II GSK 278/23
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2026-03-05
Skład orzekający: Małgorzata Korycińska, Andrzej Skoczylas, Grzegorz Dudar
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prawidłowe jest ustalenie przez organ administracji i sąd administracyjny pierwszej instancji zajęcia pasa drogowego przez nośnik reklamowy na podstawie szkicu pomiaru sporządzonego przez uprawnionego geodetę, a nie mapy do celów prawnych, oraz czy taka podstawa dowodowa uzasadnia nałożenie kary pieniężnej?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że szkic pomiaru nośnika reklamowego sporządzony przez uprawnionego geodetę jest wystarczającym dowodem do ustalenia zajęcia pasa drogowego, nawet bez konieczności sporządzania mapy do celów prawnych. Sąd podkreślił, że postępowanie w sprawie kary za zajęcie pasa drogowego nie wymaga obligatoryjnie mapy do celów prawnych, a ustalenie przebiegu granic pasa drogowego może nastąpić na podstawie wszelkich dowodów służących wyjaśnieniu sprawy. W związku z tym, skarga kasacyjna, która kwestionowała tę podstawę dowodową, została oddalona.Stan faktyczny
Spółka C. w W. została ukarana karą pieniężną za zajęcie pasa drogowego drogi powiatowej poprzez umieszczenie nośnika reklamowego. Organ pierwszej instancji (Prezydent m. st. Warszawy) wymierzył karę, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało ją w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki, uznając zebrany materiał dowodowy, w tym szkic pomiaru geodety, za wystarczający. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, kwestionując prawidłowość ustaleń faktycznych i dowodowych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną i zasądzono od B. w W. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie kwotę 675 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar (spr.) Protokolant asystent sędziego Wojciech Pach po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej C. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 2244/22 w sprawie ze skargi C. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 24 czerwca 2022 r. nr KOC/3349/Dr/20 w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od B. w W. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie kwotę 675 (sześćset siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem objętym skargą kasacyjną, orzekając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tj: Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej: "p.p.s.a."), oddalił skargę C. w W. (dalej: "spółka" lub "skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 24 czerwca 2022 r. w przedmiocie kary pieniężnej.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy.
W wyniku kontroli przeprowadzonej przez pracowników Wydziału Kontroli Pasa Drogowego Zarządu Dróg Miejskich w dniu [...] sierpnia 2019 r. oraz kolejnych kontroli przeprowadzanych w dniach [...] października 2019 r., a także [...] i [...] listopada 2019 r., stwierdzono zajęcie pasa drogowego drogi powiatowej ul. A. w Warszawie w rejonie nr [...].
Decyzją z 25 maja 2020 r. wydaną na podstawie m.in. art. 40 ust. 12 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 470 ze zm.; dalej: u.d.p.) Prezydent m. st. Warszawy:
1) wymierzył skarżącej karę pieniężną za zajęcie pasa drogowego drogi powiatowej ul. A. w rejonie nr [...]:
- w dniu [...] sierpnia 2019 r. poprzez częściowe umieszczenie w nim nośnika reklamowego nr [...] z reklamą o treści [...] o powierzchni 1,19 m2,
- w dniu [...] października 2019 r. przez częściowe umieszczenie w pasie drogowym nośnika reklamowego nr [...] z reklamą o treści [...] o powierzchni 1,19 m2,
- w dniach [...]-[...] listopada 2019 r. przez częściowe umieszczenie w pasie drogowym nośnika reklamowego nr [...] z reklamą o treści [...] o powierzchni 1,19 m2,
- w dniach [...]-[...] sierpnia, [...]-[...] września, [...]-[...] października, [...]-[...] listopada 2019 r. przez umieszczenie w nim urządzenia reklamowego o powierzchni rzutu poziomego 0,03 m2 bez zgody zarządcy drogi.
2) ustalił karę pieniężną w wysokości 3 602,50 zł, obliczoną jako iloczyn powierzchni reklamy, ustalonej stawki opłaty powiększonej dziesięciokrotnie i liczby dni zajęcia pasa drogowego.
3) wskazał termin i sposób zapłaty kary.
Zaskarżoną do sądu pierwszej instancji decyzją z 24 czerwca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazanym na wstępie wyrokiem oddalając skargę wskazał, że działające w sprawie organy sprostały wymaganiom odnoszącym się do postępowania wyjaśniającego. Sąd zaznaczył, że w niniejszej sprawie zebrany został następujący materiał dowodowy: 1) wypis z rejestru gruntów, z którego wynika, że działka [...] stanowi drogę publiczną, będącą własnością miasta stołecznego Warszawy; 2) wyrys z mapy ewidencyjnej w skali 1:1500; 3) wydruk z mapy zasadniczej z zaznaczeniem granic pasa drogowego i nośnika reklamowego w skali 1:500; 4) wypis z mapy ewidencyjnej skala 1:1500; 5) dokumentację fotograficzną nośnika reklamowego; 6) szkic pomiaru nośnika reklamowego sporządzony przez uprawnionego geodetę w skali 1: 500; 7) protokoły kontroli pasa drogowego z dnia [...] sierpnia 2019 r. z dnia [...] października 2019 r.; 8) karty kontroli zajęcia pasa drogowego dotyczące kontroli z dnia [...] i [...] listopada 2019 r.; 9) notatka urzędowa dotycząca pomiarów nośnika reklamowego. Treść powyższych dokumentów była w ocenie Sądu I instancji wystarczająca do uznania, że część nośnika reklamowego zajęła pas drogowy oraz w jakich dniach zajęcie to miało miejsce.
Zdaniem sądu pierwszej instancji szczególne znaczenie miał dokument sporządzony przez uprawnionego geodetę - szkic pomiaru nośnika reklamowego w skali 1:500. W dokumencie tym zaznaczony został zarówno przebieg pasa drogowego, jak też usytuowanie urządzenia reklamowego względem tego pasa drogowego. Określa więc linię graniczną pasa drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 u.d.p. oraz kolizję umieszczonej w tym pasie reklamy z tymi liniami (punkty oznaczonej jako A, B). Położenie urządzenia reklamowego zostało odwzorowane na szkicu sporządzonym przez geodetę uprawnionego. W ocenie sądu pierwszej instancji jednoznacznie wskazuje to na zamieszczenie reklamy nad pasem drogowym, określa też powierzchnię zajęcia pasa drogowego. Fakt, że szkic pomiaru nośnika reklamowego został podpisany przez geodetę uprawnionego powoduje, że posiada on szczególną moc dowodową. Zbędny jest zatem w ocenie WSA wniosek skarżącej dotyczący przeprowadzenia dowodu z mapy sporządzonej do celów prawnych, opinii biegłego geodety czy operatów technicznych Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego. Sporządzony w sprawie przez biegłego geodetę szkic pomiaru nośnika reklamowego, nie pozostawia wątpliwości co do naruszenia pasa drogowego przez nośnik reklamowy. Ponadto sąd pierwszej instancji uznał, że rama nośnika mieści się w pojęciu elementów konstrukcyjnych, bez których prezentowanie treści reklamowych byłoby niemożliwe pod względem technicznym. Organ prawidłowo objął ramę nośnika przy wyznaczeniu powierzchni reklamy, a także naliczył karę pieniężną za powyższą ramę nośnika w dniach, w których nie dokonywał kontroli zajęcia przedmiotowego pasa drogowego. Organ rozważył też kwestię zastosowania w sprawie art. 189f k.p.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca spółka, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:
I. Na podstawie art. 174 pkt 2) p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i § 4, art. 80, art. 84 § 1,136 § 1 k.p.a. w zw. z art. 4 pkt 1) u.d.p w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez zaakceptowanie naruszeń organów w sferze gromadzenia dowodów, popełnionych na etapie postępowania administracyjnego i wadliwe przyjęcie, iż materiał dowodowy był wystarczający do uznania, że doszło do zajęcia pasa drogowego ul. A. w rej. [...] w Warszawie, podczas gdy nie został przedstawiony żaden dokument geodezyjny sporządzony przez niezależnego biegłego geodetę (opinia biegłego lub mapa prawna)- przedstawiający z jednej strony granice pasa drogowego, a z drugiej umiejscowienie nośnika, co doprowadziło do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji, pomimo braku podstaw do jej wydania;
2. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i § 4, art. 80, art. 84 § 1, art. 136 § 1 k.p.a. w zw. z art. 4 pkt 1) u.d.p. w zw. z art. 81a § 1 k.p.a. poprzez zaakceptowanie naruszeń popełnionych przez organy administracji w sferze gromadzenia dowodów i wadliwe przyjęcie, iż materiał dowodowy zebrany na etapie postępowania administracyjnego był wystarczający do uznania, że doszło do zajęcia pasa drogowego ul. A. w rej. [...] w Warszawie poprzez umieszczenie w nim nośnika reklamowego, podczas gdy organy nie przedstawiły żadnych dowodów świadczących o umiejscowieniu nośnika w powyższej lokalizacji pomiędzy dniami przeprowadzenia kontroli, zaś wyrażone na podstawie "doświadczenia życiowego" odmienne przekonanie Sądu I instancji samo w sobie nie uzasadnia obciążenia Skarżącego sankcją w postaci kary pieniężnej; przy czym powyższe uchybienie skutkowało błędnym ustaleniem, że nośnik reklamowy znajdował w powyższej lokalizacji w okresach pomiędzy dniami kontroli, a w konsekwencji utrzymaniem mocy zaskarżonej decyzji;
II. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
3. art. 40 ust. 12 u.d.p. w zw. z art. 4 pkt 1 u.d.p. poprzez zaaprobowanie wskazanego przez organy przebiegu pasa drogowego i stwierdzenie, że żadne elementy architektoniczne (jak gzymsy, schodki itp.) nie niwelują faktycznego przebiegu pasa drogowego podczas gdy z przedłożonego przez Stronę stanowiska specjalistów – S. wynika, że fasada budynku każdorazowo i indywidualnie determinuje przebieg granic pasa drogowego, co skutkowało przyjęciem nieprawidłowego przebiegu granic pasa drogowego a za tym stwierdzeniem, że doszło do jego zajęcia;
4. art. 40 ust. 12 u.d.p. w zw. z art. 4 pkt 1 u.d.p, poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że nośnik reklamowy znajdował się w pasie drogowym zważywszy na jego położenie względem jezdni ul. A. w rej. [...] w Warszawie oraz brak funkcjonalnego związku z ruchem drogowym, w sytuacji gdy nośnik pasa drogowego nie naruszał;
5. Konsekwencją powyższych naruszeń było naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt. 1) lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi i zaakceptowanie uchybień popełnionych przez organy w postępowaniu administracyjnym, w sytuacji, gdy decyzja organu II instancji (SKO w Warszawie) oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji powinny były zostać uchylone.
Skarżąca wniosła nadto o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego w postaci opinii geodety inż. A. B. ustanowionej biegłym sądowym przy Sądzie Okręgowym w Warszawie z zakresu geodezji i kartografii z dnia [...] października 2022 r. w sprawie zarzutu zajęcia części pasa drogowego drogi powiatowej ul. F. [...] w W. (w załączeniu) na okoliczność (w celu wykazania faktu), że:
a) dla przesądzenia, czy nośnik reklamowy znajdował się w pasie drogowym koniecznym było dokonanie jednocześnie bezpośredniego pomiaru sytuacyjnego zarówno nośnika reklamowego, jak i położenia budynku i jego fasady,
b) kształt fasady budynku ma kluczowy wpływ na przestrzeń pasa drogowego, zaś występowanie na elewacji budynku jakichkolwiek wystających elementów o innym niż cel drogowy przeznaczeniu takich jak gzymsy, nawisy czy schody powoduje, iż obszar pod tymi elementami stanowi obszar o innym niż drogowym przeznaczeniu, a zatem, iż umieszczenie nośnika w tymże obszarze nie może stanowić zajęcia pasa drogowego,
c) nośnik reklamowy zajmował przestrzeń o innym niż drogowe przeznaczeniu, w konsekwencji nie zajmował pasa drogowego.
Podnosząc te zarzuty spółka wniosła na podstawie art. 188 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, a w konsekwencji uchylenie decyzji organów I i II instancji, ewentualnie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postepowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych, i o rozpoznanie skargi na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Kontroli instancyjnej sprawowanej w jej granicach poddany został wyrok, w którym sąd pierwszej instancji uznał, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi, nie jest niezgodna z prawem. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że przeprowadzone przez organ administracji ustalenia faktyczne uzasadniały przyjęcie ich za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie i zaakceptowanie dokonanej na ich podstawie oceny odnośnie do przypisania stronie naruszenia polegającego na zajęciu pasa drogowego, co w konsekwencji uzasadniało nałożenie na stronę kary pieniężnej stanowiącej dziesięciokrotność opłaty ustalonej w sposób, o którym mowa w art. 40 ust. 12 u.d.p.
Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny w dotychczasowym orzecznictwie odnosił się już do występujących na gruncie rozpatrywanej sprawy problemów prawnych (por. m.in. wyroki NSA z 14 stycznia 2026 r. sygn. akt II GSK 1944/22, II GSK 1454/22, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oceny przedstawione w uzasadnieniach wskazanych wyroków, skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.
Odnosząc się do istoty spornej w sprawie kwestii w punkcie wyjścia wymaga przypomnienia, że ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych realizuje między innymi, ten cel polityki ustawodawcy, który - jak wynika z to art. 39 ust. 1 oraz ust. 3 tej ustawy - wyraża się w ochronie pasa drogowego oraz w ścisłym reglamentowaniu możliwości jego zajęcia.
Stąd też, tworząc warunki, od spełnienia których w ogóle dopuszczalne jest lokalizowanie w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego i zajmowanie pasa drogowego na cele inne, niż związane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg, ustawodawca generalnie uzależnił zajęcie pasa drogowego na te "inne cele" od zezwolenia zarządcy drogi, którego walor prawny wyraża się w tym, że na warunkach nim określonych stanowi ono tytuł prawny upoważniający określony podmiot do zajęcia oznaczonej części pasa drogowego na cele niezwiązane z funkcjonowaniem dróg, co siłą rzeczy - a należy to podkreślić w tym miejscu - podważa zasadność argumentacji zmierzającej, najogólniej rzecz ujmując, do wykazania, że lokalizowanie w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego miałoby nie wymagać zgody zarządcy drogi, jeżeli - jak podnosi strona (s. 10 skargi kasacyjnej) - nośnik reklamy "[...] zlokalizowany jest w miejscu, w którym nie stwarza jakiegokolwiek zagrożenia dla obiektów i osób poruszających się po pasie drogowym". Tezie tego rodzaju sprzeciwia się bowiem jednoznaczny w swej treści przepis art. 39 ust. 3 przywołanej ustawy, z którego wynika, że lokalizowanie w pasie drogowym, między innymi, reklam może nastąpić w szczególnie uzasadnionych wypadkach i wyłącznie za zezwoleniem właściwego zarządcy drogi (z zastrzeżeniem, niemających zastosowania w sprawie wyjątków, o których mowa w ust. 7, ust. 7a art. 39 lub w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c), z którego również wynika (pkt 2), że właściwy zarządca drogi odmawia wydania zezwolenia na umieszczenie w pasie drogowym reklam, jeżeli ich umieszczenie mogłoby powodować niszczenie lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń, lub zmniejszenie jej trwałości, lub zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego oraz w przypadkach, gdy reklamy nie spełniają warunków, o których mowa w art. 42a, który ustanawia wymagania dla reklamy emitującej światło.
Wobec funkcji pasa drogowego, jako obiektu (por. art. 4 pkt 1 u.d.p.) oraz prawnej reglamentacji możliwości jego zajęcia, akcentuje się więc jego szczególny status publicznoprawny (zob. wyrok NSA z 2 marca 2011 r, sygn. akt II GSK 316/10), co powoduje, że w pasie drogowym nie można, poza ustawowo dopuszczonymi wyjątkami, lokalizować obiektów budowlanych i urządzeń niezwiązanych z gospodarką drogową lub obsługą ruchu.
Z art. 39 ust. 1 u.d.p. wynika, że zabrania się dokonywania w pasie drogowym czynności, które mogłyby powodować niszczenie lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń albo zmniejszenie jej trwałości oraz zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego, w tym w szczególności zabrania się, między innymi, lokalizacji obiektów budowlanych, umieszczania urządzeń, przedmiotów i materiałów niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. Lokalizacja w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego oraz reklam może natomiast - jako wyjątek od zasady - nastąpić na warunkach określonych w ust. 3 art. 39 przywołanej ustawy, a mianowicie wyłącznie za zezwoleniem właściwego zarządcy drogi, wydawanym w drodze decyzji administracyjnej, o ile zaktualizuje się określona tym przepisem prawa przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku".
Przedstawione uwagi wprowadzające nie są bez znaczenia dla wniosku, że skarga kasacyjna nie podważa zgodności z prawem kontrolowanego wyroku.
Operując - co trzeba podkreślić - w jej granicach, wobec treści art. 40 ust. 12 pkt 1 w związku z ust. 1 i ust 2 pkt 3 u.d.p., który stanowi podstawę rekonstruowania znamion deliktu polegającego na zajęciu bez zezwolenia zarządcy drogi pasa drogowego poprzez umieszczenie w nim reklamy i określa tym samym zbiór prawnie relewantnych faktów podlegających ustaleniu w postępowaniu w sprawie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez wymaganego zezwolenia - za uprawniony trzeba uznać wniosek, że przyjęte za podstawę wyrokowania w sprawie i skutecznie nie podważone przez stronę - o czym mowa dalej - ustalenia stanu faktycznego - a mianowicie, zajmowanie bez zezwolenia zarządcy drogi pasa drogowego (drogi powiatowej) ul. A w rej. nr [...]: w dniach [...] sierpnia 2019 r., [...] października 2019 r. oraz [...]-[...] listopada 2019 r. poprzez częściowe umieszczenie w nim nośnika reklamowego nr [...] o pow. 1,19 m2, natomiast w dniach [...] – [...] sierpnia, [...]-[...] września, [...] – [...] października oraz [...]-[...] listopada 2019 r. poprzez umieszczenie w nim urządzenia reklamowego o powierzchni 0,03 m2 rzutu poziomego – uzasadniały, aby obrazujące je zachowanie (działanie) kwalifikować jako delikt, o którym jest mowa w przywołanym przepisie prawa, a co więcej, aby zachowanie to przypisać stronie skarżącej.
Zwłaszcza, że na gruncie art. 40 ust. 12 przywołanej ustawy prawodawca operuje pojęciem "zajęcia pasa drogowego" rozumianego, jako utrzymywanie stanu zajęcia pasa drogowego, czyli zajmowania go bez wymaganego zezwolenia (por. wyrok NSA z 17 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 1907/11), co oznacza, że stanowi to podlegający ustaleniu fakt.
W tym też kontekście trzeba podnieść, że przywołanych powyżej faktów o prawnie istotnym znaczeniu w rozpatrywanej sprawie, w żadnym stopniu, ani też zakresie nie podważa zarzut adresowany wobec faktycznych podstaw wydanego w sprawie rozstrzygnięcia (pkt 1 i pkt 2 petitum skargi kasacyjnej).
Nie ma bowiem podstaw, aby twierdzić, że kontrolowana przez sąd pierwszej instancji decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które miało - czy też mogło mieć - istotny wpływ na wynik sprawy, a to wobec deficytów ustaleń faktycznych przeprowadzonych w sprawie, których źródłem - jak podnosi strona - miałoby być nieprzeprowadzenie koniecznych i zarazem miarodajnych dowodów pozwalających na ustalenie lokalizacji spornej reklamy w terenie, w tym w szczególności dowodu z opinii biegłego geodety oraz dowodu z mapy do celów prawnych z wrysowanym w odpowiedniej skali nośnikiem reklamowym, co miałoby jednocześnie nie pozostawać bez wpływu na wniosek odnośnie do zasadności, wręcz konieczności, przeprowadzenia - na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. - dowodu uzupełniającego z dokumentów wskazanych w skardze kasacyjnej.
Odpowiadając na zarzut adresowany wobec faktycznych podstaw wydanego w sprawie rozstrzygnięcia oraz na wymieniony wniosek dowodowy, trzeba przede wszystkim podnieść, że wbrew oczekiwaniom strony skarżącej, płaszczyzny umożliwiającej podjęcie merytorycznej oraz skutecznej polemiki z przywołanymi powyżej faktami - a co za tym idzie z zawartą w zaskarżonym wyroku oceną o prawidłowym ich ustaleniu - w żadnym stopniu, ani też zakresie nie może stanowić przepis art. 106 § 3 p.p.s.a.
Wobec znaczenia konsekwencji wynikających z art. 133 § 1 p.p.s.a. za uzasadniony trzeba bowiem uznać wniosek, że celem regulacji zawartej w art. 106 § 3 p.p.s.a. — która stanowi o uzupełniającym postępowaniu dowodowym z dokumentu — nie jest - co trzeba podkreślić - ponowne ustalanie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń (zob. wyrok NSA z 6 października 2005 r., sygn. akt II GSK 164/05; zob. również wyrok NSA z 9 lipca 2019 r., sygn. akt I GSK 1288/18). Jeżeli w tym też kontekście podnieść, że wobec treści oraz funkcji przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a. nie tworzy on podstaw, aby w oparciu o jego regulację żądać przeprowadzenia przed sądem administracyjnym postępowania dowodowego odnośnie do istnienia nowych okoliczności faktycznych, których strona nie podnosiła w toku postępowania przed organem administracji (zob. wyrok NSA z dnia 6 października 2009 r., sygn. akt II FSK 615/08), a przede wszystkim, że przepis ten nie jest instrumentem służącym kwestionowaniu ustaleń faktycznych, które zdaniem strony skarżącej nie są prawidłowe (por. wyrok NSA z 20 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1306/08), to zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o przeprowadzenie wskazanych w nim dowodów trzeba uznać za oczywiście niezasadny.
W odpowiedzi natomiast na zarzut podważający zgodność z prawem zaskarżonego wyroku z pozycji argumentacji zmierzającej do wykazania istnienia daleko idących deficytów ustaleń faktycznych przeprowadzonych w sprawie, których źródłem miałoby być nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego geodety i dowodu z mapy do celów prawnych, oraz brak wyjaśnienia czasu zajmowania pasa drogowego przez umieszczenie w nim nośnika reklamowego, trzeba stwierdzić, że wbrew stanowisku strony, zebrane w sprawie dowody, a mianowicie karty kontroli zajęcia pasa drogowego dotyczące kontroli z [...] i [...] listopada 2019 r., dokumentacja fotograficzna, protokoły kontroli pasa drogowego z [...] sierpnia 2019 r. i z [...] października 2019 r., szkic pomiaru nośnika reklamowego sporządzony przez uprawnionego geodetę w skali 1:500, dokumenty pozyskane z zasobu geodezyjnego (wypis z rejestru gruntów, wyrys z mapy ewidencyjnej, wydruk mapy zasadniczej) oraz notatka urzędowa dotycząca pomiarów nośnika reklamowego – były wystarczające dla ustalenia istotnych w sprawie faktów, a co za tym idzie do przypisania stronie naruszenia polegającego na zajęciu pasa drogowego.
W opozycji do stanowiska podważającego prawidłowość przeprowadzonych w sprawie ustaleń z pozycji argumentu o braku zupełności i kompletności materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a mianowicie braku dowodu (dokumentu) w postaci mapy do celów prawnych trzeba stwierdzić, że wskazywane przez stronę źródła dowodowe nie mają charakteru specjalnego - wręcz zastrzeżonego, czy koniecznego dla ustalenia istotnych faktów w postępowaniu dotyczącym zajęcia pasa drogowego. Z punktu widzenia celu i przedmiotu postępowania w rozpatrywanej sprawie za uzasadniony trzeba uznać wniosek sądu pierwszej instancji, że kluczowym dowodem był sporządzony przez biegłego geodetę szkic pomiaru nośnika reklamowego. W dokumencie tym zaznaczony został zarówno przebieg pasa drogowego, jak też usytuowanie urządzenia reklamowego względem tego pasa. Określa więc linię graniczną pasa drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 u.d.p. oraz kolizję umieszczonej w tym pasie reklamy z tymi liniami (punkty oznaczonej jako A, B). Na omawianym szkicu odwzorowano położenie urządzenia reklamowego, co jednoznacznie wskazuje na zamieszczenie reklamy w pasie drogowym, a także określa powierzchnię zajęcia pasa drogowego.
Zupełnie odrębnym zagadnieniem jest bowiem określenie innych danych geodezyjnych, które pozyskuje się na skutek wykonania stosownych prac geodezyjnych, wymaganych z uwagi na charakter postępowań, na potrzeby których prace takie są wykonywane. Właśnie w takich przypadkach sporządza się mapy do celów prawnych, co wprost wynika z norm Prawa geodezyjnego i kartograficznego, jak również § 24 rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 18 sierpnia 2020 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (§ 75 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji dnia 9 listopada 2011 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego), z których wynika, że mapy do celów prawnych sporządza się na potrzeby podziałów nieruchomości oraz typowych postępowań sądowych i administracyjnych. Chodzi, między innymi, o postępowania, w których sporządzenie mapy do celów prawnych jest wymogiem wynikającym z przepisów prawa.
W świetle powyższego za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że postępowanie w sprawie wymierzenia kary za zajęcie pasa drogowego nie jest szczególnego rodzaju postępowaniem, w którym dla jego rozstrzygnięcia wymagane jest - co do zasady - sporządzenie mapy do celów prawnych, albowiem w tym postępowaniu przebieg granic pasa drogowego jest przedmiotem ustaleń przeprowadzanych przez organ administracji w toku postępowania dowodowego. Okoliczność ta ustalana jest na podstawie wszelkich dowodów służących wyjaśnieniu sprawy (art. 75 § 1 k.p.a.) i nie jest niezbędne dla jej ustalenia dopuszczenie szczególnego dowodu, będącego rezultatem wykonania prac geodezyjno- kartograficznych, o których jest mowa w ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne (Rozdział 3 - "Prace geodezyjne i kartograficzne").
Zwłaszcza, że obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada oficjalności wymaga, aby w toku postępowania organy podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy, dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 k.p.a.). Szeroka formuła postępowania dowodowego wyklucza więc - co w korespondencji do powyższego i zarazem w opozycji do stanowiska strony skarżącej trzeba podkreślić - stosowanie formalnej teorii dowodowej, według której daną okoliczność można udowodnić wyłącznie za pomocą określonego środka dowodowego, a mianowicie dowodu z mapy prawnej, co stanowiło już przedmiot rozważań i oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonych w szeregu orzeczeniach zapadłych na gruncie tożsamych lub zbieżnych stanów faktycznych oraz tożsamego stanu prawnego (zob. np. wyroki NSA z: 13 czerwca 2023 r. w sprawach II GSK 1271/21 i II GSK 1165/21; 16 maja 2023 r., sygn. akt 1388/21; 30 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 2139/21; 13 grudnia 2021 r., sygn. akt II GSK 318/21; 1 marca 2022 r., sygn. akt II GSK 2664/21).
Podkreślając, że przedstawionemu podejściu nie sprzeciwia się możliwość dopuszczenia dowodu w postaci opinii biegłego geodety (czy też odrębnego opracowania geodezyjnego) - co uzależnione jest od wystąpienia rzeczywistej potrzeby wyeliminowania wątpliwości odnośnie do stanu faktycznego - wymaga ponownego uwypuklenia, że w rozpatrywanej sprawie został sporządzony przez uprawnionego geodetę szkic pomiaru nośnika reklamowego, który nie pozostawia wątpliwości co do naruszenia pasa drogowego przez przedmiotowy nośnik reklamowy. Rację ma sąd pierwszej instancji wskazując, że skoro skarżący nie zgadzał się z tym szkicem i miał zastrzeżenia co do jego rzetelności i prawidłowości, to mógł skorzystać z możliwości przedstawienia opinii innego geodety uprawnionego, z czego jednak w toku postępowania administracyjnego nie skorzystał.
Zgromadzony materiał dowodowy stanowił więc dla organu dostateczną podstawę ustalenia, że nośnik reklamowy jako nadwieszony nad chodnikiem znajdował się w granicach pasa drogowego w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.d.p.
Jeżeli podkreślić, że z przywołanym dowodem korespondują dowody z kart kontroli zajęcia pasa drogowego, fotografii, protokołów kontroli pasa drogowego, wydruku z mapy zasadniczej, wyrysu mapy ewidencyjnej, wypisu z rejestru gruntów oraz notatki urzędowej, to nie sposób jest podważać prawidłowości ustaleń faktycznych przeprowadzonych w rozpatrywanej sprawie, z których wynika, że — w relacji do granic przestrzennych pasa drogowego wyznaczonych liniami granicznymi gruntu oraz przestrzeni nad i pod tym gruntem - nośnik reklamowy usytuowany na elewacji budynku znajdował się w przestrzeni działki nr [...] (nad chodnikiem), w granicy której znajduje się przyziemie tego budynku, co siłą rzeczy powodowało, że zbędne było prowadzenie sugerowanych przez stronę dalszych ustaleń odnośnie do innych jeszcze elementów kształtujących fasadę budynku.
Nie jest również tak, że w rozpatrywanej sprawie nie przeprowadzono - jak podnosi strona skarżąca - prawidłowych ustaleń odnośnie do czasu zajmowania pasa drogowego. Czas trwania przypisanego stronie naruszenia prawa stanowił konsekwencję ustaleń czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniach [...] sierpnia 2019 r., [...] października 2019 r., [...] listopada 2019 r. i [...] listopada 2019 r., które uzasadniały przyjęcie - zwłaszcza, gdy odwołać się w tej mierze do argumentu z doświadczenia życiowego - że utrzymywanie stanu zajmowania pasa drogowego przez umieszczenie w nim nośnika reklamowego bez zgody zarządcy drogi istniało w okresie wskazanym w decyzji kontrolowanej przez sąd pierwszej instancji, którego datę początkową oraz datę końcową wyznaczały daty przeprowadzenia wymienionych kontroli pasa drogowego. Zwłaszcza, gdy ponownie podkreślić w tym kontekście, że operowanie przez ustawodawcę na gruncie art. 40 ust. 12 u.d.p. pojęciem "zajęcia pasa drogowego" jest rozumiana właśnie, jako utrzymywanie stanu zajęcia pasa drogowego, to jest zajmowania go bez wymaganego zezwolenia (por. wyrok NSA z 17 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 1907/11), co stanowi podlegający ustaleniu fakt. Co istotne w przedmiotowej sprawie, WSA w Warszawie zasadnie przyjął za organem, że reklamy wyświetlane były jedynie przez [...] dni ([...] sierpnia 2019 r., [...] października 2019 r. oraz [...]-[...] listopada 2019 r.), co zostało wykazane dowodami w postaci kart kontroli oraz fotografii. Co się tyczy okresu między [...] i [...] listopada 2019 r. to zgodzić się należy z ustaleniami organów oraz sądu wojewódzkiego, że w tym czasie treść reklamowa nie była zmieniana, wszak sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego byłoby przyjęcie, że afisz reklamowy był co kilka dni zdejmowany i ponownie zakładany. I tak, za każdy dzień wyświetlania reklamy wymierzono stronie karę według stawki opłaty za zajęcie pasa drogowego w wysokości jak za umieszczenie w pasie drogowym reklamy. Natomiast w sytuacji braku bezpośrednich dowodów na wyświetlanie reklamy na nośniku (przy pozostawaniu go w pasie), organ prawidłowo wymierzył stronie karę za zajęcie pasa drogowego według stawki opłaty za zajęcie pasa drogowego w wysokości przewidzianej jak za inne obiekty budowlane (vide załącznik nr 3 do uchwały Rady m. st. Warszawy).
Przeprowadzonym w tym przedmiocie ustaleniom skarga kasacyjna nie przeciwstawia jednak żadnych argumentów, które ustalenia te mogłyby skutecznie podważyć.
Konstruując zarzuty naruszenia prawa materialnego tj. art. 40 ust. 12 w związku z art. 4 pkt 1 u.d.p. skarżąca zarzuca sądowi pierwszej instancji po pierwsze "zaaprobowanie poglądu organów administracji odnośnie do przebiegu pasa drogowego", a po drugie "ich błędną wykładnię i uznanie, że nośnik reklamowy znajdował się w pasie drogowym". Natomiast w uzasadnieniu ogranicza się do wskazania, że ze względu na fakt, iż "postępowanie dowodowe nie wykazało, że nośnik znajdował się w pasie drogowym zastosowanie wskazanych przepisów prawa materialnego było nieuprawnione", a "nośnik nie przeszkadzał we właściwym funkcjonowaniu ruchu drogowego i nie stanowił zagrożenia jego funkcjonowania". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wobec argumentów przedstawionych w odpowiedzi na zarzut adresowany w stosunku do faktycznych podstaw wydanego w sprawie rozstrzygnięcia oraz wobec znaczenia konsekwencji wynikających z art. 39 ust. 1 i ust. 3 u.d.p. - o których była mowa na wstępie - zarzuty te nie mogą być uznane za zasadne.
Skutku oczekiwanego przez stronę skarżącą nie może również odnieść zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) w związku z art. 151 p.p.s.a. (pkt 5. petitum skargi kasacyjnej).
Wymienione przepisy prawa, których naruszenie zarzuca strona są bowiem tzw. przepisami wynikowymi, które regulują sposób rozstrzygnięcia sprawy, i które tym samym nie mogą stanowić samoistnej podstawy skargi kasacyjnej (zob. np.: wyrok NSA z 19 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 2077/10; wyrok NSA z 26 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1925/12; wyrok NSA z 17 września 2014 r., sygn. akt II FSK 2458/12.). Błędne oddalenie skargi, samo w sobie nie polega na błędnym zastosowaniu art. 151 p.p.s.a., a tym samym na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) lub lit. c) p.p.s.a. przez ich niezastosowanie, albowiem stanowi skutek błędu popełnionego na etapie poprzedzającym, a mianowicie na etapie kontroli zaskarżonego aktu z punktu widzenia jego zgodności z przepisami prawa, które wojewódzki sąd administracyjny stosował lub powinien był zastosować, jako normatywne wzorce kontroli legalności tego aktu. Błędne rozstrzygnięcie, jest więc jedynie następstwem błędu zasadniczego polegającego na wadliwym wykonaniu funkcji kontrolnej.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2026 r. poz. 118). Zasądzona kwota 675 zł stanowi zwrot kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika organu, który nie występował przed sądem pierwszej instancji za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło