II GSK 730/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Robotowska po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku J. B. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej J. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 października 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 3095/14 w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji J. B. (dalej: skarżąca), działając przez pełnomocnika z urzędu, pismem z dnia [...] października 2016 r. wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie z jej skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 października 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 3095/14 oddalającego jej skargę na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że w dniu [...] października 2016 r. została jej doręczona korespondencja, z której wynika, iż Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa pismem z dnia [...] września 2016 r. zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego w dniu [...] lipca 2016 r., uzasadniając to tym, że WSA w Warszawie wyrokiem z 2 października 2015 r. oddalił skargę J. B. na opisaną na wstępie decyzję Prezesa ARiMR. Jednocześnie, ARiMR pominęła fakt, że pełnomocnik z urzędu wniósł w dniu [...] grudnia 2015 r. skargę kasacyjną od tego wyroku, która nie została rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny, co oznacza, że postępowanie sądowoadministracyjne nie zostało zakończone. Zdaniem skarżącej, wykonanie zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora [...] OR ARiMR może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, ponieważ zapłata dużej kwoty pieniężnej na rzecz AriMR, zanim Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrzy skargę kasacyjną z [...] grudnia 2015 r., zagraża bytowi materialnemu skarżącej, jej rodziny jak i gospodarstwu rolnemu, które prowadzi wraz z małżonkiem. Na poparcie swych twierdzeń strona złożyła szereg dokumentów potwierdzających wysokość dochodów osiąganych przez skarżącą w 2015 roku, jak i wysokość ponoszonych przez nią wydatków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji należało uwzględnić. Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) w skrócie: p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Natomiast po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc z dniem wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę, a także w przypadku uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę (art. 61 § 6 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Przechodząc do rozpoznania wniosku pod kątem przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, należy zauważyć, że przywołany przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. ustanawia dwie przesłanki, które dają możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji: pierwszą z nich jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, a drugą niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Pod pojęciem wyrządzenia znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę majątkową lub niemajątkową, której nie będzie można zrekompensować przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub nie będzie można jej wyegzekwować, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Z kolei trudne do odwrócenia skutki to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z 8 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OZ 752/14 publ. CBOSA). Możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie oznacza, iż Sąd jest zobligowany w każdym przypadku – niezależnie od okoliczności sprawy – uwzględnić wniosek strony. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny Sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie. W tym celu konieczne jest przedstawienie przez wnioskodawcę stosownych dokumentów w celu uprawdopodobnienia, że wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Strona musi zatem wskazać konkretne zagrożenia płynące z wykonania decyzji (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 listopada 2016 r., sygn. akt I OZ 1301/16; publ. CBOSA). Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest zatem wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżąca w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji podniosła, że jej sytuacja majątkowa już w chwili wnoszenia skargi na decyzję Prezesa ARiMR nie była na tyle dobra, aby strona mogła udźwignąć koszty opłaty sądowej od tej skargi, czego dowodem jest zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych w całości, jak również udzielenie jej pomocy prawnej poprzez ustanowienie na jej rzecz pełnomocnika z urzędu. Obecnie sytuacja finansowa strony również nie uległa poprawie, wskutek czego nie jest ona w stanie zapłacić kwoty wskazanej w decyzji Dyrektora [...] OR ARiMR, utrzymanej w mocy przez Prezesa ARiMR. Na poparcie swych twierdzeń strona złożyła szereg dokumentów potwierdzających wysokość dochodów osiąganych w 2015 roku, jak i wysokość ponoszonych przez nią wydatków, m.in. PIT-11 oraz PIT-37 za 2015 rok, z których wynika dochód w wysokości 19 812,22 złotych. Skarżąca załączyła także decyzje ustalające: podatek rolny za 2016 r. w kwocie 865 złotych oraz podatek od nieruchomości za 2016 r. w wysokości 2070 złotych oraz zaświadczenie z Urzędu Miejskiego w K. potwierdzające zgłoszenie do opodatkowania gospodarstwa rolnego o powierzchni 16 ha fizycznych, tj. 8,8 ha przeliczeniowych o rocznym dochodzie w wysokości 25 318, 64 złotych. Ponadto skarżąca przedłożyła pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2016 r. z wnioskiem do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego w dniu [...] lipca 2016 r. oraz załączyła kopię zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego skarżącej z dnia [...] września 2016 r. na kwotę 27 118, 25 złotych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, podane przyczyny złożenia wniosku dostatecznie uprawdopodobniają istnienie okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji. Co prawda, nałożony na skarżącą obowiązek ma charakter świadczenia pieniężnego i z natury rzeczy skutki takiego świadczenia są niewątpliwie odwracalne, jednak konsekwencji uiszczenia należności pieniężnej nie można rozpatrywać w oderwaniu od jej wysokości, która w połączeniu z sytuacją finansową skarżącej może wpłynąć na uzasadnione przypuszczenie co do utraty jej płynności finansowej, a w ostateczności nawet do pozbawienia jej środków do prowadzenia podstawowej działalności gospodarczej, polegającej na produkcji rolnej. Zdaniem Sądu, w tych okolicznościach następstwem wykonania zaskarżonej decyzji ustalającej nienależnie pobrane płatności z tytułu realizacji programu dla młodych rolników, może być utrata zdolności finansowej i środków niezbędnych do utrzymania skarżącej i jej rodziny wskutek prowadzonej egzekucji. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że argumentacja skarżącej, poparta stosownymi dokumentami, przemawia za uwzględnieniem wniosku i stanowi podstawę do wstrzymania zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.