II GSK 26/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal Sędziowie NSA Rafał Batorowicz (spr.) del. WSA Wojciech Czajkowski Protokolant Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 22 września 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 627/09 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 22 września 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 627/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2009r., nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską, uchylił zaskarżoną decyzję; stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; zasądził od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego M. S. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sąd pierwszej instancji uwzględnił następujący stan sprawy: M. S. (dalej zwany Skarżącym) wniósł skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości wydaną w wyniku rozpoznania odwołania od uchwały nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisji Egzaminacyjnej nr 4 do spraw aplikacji radcowskiej, którą to decyzją Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy uchwałę ustalającą negatywny wynik egzaminu konkursowego. Uchwałą nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisja Egzaminacyjna nr 4 do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. (zwana dalej: "Komisją Egzaminacyjną") ustaliła, że Skarżący otrzymał negatywny wynik egzaminu konkursowego na aplikację radcowską, bowiem uzyskał z testu wyboru 189 punktów. Od uchwały Skarżący złożył odwołanie. Zarzucił, że pytania nr 98, 139 i 199 zostały sformułowane z naruszeniem art. 339 ust. 1 i 3 ustawy o radcach prawnych, gdyż zawierają więcej niż jedną prawidłową odpowiedź. Wniósł o zmianę uchwały Komisji Egzaminacyjnej i ustalenie, że uzyskał pozytywny wynik z egzaminu konkursowego przy uwzględnieniu jako poprawnych odpowiedzi udzielonych przez niego na powyższe pytania. Utrzymując w mocy zaskarżoną uchwałę Komisji Egzaminacyjnej Minister Sprawiedliwości oparł się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.- dalej k.p.a.) w zw. z art. 3310 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji) - zwanej dalej ustawą, po rozpoznaniu odwołania. W uzasadnieniu wskazał, że egzamin, którego Skarżący był uczestnikiem, przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej i odwoływania jej członków oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i radcowskiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2164 ze zm.). Ponowne sprawdzenie kart odpowiedzi i przeliczenia punktów w postępowaniu odwoławczym wykazało prawidłowość uchwały Komisji Egzaminacyjnej. Minister Sprawiedliwości podniósł, iż ustawa w art. 339 ust. 3 jednoznacznie przesądza, że pozytywny wynik uzyskuje kandydat, który otrzymał co najmniej 190 punktów, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca. Minister Sprawiedliwości nie zgodził się także z zarzutem, że wskazana w kluczu odpowiedź na pytanie nr 139 nie wynika wprost z przepisów prawa, lecz bezpośrednio z zasady prawnej wyartykułowanej w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 1 marca 2007 r. (sygn. akt III CZP 94/06). Pytanie nr 139 brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem spółek handlowych, odwołanemu członkowi zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, nie będącemu jej wspólnikiem, legitymacja do wytoczenia przeciwko spółce powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników sprzecznej z ustawą: A. przysługuje, B. nie przysługuje, C. przysługuje wyłącznie po wykazaniu interesu prawnego." Według klucza odpowiedzi prawidłowa odpowiedź na to pytanie to odpowiedź "B" oparta na art. 250 pkt 1 w zw. z art. 252 § 1 k.s.h. Skarżący udzielił odpowiedzi "C" i jego zdaniem odwołany członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, nie będący jej wspólnikiem, ma legitymację do wytoczenia przeciwko spółce powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały na mocy art. 189 k.p.c. po wykazaniu interesu prawnego, gdyż przepis art. 252 k.s.h. wyłącza stosowanie tej normy prawnej jedynie w stosunku do osób objętych dyspozycją art. 250 k.s.h. Minister Sprawiedliwości uznał, że podniesiona przez skarżącego argumentacja jest bezzasadna w odniesieniu do treści postawionego pytania. Teza pytania dotyczy bowiem uprawnień w zakresie wytoczenia powództwa przez odwołanego członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie będącego jednocześnie wspólnikiem spółki, mających umocowanie w przepisach Kodeksu spółek handlowych. Wbrew twierdzeniom skarżącego poprawna odpowiedź na pytanie wynika wprost z przepisu art. 250 k.s.h. w związku z art. 252 § 1 k.s.h., który wymienia osoby i organy posiadające legitymację do wytoczenia powództwa przeciwko spółce z ograniczoną odpowiedzialnością o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników sprzecznej z ustawą. Z brzmienia art. 250 k.s.h. wyraźnie wynika, że prawo do wytoczenia powództwa, o którym mowa wyżej, przysługuje m.in. zarządowi spółki oraz poszczególnym jej członkom. Uprawnienie to przysługuje zatem tylko tym osobom, które w dacie wytoczenia powództwa pełnią funkcję członka zarządu. Wobec powyższego nie zaliczył udzielonej przez skarżącego odpowiedzi "C" na to pytanie, jako prawidłowej. Minister Sprawiedliwości nie zgodził się również z zarzutem skarżącego dotyczącym nieprecyzyjnego, niejednoznacznego i mylącego sposobu sformułowania pytania nr 199. Stwierdził, że wszystkie pytania, w tym również pytania kwestionowane przez skarżącego, zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżący zarzucił: 1. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie wydane przez organ I instancji w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie to (uchwała nr [...] z dnia [...] września 2008 r.) dotknięte były wadami uzasadniającymi jego uchylenie, to jest zostało wydane: a) z naruszeniem art. 339 Ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2002r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.) poprzez sformułowanie pytań nr 98, 139 i 199 testu oraz odpowiedzi do nich w ten sposób, że więcej niż jedna odpowiedź jest prawidłowa, czego następstwem był: b) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia przejawiony w przyjęciu, że skarżący nie uzyskał pozytywnego wyniku z egzaminu konkursowego, podczas gdy prawidłowa ocena dowodów powinna prowadzić do wniosku przeciwnego, gdyż Komisja egzaminacyjna wbrew rzeczywistemu stanowi rzeczy uznała, że tylko jednak wskazana w kluczu odpowiedź jest prawidłowa; 2. naruszenie art. 10 § 1 kpa oraz art. 77 § 4 k.p.k. poprzez pozbawienie skarżącego prawa do wzięcia czynnego udziału w postępowaniu, oparcie rozstrzygnięcia na notorii urzędowej bez wcześniejszego zakomunikowania jej stronie oraz pozbawienie możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów. W piśmie procesowym z dnia 21 sierpnia 2009 r. Skarżący podniósł dodatkowo istotne zastrzeżenia, oprócz pytań wskazanych w skardze, także do pytania nr 100. W myśl tego pytania i zgodnej z kluczem odpowiedzi, zgodnie z kodeksem postępowania cywilnego, jeżeli strona wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji, nie dołączając jednocześnie do wniosku samej apelacji, przewodniczący wzywa stronę do uzupełnienia tego braku w terminie tygodniowym pod rygorem zwrotu wniosku (odpowiedź C). Skarżący wskazał, iż odpowiedź na pytanie nr 100 nie wynika z przepisów prawa, lecz z orzecznictwa, a więc nie spełnia kryterium jednoznaczności i precyzyjności w znaczeniu nadanym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Kandydat na aplikanta dokonujący analizy przedmiotowego zagadnienia prawnego w trakcie egzaminu może jednak taką wątpliwość powziąć. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uznał, że skarga jest uzasadniona . Wskazał, że stosownie do przepisów art. 332 ust. 1 i 4 ustawy o radcach prawnych Minister Sprawiedliwości każdego roku powołuje zespół do przygotowania pytań na egzamin konkursowy dla kandydatów na aplikantów radcowskich (zespół konkursowy), który przygotowuje jeden zestaw pytań w formie testu wyboru (test składa się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa; pozytywny wynik otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów - por. art. 339 ust. 1 i 3 ustawy; uprawnia go to do złożenia wniosku o wpis na listę aplikantów radcowskich w ciągu 2 lat od ogłoszenia wyników egzaminu - por. art. 33 ust. 3 ustawy). Skarżący zarówno w odwołaniu, jak i w skardze wniesionej do Sądu zarzucił, iż organy obu instancji nieprawidłowo ustaliły wynik egzaminu konkursowego na aplikację radcowską z uwagi na niewłaściwą ocenę odpowiedzi udzielonych na pytania nr pytania nr 98, 139 i 199, a dodatkowo złożył zastrzeżenia do pytania nr 100. W ocenie Sądu - jeśli chodzi o pytania nr 98 i 199 uznać należy, iż organ prawidłowo, w sposób wszechstronny i przekonywujący odniósł się do każdego z zarzutów podniesionych przez Skarżącego w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej. Sąd podzielił natomiast zarzuty Skarżącego dotyczące pytania nr 100 i 139. W zakresie pytania nr 100 uzasadniony jest zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. przepisu art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Pytanie nr 100 brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, jeżeli strona wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji, nie dołączając jednocześnie do wniosku samej apelacji: A. sąd odrzuci wniosek o przywrócenie terminu, B. sąd oddali wniosek o przywrócenie terminu, C. przewodniczący wzywa stronę do uzupełnienia tego braku w terminie tygodniowym pod rygorem zwrotu wniosku". Skarżący udzielił na to pytanie odpowiedzi "A", natomiast według klucza odpowiedzi, prawidłowa jest odpowiedź "C", która wynika z przepisów art. 169 § 3 k.p.c. w zw. z art. 130 § 1 k.p.c. W ocenie Sądu, dla kandydata na aplikację wskazane przepisy nie dają odpowiedzi na to pytanie. Żaden przepis Kodeksu postępowania cywilnego, do którego odnosi się pytanie, nie stanowi, że brak dokończenia czynności procesowej stanowi brak formalny wniosku o przywrócenie terminu. Art. 169 § 3 k.p.c. brzmi: "Równocześnie z wnioskiem (o przywrócenie terminu) strona powinna dokonać czynności procesowej". Natomiast w myśl art. 130 § 1 k.p.c. zd. 1 "Jeżeli pismo procesowe nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych lub jeżeli od pisma nie uiszczono należnej opłaty, przewodniczący wzywa stronę, pod rygorem zwrócenia pisma, do poprawienia, uzupełnienia lub opłacenia go w terminie tygodniowym". O tym, że brak dołączenia apelacji jest brakiem formalnym wniosku nie przemawia literalne brzmienie art. 169 § 3 k.p.c. To dopiero orzecznictwo Sądu Najwyższego przesądziło, iż niedopełnienie przez składającego wniosek o przywrócenie terminu wymagań przewidzianych w art. 169 § 3 k.p.c. stanowi brak formalny, którego uzupełnienie powinien przewodniczący zarządzić w trybie przewidzianym w art. 130 k.p.c. (tak też 1CZ 238/54 z dnia 18 października 1954 r., OSNCP 1955/2/44 i 2CR 119/58 z dnia 1 września 1958 r., Preis 1960/2/407). W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu, budzić może wątpliwość formułowanie tego rodzaju pytań w teście na egzaminie konkursowym na aplikację, na które odpowiedź nie wynika expressis verbis z przepisów prawa, a jedynie z poglądów doktryny i orzecznictwa. Pytania testowe na egzamin konkursowy na aplikację radcowską mają być bowiem tak sformułowane, by zrealizować ustawowy wymóg określony w art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, a zatem na które jest tylko jedna prawidłowa i niebudząca wątpliwości odpowiedź. Odnośnie pytania nr 139 wątpliwości Sądu wzbudziła kwestia stanowiska organu wyrażonego w zakresie tego pytania. Sąd, nie przesądzając na obecnym etapie kontroli sądowoadministracyjnej, która z odpowiedzi wskazanych w pytaniu testowym nr 139 jest jednoznacznie prawidłowa - zmuszony jest zwrócić uwagę na występujące w literaturze przedmiotu poglądy, które winny znaleźć wyraźne odzwierciedlenie w wywodach Ministra Sprawiedliwości. Formułowanie tego rodzaju pytań na egzaminie konkursowym na aplikację radcowską może budzić uzasadnioną wątpliwość, albowiem w teście, w którym sprawdzeniu ma podlegać wiedza przyszłych dopiero aplikantów radcowskich, winno się unikać wprowadzania takich pytań, na które jednoznaczna odpowiedź nie wynika z przepisów prawa, a jedynie z poglądów doktryny i orzecznictwa, które do tego budzą pewne, być może uzasadnione - wątpliwości niektórych przedstawicieli nauki prawa. W świetle przepisu art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej, stojąc na straży praworządności oraz dążąc do załatwienia sprawy zgodnie z prawdą obiektywną, mają obowiązek uwzględniać z urzędu interes społeczny i słuszny interes obywatela. Zdaniem Sądu, w państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym, co oznacza, że Minister Sprawiedliwości winien wyjaśnić w sposób precyzyjny i jednoznaczny, dlaczego odmawiając stronie skarżącej uwzględnienia jej zarzutów odnośnie 139 przyjął, iż nie może ona uzyskać pozytywnego wyniku z egzaminu konkursowego. W rozpatrywanej sprawie Minister Sprawiedliwości nie wykazał dostatecznie jasno wszystkich okoliczności przekonywujących o trafności swojego rozstrzygnięcia w zakresie pytania testowego nr 139, dlatego należało wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję z dnia 12 marca 2009 r., jako uchybiającą w sposób istotny zasadom postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7, art. 8, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. Uchybienia te w konsekwencji mogą mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy, tym bardziej, jeśli uwzględni się zarówno fakt, iż Skarżący uzyskał jeden punkt mniej od wymaganego minimum, określonego w przepisie art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, jak i to, że zakwestionowane zostały dwa pytania: nr 139, jak i wcześniej omówione nr 100. Skargę kasacyjną od wyroku wniósł Minister Sprawiedliwości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepisów prawa materialnego poprzez dokonanie przez Sąd I instancji błędnej oceny ich zastosowania przez organ administracji, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – poprzez uwzględnienie skargi w sytuacji, gdy zakwestionowana decyzja Ministra Sprawiedliwości nie naruszała ani przepisów postępowania, ani przepisów prawa materialnego, a zwłaszcza art. 331 ust. 3 i art. 339 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych (Dz.U.2005.163.1361), które to naruszenie zdaniem Sądu I instancji miałby polegać na sformułowaniu pytań nr 100 i 139 testu konkursowego na aplikację radcowską w sposób sprzeczny z w/w przepisami. Minister Sprawiedliwości wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zwarzył, co następuje : Skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Minister Sprawiedliwości zarzucił naruszenie zarówno naruszenie przepisów postępowania, to jest art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione uwzględnienie skargi, jak i prawa materialnego, to jest art. 331 ust. 3 i art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych polegające na przyjęciu, że pytania numer 100 i numer 139 testu konkursowego na aplikację radcowską zostały sformułowane w sposób niewłaściwy i nie odpowiadały wymogom określonym w ustawie o radcach prawnych. Zarzuty naruszenia wskazanych przepisów nie są zasadne. Ustawodawca w art. 331 ustawy o radcach prawnych określił zakres wiedzy kandydatów na aplikację radcowską podlegającej sprawdzeniu podczas egzaminu konkursowego, stanowiąc, że chodzi tu o wiedzę "...z zakresu prawa: konstytucyjnego, karnego, postępowania karnego, karnego skarbowego, wykroczeń, cywilnego, postępowania cywilnego, gospodarczego, spółek prawa handlowego, pracy i ubezpieczeń społecznych, rodzinnego i opiekuńczego, administracyjnego, postępowania administracyjnego, finansowego, europejskiego, ustroju sądów, samorządu radców prawnych i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu radcy prawnego i etyki tego zawodu". Wiedza kandydata była sprawdzana w drodze egzaminu konkursowego, który zgodnie z art. 339 omawianej ustawy "... polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt". W świetle tego unormowania, zbudowanego na zasadzie testu jednokrotnego wyboru, nie jest dopuszczalne formułowanie pytań zawierających propozycje więcej niż jednej prawidłowej odpowiedzi w nawiązaniu do spornych w orzecznictwie i doktrynie problemów. Nie można również formułować pytań, na które odpowiedź będzie uzależniona od przyjęcia dodatkowych założeń pominiętych lub nieprecyzyjnie wyrażonych w pytaniach. Minister Sprawiedliwości wskazywał, że prawidłowa odpowiedź "B" na pytanie nr 139 znajduje jednoznaczne potwierdzenie w treści art. 250 pkt 1 w związku z art. 252 § 1 k.s.h. Pierwszy z nich stanowi, że prawo do wytoczenia powództwa o uchylenie uchwały wspólników przysługuje zarządowi, radzie nadzorczej, komisji rewizyjnej oraz poszczególnym ich członkom, natomiast w świetle drugiego przepisu osobom lub organom spółki wymienionym w art. 250 przysługuje prawo do wytoczenia przeciwko spółce powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników sprzecznej z ustawą. W ocenianym pytaniu przyjęto założenie, że chodzi o legitymację odwołanego członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością niebędącego jej wspólnikiem, do wytoczenia przeciwko spółce powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników sprzecznej z ustawą. W obu wymienionych przepisach k.s.h. nie określono natomiast uprawnień takich osób, które po odwołaniu ze składu organów spółki nie są już jej wspólnikami. W zależności od rodzaju zastosowanej wykładni tych przepisów w orzecznictwie Sądu Najwyższego i doktrynie zaznaczyły się wyraźnie rozbieżności na tle istnienia lub braku legitymacji do wytoczenia takiego powództwa przez osoby, które oprócz odwołania ich ze składu organów spółki nie są także jej wspólnikami. Przykładowo stosując wykładnię systemową Sąd Najwyższy w wyrokach z dnia 13 lutego 2004 r. II CK 438/02, z dnia 25 listopada 2004 r. III CK 592/03 i z dnia 15 grudnia 2005 r. II CSK 19/05 przyjmował, że byli członkowie zarządu lub rady nadzorczej spółki niebędący wspólnikami mają legitymację do wytoczenia powództwa z art. 252 k.s.h. o stwierdzenie nieważności uchwały o odmowie udzielenia absolutorium tym organom za okres, w którym byli ich członkami. W tych wyrokach podkreślono, że rezultat wykładni językowej jest tylko wówczas rozstrzygający, gdy nie podważają go wyniki uzyskane w drodze innych metod wykładni. Rozbieżności w orzecznictwie były tak daleko idące , że Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o rozstrzygniecie zagadnienia prawnego. Dając prymat wykładni językowej, w uchwale z dnia 1 marca 2007 r. III CZP 94/06 (OSNC 2007/7-8/95) Sąd Najwyższy uznał, że osobie odwołanej ze składu organu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie przysługuje legitymacja do wytoczenia powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników sprzecznej z ustawą (art. 252 § 1 w związku z art. 250 pkt 1 k.s.h.). Mimo nadania tej uchwale mocy zasady prawnej, spotkała się ona w sześciu glosach z wysoce zróżnicowaną oceną, także krytyczną. Godzi się zauważyć, że w aktualnym stanie prawnym ani Trybunałowi Konstytucyjnemu ani Sądowi Najwyższemu nie przysługują kompetencje do wydawania orzeczeń o skutkach powszechnie obowiązującej wykładni prawa. Wpisanie abstrakcyjnej uchwały 7 sędziów Sądu Najwyższego do księgi zasad prawnych wywołuje skutki o jakich mowa w art. 62 § 1 ustawy z 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. nr 240,poz. 2052 ze zm.), co oznacza, że "Jeżeli jakikolwiek skład Sądu Najwyższego zamierza odstąpić od zasady prawnej, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia pełnemu składowi izby". Wobec tak określonej mocy wiążącej zasad prawnych nie jest wyłączone i nie jest pozbawione celowości formułowanie przez strony i ich pełnomocników, w tym radców prawnych, odmiennych poglądów, zwłaszcza jeżeli znajdują one uzasadnienie w podnoszonych w doktrynie wątpliwościach co do wykładni przyjętej przez Sąd Najwyższy. Ustawodawca, określając w art. 331 ustawy o radcach prawnych zakres wymaganej od kandydata wiedzy, nie dał pierwszeństwa żadnemu ze źródeł poznania prawa, w szczególności orzecznictwu Sądu Najwyższego o mocy zasad prawnych. Wobec tego okoliczność, że uchwałę z dnia 1 marca 2007 r. III CZP 94/06 podjęto i opublikowano przed dniem przeprowadzenia egzaminu konkursowego nie była równoznaczna z wymogiem kierowania się przy wyborze odpowiedzi wiedzą o treści uchwały. W świetle przedstawionych uwag trafne było stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż Minister Sprawiedliwości, pomijając podnoszone przez stronę wątpliwości dotyczące właściwej odpowiedzi na pytanie numer 139, nie wyjaśnił należycie sprawy naruszając wskazane przez ten Sąd przepisy postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zajęte przez Sąd I instancji, które zgodne jest również z ugruntowanym już stanowiskiem wyrażonym w licznych orzeczeniach NSA (przykładowo II GSK 115/10, II GSK 778/09, II GSK 31/10, II GSK 150/10, II GSK 83/10) co do tego, że pytanie nr 100, dotyczące skutków prawnych złożenia wniosku o przywrócenie terminu bez jednoczesnego wniesienia apelacji, zostało sformułowane z naruszeniem prawa. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji z brzmienia przepisów powołanych w kluczu odpowiedzi, tj. art. 130 § 1 k.p.c. i art. 169 § 3 k.p.c. nie wynika w sposób jednoznaczny, aby niedołączenie do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji samej apelacji było brakiem formalnym, podlegającym uzupełnieniu w trybie przewidzianym dla uzupełnienia pism procesowych. Dopiero praktyka znajdująca wyraz w orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz sądów powszechnych, przesądziła o tym, iż niedopełnienie przez składającego wniosek o przywrócenie terminu wymagań przewidzianych w art. 169 § 3 k.p.c. stanowi brak formalny, którego uzupełnienie powinien Przewodniczący zarządzić w trybie przewidzianym w art. 130 k.p.c. Zauważyć bowiem należy, iż w tej kwestii wypowiedział się nie tylko Sąd Najwyższy w przywołanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku orzeczeniach, lecz problem związany ze stosowaniem art. 130 § k.p.c. w odniesieniu do wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności polegającej na wniesieniu środka zaskarżenia bez jednoczesnego dołączenia tego środka był przedmiotem rozważań zarówno tego Sądu jak i sądów apelacyjnych także w latach późniejszych (przykładowo postanowienie SN z dnia 20.09.2002 r. w sprawie III CRN 140/01, z dnia 30 stycznia 2002r. w sprawie III CZ 140/01, postanowienie Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 13.05.1999 w sprawie I ACZ 208/99). Świadczy to o tym, iż wbrew twierdzeniom organu z samego brzmienia art. 169 § 3 oraz art. 130 k.p.c. nie wynika, że niedołączenie do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji tego środka zaskarżenia jest brakiem formalnym, a stanowisko takie wynika z praktyki i orzecznictwa. Mając powyższe na uwadze skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 p.p.s.a.