II GSK 380/12

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-05-16

Skład orzekający: Małgorzata Rysz, Janusz Zajda, Wojciech Kręcisz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy oznaczenie produktu spożywczego jako "domowy" oraz informacja "wyprodukowano zgodnie z systemem HACCP" na opakowaniu makaronu, który nie jest produkowany tradycyjną metodą z użyciem jaj i jest produkowany przez przedsiębiorcę zobowiązanego do stosowania systemu HACCP, stanowi wprowadzenie konsumenta w błąd i narusza przepisy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych oraz o bezpieczeństwie żywności?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił, iż organy administracji nie naruszyły prawa, nakazując zmianę oznakowania produktu. Sąd uznał, że określenie "domowy" w odniesieniu do makaronu produkowanego przemysłowo z użyciem masy jajowej, a nie świeżych jaj, wprowadza konsumenta w błąd co do jego właściwości. Podobnie, informacja o systemie HACCP, który jest obowiązkowy dla wszystkich producentów żywności (z pewnymi wyjątkami), sugeruje konsumentowi, że produkt posiada szczególne właściwości, podczas gdy inne podobne produkty również je posiadają, co jest niezgodne z przepisami.
Stan faktyczny
W trakcie kontroli zakładu przetwórstwa spożywczego stwierdzono nieprawidłowości w oznakowaniu makaronu domowego: użycie określenia "domowy" sugerowało tradycyjną metodę produkcji z użyciem jaj, a zapis "wyprodukowano zgodnie z systemem HACCP" sugerował szczególne właściwości produktu. Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych nakazał zmianę oznakowania. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę W. G. na decyzję organu, podzielając stanowisko organów. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną W. G.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Janusz Zajda Sędzia del. WSA Wojciech Kręcisz (spr.) Protokolant Tomasz Haintze po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 29 września 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 1449/11 w sprawie ze skargi W. G. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno–Spożywczych z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie nakazu prawidłowego oznakowania produktu spożywczego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od W. G. na rzecz Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno–Spożywczych kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 29 września 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę W. G. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] kwietnia 2011 r., w przedmiocie nakazu prawidłowego oznakowania produktu spożywczego. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy. W dniach 19, 21, 27, 29 października 2010 r. oraz 19 i 29 listopada 2010 r. przeprowadzono kontrolę w zakładzie Przetwórstwa Spożywczego "I." W. G. W trakcie kontroli stwierdzono nieprawidłowości w oznakowaniu opakowań jednostkowych makaronu domowego – opakowania 500g kolanko polegające na: - podaniu w opisie produktu określenia "domowy", co sugerowało tradycyjną (domową) metodę produkcji z wykorzystaniem jaj i było niezgodne z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 ze zm.) w związku z art. 46 ust. 1 pkt 1 lit a) ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. Nr 171, poz. 1225 ze zm.) - umieszczeniu w oznakowaniu produktu zapisu "wyprodukowano zgodnie z systemem HACCP", co sugerowało, ze środek spożywczy posiada szczególne właściwości, podczas gdy wszystkie podobne środki spożywcze posiadają takie właściwości i było niezgodne z art. 6 ust. 2 ustawy o jakości handlowej w zw. z art. 46 ust. 1 pkt 1 lit c) ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. W związku z powyższą kontrolą Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nakazał poddanie partii produktu o nazwie Makaron Domowy opakowanie 500g kolanko, data produkcji 9 maja 2010 r. zabiegowi zmiany oznakowania poprzez usunięcie z nazwy produktu określenia "domowy" oraz zapisu "wyprodukowano zgodnie z systemem HACCP", nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności. Rozpatrując wniesione odwołanie GIJHARS, decyzją z dnia [...] września 2011 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że nie znajduje uzasadnienia stosowanie określeń typu "domowy", "tradycyjny", "babuni", "staropolski" w przypadku makaronów produkowanych na skalę przemysłową przy użyciu nowoczesnych metod produkcji, w oparciu o receptury wykorzystujące gotowe półprodukty. Nazwy te nie mogą mieć zastosowania również w odniesieniu do makaronów produkowanych z dodatkiem np. barwników, aromatów, substancji dodatkowych, substancji wzbogacających. Podanie na opakowaniu makaronu powyższych oznaczeń, zdaniem organu, sugeruje konsumentowi, że taki produkt został wyprodukowany w procesie produkcyjnym opartym na tradycyjnej (domowej) metodzie produkcji z wykorzystaniem świeżych jaj, bez dodatku substancji dodatkowych, barwników, aromatów, substancji wzbogacających, które to substancje nie są stosowane w użytku domowym przez konsumentów na etapie przygotowania i wyrabiania. Ponadto organ wskazał, że umieszczenie w oznakowaniu zapisu "wyprodukowano zgodnie z systemem HACCP" jest niezgodne z art. 6 ust. 2 ustawy o jakości handlowej w zw. z art. 46 ust. 1 pkt 1 lit c ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Organ wskazał, że wdrożenie procedur opartych na zasadach systemu HACCP jest obligatoryjne w przypadku prowadzenia działalności w sektorze spożywczym (z wyjątkiem produkcji podstawowej). Skoro wszyscy producenci posiadają wdrożony ten system, to informacja o HACCP sugeruje potencjalnemu nabywcy, iż inni producenci takiego systemu nie wprowadzili. W konkluzji GIJHARS zaakcentował, że podstawowym celem prawa żywnościowego, obok ochrony zdrowia i życia ludzi, jest ochrona interesów konsumentów, z uwzględnieniem uczciwych praktyk w handlu żywnością. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalając skargę na powyższą decyzję, przytoczywszy na wstępie treść art. 4 ust. 1, art. 3 pkt 5 i art. 6 ust. 1 i 2 ustawy o jakości handlowej oraz art. 45 ust. 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności, podzielił stanowisko organów, iż w rozpoznawanej sprawie organy prawidłowo uznały, że sformułowanie "domowy" znajdujące się w opisie makaronu wprowadza konsumentów w błąd sugerując niezgodną ze stanem faktycznym właściwość sporną produktu jako makaronu wytwarzanego w oparciu o tradycyjną (domową) recepturę z wykorzystaniem jaj. To, zdaniem Sądu I instancji, uzasadniało nakazanie skarżącemu poddanie partii produktu zabiegowi zmiany oznakowania poprzez usunięcie z nazwy produktu określenia "domowy". Odnosząc się do argumentacji skarżącego, że nie wprowadza on w błąd konsumentów używając w określeniu składu produktu sformułowania "jaja" albowiem używa do produkcji masy jajowej, Sąd stwierdził, że masa jajowa jest jedynie przetworem produkowanym z jaj. Nie można zatem przyjąć, że wskazanie w składzie produktu świeżych jaj odpowiada faktycznie użytemu składowi, tj. masie jajowej pasteryzowanej. W tym zakresie Sąd przytoczył treść § 5 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie znakowania środków spożywczych, zgodnie z którym producent zobowiązany jest podać w wykazie składników informację o faktycznie użytym składniku. Zdaniem Sądu I instancji brak jest również podstaw do zakwestionowania stanowiska organu odnośnie nieprawidłowości oznakowania przedmiotowej partii wyrobu poprzez użycie na etykiecie określenia "wyprodukowano zgodnie z systemem HACCP" Nie można bowiem wprowadzać konsumenta w błąd sugerując, że środek spożywczy posiada szczególne właściwości, podczas gdy inne analogiczne produkty właściwości te również posiadają. Tak właśnie jest z systemem HACCP – każdy przedsiębiorca sektora spożywczego, z wyłączeniem produkcji podstawowej i działań z nią powiązanych jest zobowiązany do wdrożenia procedur opartych na zasadach HACCP. Przedsiębiorcą takim jest również skarżący. W. G. złożył skargę kasacyjną, w której zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz uchylenie decyzji organu I i II instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie: 1. prawa materialnego , tj. art. 5 i 6 ust. 1 i 2 ustawy o jakości handlowej w zw. z art. 45 ust. 2, art. 46 ust. 1 pkt 1, art. 48 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności oraz art. 5,8, 16 i 17 Rozporządzenia (WE) nr 178/2002 z dnia 28 stycznia ustanawiającego ogólne zasady prawa żywnościowego (...) poprzez niewłaściwą wykładnię i błędne zastosowanie prowadzące do uznania, iż zachodzą przesłanki do nakazania skarżącemu usunięcia z opakowań spornej partii makaronu nazwy "Makaron domowy" oraz oznaczenia HACCP; 2. art. 2 Konstytucji RP przez organ, bowiem mimo tego, że nie doszło do zmiany prawa, a stan faktyczny dotyczący spornych opakowań skarżącego nie uległ zmianie od czasu kilkukrotnych wcześniejszych kontroli, nakazał organ usunięcie z opakowań spornej partii makaronu nazwy "Makaron domowy" oraz oznaczenia HACCP; 3. prawa proceduralnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sadów administracyjnych w zw. z art. 7, art. 8 i art. 104 k.p.a. i art. 17 ust. 1 ustawy o jakości handlowej poprzez niezastosowanie i oddalenie skargi w sytuacji, gdy wcześniejsze kontrole organu I instancji nie wykazały nieprawidłowości w zakresie oznaczeń towaru skarżącego, choć oznaczenia te były identyczne jak w przypadku ostatniej kontroli, a w tym czasie nie doszło do zmiany prawa, przez co takie rozstrzygniecie godzi w zasadę trwałości decyzji i zaufania obywateli do prawa jak również pomija słuszny interes skarżącego. Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnić należy, że z przepisów art. 174 i art. 183 § 1 p.p.s.a. wynika, iż postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, wywołane wniesioną skargą kasacyjną, nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Skarga kasacyjna oparta została na obydwu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a. i sformułowane w niej zostały zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, jak i zarzut naruszenia przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy. Ze sposobu, w jaki skonstruowane i uzasadnione zostały zarzut skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpoznawanej sprawie dotyczy kwestii oceny prawidłowości przeprowadzonej przez Sąd I instancji kontroli wykładni i zastosowania przez organ administracji przepisów określających i ustanawiających prawne wymogi ustalania faktów, ich kwalifikacji prawnej oraz ustalania ich konsekwencji prawnych, w postępowaniu prowadzonym w sprawie kontroli prawidłowości znakowania produktu. W jego wyniku, w oznakowaniu opakowań jednostkowych makaronu domowego – opakowania 500g kolanko ujawniono podanie przez producenta w opisie tego produktu określenia "domowy" oraz napisu o treści "wyprodukowano zgodnie z systemem HACCP", co według organu administracji sugerowało tradycyjną (domową) metodę produkcji z wykorzystaniem jaj oraz, że środek spożywczy posiada szczególne właściwości, podczas gdy wszystkie podobne środki spożywcze posiadają takie właściwości. W konsekwencji tego rodzaju oceny wydana została decyzja nakazująca stronie skarżącej poddanie partii produktu o nazwie Makaron Domowy opakowanie 500g kolanko, data produkcji 9 maja 2010 r. zabiegowi zmiany oznakowania poprzez usunięcie z nazwy produktu określenia "domowy" oraz zapisu "wyprodukowano zgodnie z systemem HACCP". Podzielając ocenę organu administracji odnośnie do tego, że wskazane treści zamieszczone w opisie produktu (makaronu) wprowadzają w błąd konsumentów sugerując niezgodną z rzeczywistym stanem rzeczy jego właściwość, a mianowicie wytwarzanie go tradycyjną domową metodą (recepturą), tj. z wykorzystaniem jaj, jak również odnośnie do tego, że produkt ten odznacza się lepszymi właściwościami, niż makarony produkowane i oferowane do sprzedaży przez innych przedsiębiorców, Sąd I instancji uznał, że zaskarżona decyzja ostateczna nie jest niezgodna z prawem. Istotę sporu prawnego w rozpoznawanej sprawie stanowi więc, w świetle zarzutów skargi kasacyjnej oraz ich uzasadnienia, zagadnienie odnoszące się do prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, że w niekwestionowanych okolicznościach stanu faktycznego, organ administracji publicznej w sposób nienaruszający przepisów ustawy o jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych oraz przepisów ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, uznał zamieszczone na opakowaniu produktu oznaczenia o treści "domowy" oraz "wyprodukowano zgodnie z systemem HAACP" za nieprawidłowe nakazując ich usunięcie. Wobec tak zarysowanej istoty sporu prawnego, w pierwszej kolejności odnieść należy się do stawianych w pkt 2 i pkt 3 petirum skargi kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Ich merytoryczną ocenę poprzedzić należy wyjaśnieniem, że o skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania formułowanych w ramach podstawy określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje każde im uchybienie, lecz tylko i wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie przywołanego przepisu rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego I instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1333/09). Wynikającym z przepisu art. 176 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest więc, nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest więc, wykazać, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby inny (por. wyrok NSA z 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 315/11). Według Naczelnego Sadu Administracyjnego stawiane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy nie mogą odnieść skutku oczekiwanego przez stronę skarżącą kasacyjnie. W związku z powyższym, zwłaszcza że autor skargi kasacyjnej nie wyjaśnił na czym dokładnie polegało naruszenie przez Sąd I instancji przepisów art. 2 Konstytucji RP, art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. zw. z art. 7, art. 8 i art. 104 k.p.a. i art. 17 ust. 1 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych oraz jaki wpływ ich naruszenie miało na wynik sprawy, brak jest podstaw, aby uznać je za uzasadnione. Zarzuty te, jakkolwiek nie są adresowane wobec faktycznych podstaw rozstrzygnięcia, podważają jego prawidłowość z punktu widzenia prezentowanego przez ich autora stanowiska, które wyraża się w twierdzeniu, że wcześniejsze kontrole organu I instancji nie wykazały nieprawidłowości w zakresie oznaczeń towaru skarżącego, choć oznaczenia te były identyczne, a skoro nie doszło do zmiany stanu prawnego, to zaskarżone rozstrzygniecie narusza zasadę trwałości decyzji i zaufania obywateli do prawa, jak również pomija słuszny interes skarżącego. Tak skonstruowane i uzasadnione zarzuty nie mogą jednak podważyć, jako prawidłowego, stanowiska Sądu I instancji, który w analizowanym zakresie uznał, że "[...] nie ma znaczenia dla niniejszego rozstrzygnięcia brak wcześniejszych decyzji nakazujących skarżącemu poddanie przetworzonego produktu zabiegowi zmiany oznakowania (skarżący zarzuca, że wcześniejsze kontrole nie kończyły się sankcjami w omawianym zakresie). W toku niniejszej sprawy ustalono bowiem prawidłowo stan faktyczny oraz dokonano właściwej subsumcji pod określone w decyzji normy prawne. Sąd nie ocenia natomiast, gdyż wykraczałoby to poza granice sprawy, legalności działań organu podejmowanych wobec skarżącego w trakcie innych kontroli." W tym względzie podkreślić bowiem należy, że upatrując naruszenia przywołanych powyżej przepisów w braku stwierdzenia we wcześniej przeprowadzonych kontrolach nieprawidłowości oznakowania produktu, autor skargi kasacyjnej twierdzenia tego, mającego stanowić argument o braku zgodności z prawem działania organu oraz Sądu I instancji, który działanie to kontrolował, nie powiązał z żadnymi konkretnymi okolicznościami, z których miałoby wynikać, że przeprowadzane wcześniej kontrole, tj. kontrole przeprowadzone w konkretnych datach i w tym samym zakresie przedmiotowym, co kontrola przeprowadzona w dniach 19, 21, 27, 29 października oraz 19 i 29 listopada 2010 r., a więc w zakresie "prawidłowości znakowania wybranych artykułów rolno - spożywczych z uwzględnieniem artykułów pochodzących z przetwórni ekologicznych, zgodnie z programem kontroli planowej [...]", nie wykazały nieprawidłowości w znakowaniu produktów. W tej sytuacji, brak jest więc podstaw, aby przez pryzmat tego rodzaju twierdzeń, które legły u podstaw konstruowania zarzutów naruszenia przepisów postępowania, w pełni zasadnie można i należałoby przyjąć, że te istotne, zdaniem strony skarżącej kasacyjnie okoliczności zostały, czy to pominięte, czy to nienależycie rozważone i wyjaśnione przez organ, którego zaniedbania w tym zakresie, zostały następnie pominięte przez WSA w W. albo zaakceptowane, jako prawidłowe lub niezasadnie ocenione, jako nie mające wpływu na wynik sprawy, w sytuacji, gdy miałoby być jednak odwrotnie. Odnosząc się natomiast do stawianego w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego wyjaśnić należy, że podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest wykazać ponadto, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, co oznacza, że powinien on przeciwstawić kierunkowi oraz rezultatowi wykładni danego przepisu proponowanej przez sąd administracyjny w zaskarżonym wyroku konkretną alternatywę, albo jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu - dlaczego powinien być zastosowany. Podkreślenia wymaga również, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Ze wskazywanych, jako naruszone przez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy o jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych wynika, że opakowania artykułów rolno-spożywczych wprowadzanych do obrotu powinny zapewniać zachowanie cech istotnych dla danego rodzaju artykułu rolno - spożywczego, decydujących o jego tożsamości (art. 5) oraz, że artykuły rolno - spożywcze wprowadzane do obrotu są oznakowane, a do znakowania artykułów rolno - spożywczych stosuje się odpowiednio wymagania określone w art. 45 ust. 2, art. 46 ust. 1 pkt 1 i art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (art. 6 ust. 1 i ust. 2). Z kolei, zgodnie z przepisami ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, do których odsyła przywołana powyżej regulacja, oznakowanie środka spożywczego obejmuje wszelkie informacje w postaci napisów i innych oznaczeń, w tym znaki towarowe, nazwy handlowe, elementy graficzne i symbole, dotyczące środka spożywczego i umieszczone na opakowaniu, etykiecie, obwolucie, ulotce, zawieszce oraz w dokumentach, które są dołączone do tego środka spożywczego lub odnoszą się do niego (45 ust. 2). Ponadto, oznakowanie środka spożywczego nie może: 1) wprowadzać konsumenta w błąd, w szczególności: a) co do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, źródła lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji, b) przez przypisywanie środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których nie posiada, c) przez sugerowanie, że środek spożywczy posiada szczególne właściwości, jeżeli wszystkie podobne środki spożywcze posiadają takie właściwości; 2) przypisywać środkowi spożywczemu właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia albo odwoływać się do takich właściwości, z zastrzeżeniem art. 24 ust. 4 i art. 33 ust. 4, oraz zawierać oświadczeń żywieniowych lub zdrowotnych niezgodnych z przepisami rozporządzenia nr 1924/2006. ( art. 46 ust. 1). Przy tym, środki spożywcze muszą być oznakowane w sposób zrozumiały dla konsumenta, napisy muszą być wyraźne, czytelne i nieusuwalne, umieszczone w widocznym miejscu, a także nie mogą być w żaden sposób ukryte, zasłonięte lub przesłonięte innymi nadrukami lub obrazkami (48 ust. 1). Z kolei, wskazywany jako naruszony przez błędna wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 5 rozporządzenia (WE) 178/2002 określa cele ogólne działania tej regulacji stanowiąc między innymi, że prawo żywnościowe ma za zadanie realizację jednego lub więcej ogólnych celów dotyczących wysokiego poziomu ochrony zdrowia i życia ludzi oraz ochrony interesów konsumentów, z uwzględnieniem uczciwych praktyk w handlu żywnością, biorąc pod uwagę, tam gdzie jest to właściwe, ochronę zdrowia i warunków życia zwierząt, zdrowia roślin i środowiska naturalnego. Przepis art. 8 tego rozporządzenia unijnego zawiera regulację odnoszącą się do ochrony konsumentów, zgodnie z którą prawo żywnościowe ma na celu ochronę interesów konsumentów i powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spożywaną przez nich żywnością i ma celu zapobieganie oszukańczym lub podstępnym praktykom, fałszowaniu żywności oraz wszelkim innym praktykom mogącym wprowadzać konsumenta w błąd, a z art. 16 tego aktu wynika, iż bez uszczerbku dla bardziej szczegółowych przepisów prawa żywnościowego, etykietowanie, reklama i prezentacja żywności lub pasz, z uwzględnieniem ich kształtu, wyglądu lub opakowania, używanych opakowań, sposobu ułożenia i miejsca wystawienia oraz informacji udostępnionych na ich temat w jakikolwiek sposób, nie może wprowadzać konsumentów w błąd. Z kolei, zgodnie z art. 17 przywołanego rozporządzenia unijnego, adresującego wobec producentów oraz państw członkowskich określone nim obowiązki wynika, iż podmioty działające na rynku spożywczym i pasz zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej żywności lub pasz z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów. Państwa członkowskie wprowadzają w życie prawo żywnościowe oraz monitorują i kontrolują przestrzeganie przez podmioty działające na rynku spożywczym i pasz odpowiednich wymogów prawa żywnościowego na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji. W tym celu Państwa Członkowskie zachowują system oficjalnych kontroli i innych działań stosownych do okoliczności, z uwzględnieniem informowania opinii publicznej o bezpieczeństwie i ryzyku związanym z żywnością i paszami, nadzorem nad bezpieczeństwem żywności i pasz oraz innych działaniach monitorujących, obejmujących wszystkie etapy produkcji, przetwarzania i dystrybucji i ustanawiają również zasady dotyczące środków i kar mających zastosowanie w przypadku naruszenia prawa żywnościowego i paszowego. Ustanowione środki i kary powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Z perspektywy na wstępie przedstawionych uwag odnoszących się do warunków, którym powinny czynić zadość zarzuty naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub (i) niewłaściwe jego zastosowanie stwierdzić należy, że autor skargi kasacyjnej nie przeprowadził żadnego wywodu prawnego, który uwzględniając konkretny normatywny kontekst przywołanych przepisów oraz determinowany nim (prawidłowy) sposób ich zastosowania w okolicznościach stanu faktycznego sprawy, miałby polemiczny walor wobec przeprowadzonej przez Sąd I instancji wykładni tychże przepisów oraz rezultatu ich subsumpcji. Świadczy o tym to, że w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jej autor, spośród wymienionych w pkt 1 petitum wniesionego środka zaskarżenia przepisów prawa materialnego, wymienił tylko jeden z nich, a mianowicie art. 5 ust. 1 ustawy o jakości artykułów – rolno spożywczych. Z przepisu tego wynika, że opakowania artykułów rolno-spożywczych wprowadzanych do obrotu powinny zapewniać zachowanie cech istotnych dla danego rodzaju artykułu rolno - spożywczego, decydujących o jego tożsamość. Zasadnicza zaś w rozpoznawanej sprawie kwestia odnosząca się do warunków, którym oznaczenia te powinny czynić zadość, zwłaszcza w zakresie odnoszącym się do treści, którą z punktu widzenia ochrony interesów klienta oznaczenia te powinny zawierać oraz treści której zawierać nie powinny, regulowana jest w art. 6 ust. 2 ustawy z 21 grudnia 2000 r. oraz w odsyłających w nim przepisach ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia oraz w przepisach art. 5, art. 8 i art. 16 rozporządzenia (WE) nr 178/2002. Autor skargi kasacyjnej jednak, prezentowanego w jej uzasadnieniu poglądu o wadliwości stanowiska, że zamieszczone na opakowaniu produktu oznaczenia o treści "domowy" oraz "wyprodukowano zgodnie z systemem HAACP" są nieprawidłowe z punktu widzenia przepisów obowiązującego prawa, nie oparł na argumentach natury prawnej, które wykazywałyby, że Sąd I instancji naruszył przepisy prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub (i) jego niewłaściwe zastosowanie. W związku z powyższym, stawiane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego nie mogły być uznane za usprawiedliwione i tym samym za skuteczne. Zawierają one w istocie rzeczy polemikę ze stanowiskiem Sądu I instancji, który za prawidłowe uznał stanowisko organu administracji publicznej, że wymienione powyżej elementy treści oznaczeń produktu ("Makarony domowego") naruszają obowiązujące w tym zakresie unormowania, albowiem wprowadzają w błąd konsumentów sugerując niezgodną z rzeczywistym stanem rzeczy jego właściwość, a mianowicie wytwarzanie go tradycyjną domową metodą (recepturą), tj. z wykorzystaniem jaj, jak również odnośnie do tego, że produkt ten odznacza się lepszymi właściwościami, niż makarony produkowane i oferowane do sprzedaży przez innych przedsiębiorców. Przy tym co istotne z punktu widzenia powyżej przedstawionych już uwag świadczących o niezasadności zarzutów skargi kasacyjnej oraz zawartej w ich uzasadnieniu argumentacji, w rozpoznawanej sprawie nie jest podważana okoliczność, że sporny produkt jest makaronem bezjajecznym wyprodukowanym z mąki pszennej, wody i kurkumy, jak również i to, że strona skarżąca, tak jak każdy przedsiębiorca sektora spożywczego, z wyłączeniem produkcji podstawowej i działań z nią powiązanych, była zobowiązana do wdrożenia zasad systemu HAACP. W tym też kontekście, argumentom strony skarżącej kasacyjnie przeciwstawić należy również stanowisko, że jeżeli producent danego produktu spożywczego zamierza wyróżnić swój produkt poprzez podanie jego szczególnych cech lub właściwości, czy też sposobu produkcji wyróżniających go od produktów tego samego rodzaju, to powinien przy oznaczaniu tej cechy lub właściwości podawać ją na tyle dokładnie i precyzyjnie, aby nie budzić u konsumentów nadmiernych i nieuzasadnionych oczekiwań i wyobrażeń odnośnie do tego produktu, które nie korespondują z rzeczywistym stanem rzeczy lub też są, czy też mogą być kwalifikowane jako przejaw nieuczciwych praktyk w handlu żywnością. W tej mierze nie budzi wątpliwości, że oznakowanie wprowadzające w błąd to nie tylko oznakowanie nieprawdziwe czy mylące, ale również niepełne, niewystarczająco precyzyjne czy wieloznaczne. Stąd też, oznakowanie na opakowaniu powinno w czytelny sposób odzwierciedlać skład produktu i nie pozostawiać w tym zakresie wątpliwości (por. wyrok NSA z 29 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 185/09). W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 184 w związku z art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło