowanie nie było związane z wystąpieniem przeciwskazań zdrowotnych do szczepień ochronnych, a jedynie koniecznością opracowania indywidualnego schematu szczepień przez specjalistę, w związku z opóźnieniami w realizacji tego obowiązku. Jeżeli więc - co uznać należy za aż nadto oczywiste - w rozpatrywanej sprawie zostało wykonane (wymagane) badanie kwalifikacyjne do szczepień, a co za tym idzie wydane zostało stosowne orzeczenie w postaci pozytywnej kwalifikacji do szczepienia, to nie sposób jest twierdzić, że brak wydania zaświadczenia, o którym jest mowa w art. 17 ust. 4 ustawy o zwalczaniu zakażeń mógł stanowić uzasadnioną podstawę podważania wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego - a co za tym idzie podstawę podważania wymagalności tego obowiązku (wyrok NSA z 20 listopada 2024 r., sygn. akt II GSK 1077/24, CBOSA).
Ustawa o zwalczaniu zakażeń nie przewiduje prawa pacjenta (rodziców małoletniego dziecka) do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne. Wręcz przeciwnie, statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym, gdy brak jest ku temu przeciwwskazań. Jedynie w sytuacji wskazań lekarskich, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). To więc na rodzicu małoletniego dziecka spoczywa prawny obowiązek, wynikający wprost z ustawy, zgłoszenia się z dzieckiem do lekarza sprawującego nad nim opiekę profilaktyczną w celu przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych w celu potwierdzenia bądź wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego (zob. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2024 r., sygn. akt II GSK 2216/23, CBOSA). Nadmienić należy, co wielokrotnie podkreślały organy jak i sąd pierwszej instancji, że skarżący nie przedłożył na żadnym etapie postępowania dokumentów dotyczących wizyty w Poradni pediatrycznej szczepień dla dzieci wysokiego ryzyka, w tym ewentualnego zaświadczenia o odroczeniu ustawowego obowiązku szczepień ochronnych. Uprawniona była zatem konstatacja, że brak było stwierdzonych przeciwwskazań do wykonania szczepień czy też podstaw do odroczenia obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym, a zatem tytuł wykonawczy obejmował obowiązek jak najbardziej wymagalny.
Konkludując należy więc stwierdzić, że zarzuty skargi kasacyjnej nie mogły przynieść oczekiwanego rezultatu w postaci uchylenia zaskarżonego wyroku, albowiem nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach. Sąd pierwszej instancji przeprowadził prawidłowo kontrolę legalności zaskarżonego postanowienia i zasadnie oddalił skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej i na mocy art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło