II GSK 4358/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Sieńczyło – Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 września 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 960/17 o odrzuceniu skargi [...] na pismo Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o udzieleniu patentu na wynalazek postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 12 września 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 960/17 – działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.: dalej: p.p.s.a.) - odrzucił skargę [...] na pismo Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 20 lutego 2017 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o udzieleniu patentu na wynalazek. Sąd I instancji orzekał przyjmując następujący stan sprawy: Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. Urząd Patentowy RP udzielił na rzecz [...] (dalej: skarżąca, strona) patentu na wynalazek pt. "Sposób i instalacja do recyklingu opon" nr P.389170. W dniu 26 stycznia 2015 r. do organu wpłynął wniosek o zmianę uprawnionego. Zgodnie z załączoną do wniosku umową z dnia 14 stycznia 2015 r. prawo do patentu na wyżej wymieniony wynalazek zostało przeniesione przez skarżącą na rzecz [...]. W dniu 5 maja 2015 r. do organu wpłynął kolejny wniosek o zmianę uprawnionego. Do wniosku dołączono umowę z dnia 18 grudnia 2012 r. zawartą pomiędzy skarżącą, a [...], na mocy której skarżąca przeniosła na spółkę część prawa do ww. wynalazku. Pismem z dnia 26 lutego 2016 r. organ poinformował skarżącą oraz wnioskujących o zmianę uprawnionego o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] marca 2014 r. o udzieleniu patentu na ww. wynalazek. Zdaniem organu decyzja o udzieleniu patentu na rzecz skarżącej została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ została skierowana wyłącznie do skarżącej z pominięciem drugiego uprawnionego z patentu tj. [...]. W odpowiedzi na powyższe skarżąca (pismem z dnia 29 kwietnia 2016 r.) poinformowała organ, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu. Z uwagi na istnienie sporu pomiędzy stronami postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności patentu, postanowieniem z dnia 27 lipca 2016 r. organ, działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 oraz art. 100 i 101 stawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 – dalej: k.p.a.) w związku z art. 252 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2017 poz. 776 - dalej p.w.p.) zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 7 marca 2014 r. Istnienie sporu co do prawa do patentu pomiędzy stronami postępowania administracyjnego organ uznał za zagadnienie wstępne wymagające rozstrzygnięcia przez właściwy sąd okręgowy. Pismem z dnia 10 sierpnia 2016 r. skarżąca złożyła w terminie wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy od postanowienia z 27 lipca 2016 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] marca 2014 r., zarzucając organowi naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez błędne jego zastosowanie i uznanie, iż w sprawie koniecznym jest uprzednie rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny. Zdaniem skarżącej organ sam był uprawniony do rozpoznania tego zagadnienia. Wskazała na brak podstaw prawnych do wszczynania przez organ postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności prawa ochronnego w oparciu o przepisy k.p.a. Pismem z dnia 20 lutego 2017 r. organ, nawiązując do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, przedstawił stanowisko w sprawie. Na wstępie podsumował stan faktyczny sprawy. Odnosząc się do zarzutów przedstawionych przez skarżącą we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, organ uznał, że wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o udzieleniu patentu w oparciu o przepisy k.p.a. znajdowało podstawę w prawie i było uzasadnione. Ponadto organ podkreślił, że istnienie sporu pomiędzy uczestnikami postępowania administracyjnego co do tego, komu przysługuje patent, stanowi zagadnienie wstępne uzasadniające zawieszenie postępowania w przedmiocie stwierdzenie nieważności decyzji udzielającej wyżej wymienionego patentu. Na powyższe pismo Urzędu Patentowego RP strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sąd I instancji odrzucając skargę strony wskazał, że zaskarżonego pisma nie można zakwalifikować jako decyzji administracyjnej ze względu na brak wyraźnego i jednoznacznego rozstrzygnięcia o istocie toczącej się sprawy administracyjnej. Wprawdzie pismo to, było skierowane do strony, lecz stanowiło wyłącznie informację co do stanowiska organu oraz informację o możliwości przedłożenia przez strony postępowania dodatkowych uwag i stanowisk w terminie jednego miesiąca. Zdaniem WSA brak jest w treści pisma jednoznacznego, władczego rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach uczestników postępowania, co jest niezbędnym warunkiem uznania danej czynności za decyzję administracyjną, jak również wyraźnego przesądzenia o zasadności wniosku skarżącej o ponowne rozpoznanie sprawy. W konsekwencji Sąd I instancji uznał, że zaskarżone pismo nie mieści się w katalogu aktów lub czynności wymienionych w art. 3 p.p.s.a., a zatem nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 p.p.s.a. Aktem podlegającym kontroli sądu administracyjnego będzie jedynie decyzja administracyjna wydana po rozpoznaniu wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie wniosła [...], domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na błędnym przyjęciu, że sprawa nie należy do rozpoznania sądu administracyjnego w sytuacji, gdy pismo Urzędu Patentowego RP z dnia 20 lutego 2017 r. stanowiło decyzję administracyjną wydaną w trybie ponownego rozpoznania sprawy tj. w oparciu o art. 245 ust. 1 w zw. z ust. 3 p.w.p. Argumentację na poparcie zarzutów skarżąca przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że z dniem 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie istotna nowelizacja ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wprowadzająca między innymi nowe brzmienie art. 173 § 1 p.p.s.a., z którego wynika, że od postanowienia Sądu I instancji kończącego postępowanie w sprawie, a zatem także od postanowienia o odrzuceniu skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przysługuje skarga kasacyjna. W ramach podstawy kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skarżąca kasacyjnie zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., poprzez bezpodstawne odrzucenia skargi, z powodu błędnego uznania przez Sąd, że sprawa nie należy do rozpoznania sądu administracyjnego w sytuacji, gdy pismo Urzędu Patentowego RP z dnia 20 lutego 2017 r. stanowiło decyzję administracyjną. Naczelny Sąd Administracyjny podziela i uznaje za prawidłowe stanowisko autora skargi kasacyjnej, że zaskarżone pismo podlega kontroli sądu administracyjnego. W stanie faktycznym sprawy, postanowieniem z dnia 27 lipca 2016 r. organ zawiesił postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] marca 2014 r. o udzieleniu patentu. Zgodnie z art. 244 ust. 1 p.w.p. od decyzji Urzędu Patentowego stronie służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosowanie do treści art. 244 ust. 11 p.w.p. do postępowania o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem ust. 12-14, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące rozpatrywania odwołania od decyzji. Zgodnie zaś z ust. 3 tego przepisu, ust. 1 oraz ust. 11-14 stosuje się odpowiednio do postanowień. Zatem stronom postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2016 r. przysługiwał środek odwoławczy od postanowienia o zawieszeniu postępowania w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie natomiast z art. 245 ust. 1 p.w.p., w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Urząd Patentowy wydaje decyzję. Jednakże w myśl ust. 3 tego artykułu - przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio przy rozstrzyganiu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej wydanego postanowienia. Jak wynika z powyższego, wbrew twierdzeniom zarówno Sądu I instancji, jak i autora skargi kasacyjnej - Urząd Patentowy RP na skutek wniesienia przez skarżącą wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od postanowienia o zawieszeniu postępowania, powinien wydać postanowienie, nie zaś decyzję administracyjną. Przechodząc zaś do oceny charakteru zaskarżonego pisma, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko Sądu I instancji, że było ono jedynie pismem informacyjnym, a nie rozstrzygnięciem wydanym na skutek złożonego przez skarżącą wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od postanowienia z dnia 27 lipca 2016 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania - jest błędne. W orzecznictwie sądowym w odniesieniu do decyzji administracyjnych (art. 104 § 1 k.p.a.), jak i postanowień o jakich mowa w art. 124 § 1 k.p.a., do minimum ich elementów zaliczono: oznaczenie organu administracji publicznej wydającego akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ administracji. Za ugruntowany należy uznać pogląd, że to nie forma, lecz treść merytoryczna decyduje o tym, z jakim rodzajem aktu administracyjnego mamy do czynienia w konkretnej sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 23 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 861/15). Każde pismo zawierające ww. konstytutywne wymogi jest decyzją administracyjną bądź postanowieniem, które tak samo jak decyzja, jest aktem administracyjnym indywidualnym, posiadającym wszystkie jej cechy wyróżniane w doktrynie prawa administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 9 września 2014, sygn. akt II GSK 999/13). Zatem również w stosunku do postanowień można mówić o minimum jego elementów prawnie skutecznych (por. wyrok NSA z dnia 23 maja 2011 r., sygn. akt I GSK 238/10 oraz powołane w jego uzasadnieniu orzecznictwo i poglądy doktryny; wyrok NSA z dnia 23 maja 2011 r., sygn. I GSK 231/10; wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. II OSK 497/11). Brak pouczenia w piśmie, czy i w jakim trybie służy na nie środek zaskarżania - nie uniemożliwia zakwalifikowania go jako postanowienia, gdyż pisma zawierające rozstrzygnięcie w sprawie załatwianej w drodze postanowienia są postanowieniami, pomimo nieposiadania w pełni formy przewidzianej w art. 124 k.p.a., jeżeli tylko zawierają minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania ich jako postanowienie. Analizując pod tym kątem zaskarżone pismo Urzędu Patentowego RP z dnia 20 lutego 2017 r. należy stwierdzić, że zawiera ono istotne elementy, które nadają mu cechy postanowienia. Zawiera ono bowiem oznaczenie organu, który je wydał, wskazano w nim adresata aktu, zawiera też podpis osoby reprezentującej organ. Ponadto zawiera rozstrzygnięcie o istocie sprawy. Wyraźnie wskazano w nim na stronie 3, że "zdaniem Urzędu Patentowego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie". Jak wynika z treści tego pisma organ przedstawił stanowisko w sprawie. Na wstępie podsumował stan faktyczny sprawy. Odnosząc się do zarzutów przedstawionych przez skarżącą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Urząd Patentowy RP uznał, że wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o udzieleniu patentu w oparciu o przepisy k.p.a. znajdowało podstawę w prawie i było uzasadnione. Ponadto organ podkreślił, że istnienie sporu pomiędzy uczestnikami postępowania administracyjnego co do tego, komu przysługuje patent, stanowi zagadnienie wstępne uzasadniające zawieszenie postępowania w przedmiocie stwierdzenie nieważności decyzji o udzieleniu patentu. Zatem użycie przez organ ww. sformułowania w kontekście całości wypowiedzi zawartej w tym piśmie jest niczym innym jak utrzymaniem w mocy postanowienia o zawieszeniu postępowania. Skoro zaskarżone pismo należało potraktować jako postanowienie o utrzymaniu w mocy postanowienia Urzędu Patentowego z dnia 27 lipca 2016 r. o zawieszeniu postępowania – to podlegało ono zaskarżeniu do sądu administracyjnego (art. 3 § 2 p.p.s.a.). Wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do wniosku strony wnoszącej skargę kasacyjną o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07 (ONSAiWSA 2008, nr 3, poz. 42) wyjaśnił, że przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie. Do wspomnianej kategorii należy postanowienie o odrzuceniu skargi. Obowiązek respektowania przytoczonego stanowiska przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie wynika z ogólnie wiążącej mocy uchwał (art. 269 § 1 p.p.s.a.).