II GSK 642/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska Sędziowie Małgorzata Korycińska NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej F. – D. Spółki z o.o. w Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 15 kwietnia 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 2611/08 w sprawie ze skargi F. – D. Spółki z o.o. w Z. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr Sp. [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na wzór użytkowy oddala skargę kasacyjną Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. - po rozpoznaniu sprawy ze skargi F.-D. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na wzór użytkowy pt.: "Zamknięcie zwłaszcza do butelek" nr [...] - oddalił skargę. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym. Podaniem z dnia 17 kwietnia 2001 r. "F. – D." Sp. z o.o. (w 2006 r. zmieniła nazwę na "F.-D." Sp. z o.o.) wystąpiła o udzielenie prawa ochronnego na wzór użytkowy pod nazwą "Zamknięcie, zwłaszcza do butelek". Z dołączonego opisu wynikało, że przedmiotem niniejszego wzoru użytkowego jest zamknięcie, zwłaszcza do butelek. Zamknięcie wg wzoru użytkowego posiada w dowolnym miejscu na powierzchni zamknięcia oznaczenia zawierające treści i informację o nazwie, pochodzeniu towarów i tożsamości producenta, charakteryzujące się brakiem widoczności w naturalnych warunkach. Usytuowane na powierzchni zamknięcia oznaczenia widoczne są w promieniach ultrafioletowych. Nowe rozwiązanie chroni przed nielegalnym obrotem wyroby zamykane zamknięciami wg wzoru użytkowego, a zwłaszcza wyroby alkoholowe lub wyroby renomowanych firm. Decyzją z dnia [...] września 2005 r. Urząd Patentowy odmówił udzielenia prawa ochronnego, wyjaśniając, że nie udziela prawa ochronnego w kategorii wzorów użytkowych na symbolikę i grafikę, ani na cechy niewidoczne. Wnioskodawca wniósł odwołanie, dołączając ulotkę reklamową swoich produktów, z której wynika, że napisy są wykonane specjalną farbą widoczną tylko w promieniach UV. Decyzją Urzędu Patentowego z dnia [...] listopada 2005 r. w wyniku odwołania wnioskodawcy decyzja o odmowie została uchylona. Organ wskazał, że niewidoczne oznaczenia mają charakter materialny i stanowią warstwę substancji, zatem określają budowę, o której mowa w art. 77 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz. U. z 1993 r. Nr 26 poz. 117 ze zm. – dalej powoływanej jako u.o.w.). Decyzją Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lutego 2006 r. - po ponownym rozpoznaniu sprawy - zostało udzielone na rzecz "F. – D." Sp. z o.o. prawo ochronne na wzór użytkowy "Zamknięcie, zwłaszcza do butelek" i wydane świadectwo ochronne nr [...]. Sprzeciw wobec decyzji Urzędu Patentowego RP o udzieleniu prawa ochronnego [...] na wzór użytkowy pt. "Zamknięcie, zwłaszcza do butelek" wniosła dnia 2 kwietnia 2007 r. firma D. S.A. z siedzibą we W. Wskazała, że działa na podstawie art. 246 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 1993 r. Nr 26, poz. 1117, ze zm., powoływanej dalej jako p.w.p.) i wnosi o uchylenie decyzji o udzieleniu prawa ochronnego, gdyż decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 94 ust. 1 p.w.p. nie spełniając definicji wzoru użytkowego. Na rozprawie D. S.A. zmieniła podstawę prawną wskazaną w ww. sprzeciwie i zarzuciła naruszenie art. 77 u.o.w. Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. Urząd Patentowy RP unieważnił prawo ochronne na wzór użytkowy pt.: "Zamknięcie, zwłaszcza do butelek" nr [...]. W uzasadnieniu Urząd Patentowy wskazał, iż w zgłoszonym rozwiązaniu nie zostały wskazane wszystkie istotne cechy techniczne potrzebne do odtworzenia przedmiotowego zamknięcia. Nie wiadomo wynikiem jakiej cechy technicznej jest zastrzegany efekt niewidocznych oznaczeń. Wniosek o unieważnienie prawa ochronnego nr [...]należało uznać za zasadny bowiem nie zostały ujawnione wszystkie cechy techniczne dotyczące kształtu oraz budowy przedmiotowego zamknięcia, natomiast ze względu na dowolność w rozmieszczeniu pozostałych elementów nie można mówić o spełnieniu warunku trwałej postaci. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. złożyła na powyższą decyzję F. – D. Sp. z o.o., wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że ocenie podlegało jedynie to, czy na podstawie podanych cech technicznych można było wzór odtworzyć w sposób identyczny. Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, iż z treści zgłoszenia nie wynikało, jaka jest trwała postać zamknięcia wg wzoru i jak tę postać osiągnąć. W opisie był przedstawiony efekt końcowy pewnego działania w postaci umieszczenia na zamknięciu napisu niewidzialnego w warunkach zwykłych, a widzialnego w promieniach UV. Nie wiadomo jednak, co należało zrobić, aby taki efekt osiągnąć. Odnosząc się do zarzutów skargi, Sąd I instancji podniósł, że nie ma racji skarżąca, która zdaje się twierdzić, że trwała postać jest jedną z form wzoru użytkowego, a przymiot "trwałej postaci" dotyczy tylko wzoru użytkowego polegającego na nowym i użytecznym zestawieniu. Jak wskazano wyżej stanowisko takie jest błędne, bowiem wzór użytkowy z samej definicji dotyczy przedmiotu o trwałej postaci. Jednak nie każde rozwiązanie techniczne dotyczące przedmiotu o trwałej postaci jest wzorem użytkowym. Wzorami użytkowymi mogą być tylko rozwiązania techniczne dotyczące kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotów o trwałej postaci, jeżeli spełniają wymóg nowości i użyteczności. W ocenie WSA w W. nie są trafne zarzuty naruszenia art. 77 u.o.w. polegającego na nierozważeniu nowości i użyteczności rozwiązania. Jeżeli bowiem przedstawione rozwiązanie nie posiada zasadniczych cech wzoru użytkowego (nie jest rozwiązaniem technicznym dotyczącym kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci), to nie ma potrzeby rozważania dalszych cech, które warunkują udzielenie prawa ochronnego na wzór użytkowy, tj. nowości i użyteczności zgłoszonego projektu. Postępowanie dotyczy bowiem tylko wzoru użytkowego i jeżeli organ trafnie ustalił, że rozwiązanie nie posiada cech ustawowych wzoru użytkowego, to nie musi już rozważać kolejnych przymiotów tego rozwiązania. Jeżeli projekt nie stanowi wzoru użytkowego (nie dotyczy kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci), to nawet jeżeli jest nowy i użyteczny, nie może być chroniony jako wzór użytkowy. Zdaniem Sądu organ prawidłowo ocenił, że zgodnie z przedstawionym opisem i zastrzeżeniami ochronnymi, zgłoszone rozwiązanie polegające na malowaniu nieokreślonych i niewidzialnych napisów, nieokreślonymi bliżej farbami, widzialnymi tylko w promieniach UV, nie jest rozwiązaniem technicznym dotyczącym kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci, tj. zamknięcia do butelki. Zatem unieważnienie prawa ochronnego na to rozwiązanie nie narusza prawa. Powyższy wyrok został zaskarżony w całości skargą kasacyjną przez skarżącą Spółkę. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła na podstawie art. 174 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., naruszenie: - prawa materialnego, polegające na niewłaściwym zastosowaniu art. 77 u.o.w. Mając powyższe na uwadze wniosła o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autorka wskazała, że zgłoszony przez Skarżącą wzór użytkowy spełnia wymogi stawiane przez art. 77 u.o.w. do uzyskania prawa ochronnego, ponieważ jest rozwiązaniem nowym i użytecznym oraz dotyczy przedmiotu o trwałej postaci, tj. zamknięcia do butelek, mającego kształt cylindrycznej tulejki, zamkniętej jednostronnie denkiem posiadającą perforację, która oddziela część zamykającą od części zabezpieczającej oraz ma na części zamykającej pierścień oraz nadruki, a na powierzchni zamknięcia ma nadruki widoczne w promieniach ultrafioletowych. Wskazała też, że WSA nie ustosunkował się do na cechy nowości i użyteczności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Należy przede wszystkim wskazać, iż kasator podnosi jedynie zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. przepisu prawa materialnego, tj. art. 77 u.o.w., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie - twierdząc, że zgłoszony wzór użytkowy spełnia wymogi stawiane przez ww. przepis. Tak skonstruowana skarga kasacyjna - wobec zasady związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.) - oznacza, że sąd ten rozpoznając sprawę zobowiązany jest przyjąć, iż zarówno wykładnia ww. art. 77 jak i stan faktyczny przyjęty przy wyrokowaniu są prawidłowe. Zauważyć trzeba, że niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego jest uchybieniem, które polega w istocie na tzw. błędzie w subsumcji, co wyraża się tym, iż stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej albo, że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej (vide Jan Paweł Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006, s 367). W przypadku wzorów użytkowych należy mieć na uwadze, że ocena, czy wzór użytkowy spełnia warunki do udzielenia ochrony musi zawsze odnosić się do zastrzeżeń ochronnych zawartych w opisie ochronnym, które stanowią o istocie wzoru objętego prawem ochronnym, a które to zastrzeżenia były przedstawione we wniosku zgłoszeniowym uprawnionego (v. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2008 r. II GSK 525/08). Kontrola prawidłowości zastosowania art. 77 u.o.w. wymaga zatem zbadania czy w świetle treści zastrzeżeń ochronnych, zawartych w opisie ochronnym, zgłoszone rozwiązanie jest wzorem użytkowym w rozumieniu ww. przepisu. Przypomnieć trzeba, że WSA z treści tego uregulowania - zgodnie z którym wzorem użytkowym podlegającym ochronie jest nowe i użyteczne rozwiązanie o charakterze technicznym dotyczące kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu trwalej postaci - wywiódł, iż rozwiązanie dotyczy zawsze przedmiotu o trwałej postaci, a polega na nadaniu temu przedmiotowi nowego i użytecznego kształtu, albo zestawienia nowej i użytecznej budowy, albo na zestawieniu nowego i użytecznego zestawienia elementów przedmiotu. Przymiot "trwałej postaci" musi cechować każdą formę wzoru użytkowego. Wzór użytkowy muszą przy tym cechować: zupełność rozwiązania, należyte ujawnienie projektu, bezpieczeństwo stosowania i powtarzalność rezultatu. Wzór użytkowy wieloelementowy musi określać kształt części składowych, wzajemne ich powiązania, tj. zestawienie, budowę, a rezultat ma mieć trwałą postać i być powtarzalny. Wzór nie obejmuje sposobu produkcji. W świetle tej niekwestionowanej skargą kasacyjną wykładni w pełni zgodzić należy się z WSA, że unieważnienie prawa ochronnego na będące przedmiotem sporu rozwiązanie nie narusza prawa, w szczególności nie jest wynikiem wadliwego zastosowania art. 77 u.o.w. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji trafnie uznał, że z opisu i zastrzeżeń ochronnych nie wynika trwała i powtarzalna postać zamknięcia do butelki, bowiem opis przedstawia efekt końcowy pewnego działania, nie wskazuje jednak jak efekt ten osiągnąć, a nawet jeśli przyjąć, że opis ten wskazuje zestawienia zamknięcia i specjalnej farby, to elementy tego zestawienia nie są ujawnione, a rozwiązanie nie ma konkretnej i trwałej postaci. Tym samym stan faktyczny - wynikający z opisu ochronnego - nie odpowiada stanowi faktycznemu wyrażonemu w art. 77 u.o.w., zatem zarzut wadliwego zastosowania ww. przepisu jest chybiony. O błędnym zastosowaniu ww. przepisu nie świadczy też brak dokonania przez WSA oceny w kwestii nowości i użyteczności rozwiązania. Zgodzić bowiem należy się z Sądem I instancji, że skoro przedstawione rozwiązanie nie posiada zasadniczych cech wzoru użytkowego to kolejne przymioty tego rozwiązania nie zmieniają istoty rzeczy. Nie mają wpływu na wynik sprawy. Zdolność ochronna wzoru użytkowego powinna zatem mieć swoje źródło nie tylko w przesłance nowości, ale i dodatkowych cechach, które wzór musi posiadać, aby mogło zostać udzielone nań prawo ochronne, takich jak zupełność rozwiązania, powtarzalność rezultatu, techniczny charakter wzoru. Skoro zatem zarzut naruszenia art. 77 u.o.w. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie nie może być uznany za skuteczny to skarga kasacyjna podlega oddaleniu. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, wobec braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej, na zasadzie art. 184 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.