II GSK 745/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek (spr.) Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia del. WSA Jacek Czaja Protokolant Marzena Bal-Kuźniarska po rozpoznaniu w dniu 8 września 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 1746/18 w sprawie ze skargi R.K. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 4 lipca 2018 r. nr DIH-IV/21/2018 w przedmiocie zarządzenia pokontrolnego w sprawie usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w zakresie świadczenia usług hotelarskich 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od R. K.na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 13 grudnia 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 1746/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R.K. (dalej: skarżący, strona) na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 4 lipca 2018 r., nr DIH-IV/21/2018, w przedmiocie zarządzenia usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w zakresie świadczenia usług hotelarskich. Od przedmiotowego wyroku skarżący złożył skargę kasacyjną, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), zarzucając: 1. naruszenie prawa materialnego, poprzez niewłaściwie zastosowanie art. 32 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1063), polegające na wydaniu zarządzenia pokontrolnego, polegającego na usunięciu stwierdzonych nieprawidłowości w postaci używania czterech gwiazdek na elewacji obiektu wypoczynkowo - usługowego w sytuacji, gdy zarządzenie nie powinno zostać wydane z uwagi na fakt, iż wspomniane gwiazdki znajdują się w logo obiektu, w którym nie występuje określenie "hotel", nie stanowi to zatem naruszenia, o którym mowa w skarżonej decyzji. Istotne jest także to, że w ośrodku skarżącego świadczone są usługi kosmetyczne (fryzjer, kosmetyczka), zabiegi relaksujące, a zatem związane ze spa i wellness, a nie tylko z możliwością zakwaterowania, 2. naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7 k.p.a., poprzez załatwienie przedmiotowej sprawy bez należytego zbadania stanu faktycznego, a w konsekwencji oparcia się o nieadekwatną podstawę prawną, działania na szkodę słusznego interesu skarżącego - nie dbając o renomę firmy R. K. Argumenty na poparcie powyższych zarzutów zostały przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na rozprawie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie posiedzenia na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku (art. 15 zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, Dz. U. poz. 374 ze zm.). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., który stanowi, że uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od przedstawienia stanu sprawy, ograniczając uzasadnienie tylko do rozważań mających znaczenie dla oceny postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować. W skardze kasacyjnej podniesiono zarówno zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i zarzut naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegał drugi z tych zarzutów, tj. zarzut naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego. Oceniając zasadność zarzutu procesowego należy podkreślić, że podstawa kasacyjna z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. powinna odnosić się do przepisów procedury sądowoadministracyjnej. Przedmiotem skargi kasacyjnej jest bowiem orzeczenie sądu administracyjnego pierwszej instancji, a nie decyzja wydana przez organ administracji publicznej. Oznacza to, że jedynie uchybienia proceduralne popełnione w toku postępowania przed sądem I instancji mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zakończonej zaskarżonym orzeczeniem. Prawidłowo sformułowany zarzut skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) powinien zatem przywoływać odpowiednie przepisy procedury sądowoadministracyjnej, w powiązaniu z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.). Tych wymogów nie spełnia sformułowany w niniejszej skardze kasacyjnej zarzut procesowy naruszenia przepisu art. 7 k.p.a. (pkt 2 petitum skargi kasacyjnej). Nie można bowiem skutecznie zarzucić Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenia tego przepisu, gdyż sąd administracyjny nie orzekał na podstawie przepisów k.p.a., lecz na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. To w oparciu o przepisy tej ustawy sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ na podstawie k.p.a. Już z tego powodu zarzut skargi kasacyjnej, w którym bezpośrednio zarzucono Sądowi naruszenie art. 7 k.p.a., należy uznać za niemający usprawiedliwionych podstaw. Nadto należy zwrócić uwagę, że autor skargi kasacyjnej wskazał jedynie bardzo ogólnie, że Sąd pierwszej instancji nienależycie zbadał stan faktyczny, a w konsekwencji oparł rozstrzygnięcie o nieadekwatną podstawę prawną, działając na szkodę słusznego interesu skarżącego i nie dbając o renomę firmy R. K. W samym zarzucie ani w jego uzasadnieniu nie wskazano dokładnie na czym miałoby polegać nienależyte zbadanie stanu faktycznego przez Sąd, w tym w szczególności jakie jeszcze elementy stanu faktycznego zostały zdaniem skarżącego niezbadane, lub które z już ustalonych elementów stanu faktycznego skarżący kasacyjnie kwestionuje i dlaczego. Tak sformułowany zarzut procesowy nie mógł zatem zostać przez NSA uwzględniony. Wobec niezakwestionowania skutecznie w skardze kasacyjnej ustalonego w sprawie przez organ i zaakceptowanego przez Sąd stanu faktycznego, nie może być uznany za zasadny także drugi z postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów, tj. zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 32 ustawy o Inspekcji Handlowej i wydanie zarządzenia pokontrolnego nakazującego usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w postaci używania czterech gwiazdek na elewacji obiektu wypoczynkowo-usługowego, skoro w logo obiektu (w którym znajdują się gwiazdki) nie występuje słowo "hotel" (punkt 1 petitum skargi kasacyjnej). Wbrew twierdzeniu strony skarżącej kasacyjnie, ustalony w sprawie stan faktyczny uzasadniał zastosowanie przez organ art. 32 ustawy o Inspekcji Handlowej. Przepis ten przewiduje, że jeżeli jest to niezbędne dla usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, wojewódzki inspektor wyda, w drodze decyzji, zarządzenie pokontrolne. Kontrolowany jest obowiązany poinformować wojewódzkiego inspektora, w wyznaczonym terminie, o sposobie wykonania zarządzenia. Stosownie do treści art. 43 ust. 1 ustawy o usługach hotelarskich oraz usługach pilotów wycieczek i przewodników turystycznych (ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r., j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1553; cyt. dalej jako ustawa o usługach hotelarskich), nazwy i rodzaje obiektów hotelarskich, o których mowa w art. 36 i art. 37, podlegają ochronie prawnej i mogą być stosowane wyłącznie w odniesieniu do obiektów hotelarskich w rozumieniu tej ustawy. Obiekty hotelarskie są obiektami o określonym, wynikającym z przepisów prawnych standardzie. W konsekwencji usługi świadczone w hotelu mają zagwarantowany poziom i jakość. Chodzi o to, aby w zaufaniu do prezentowanego oznaczenia obiektu nazwą rodzajową (np. hotel, motel, pensjonat) oraz nadanej kategorii, klienci mogli podjąć świadomą decyzję w zakresie zatrzymania się danym obiekcie. W rozpoznawanej sprawie ustalono, i tego skarżący kasacyjnie nie kwestionował, że stwierdzone w wyniku kontroli oznaczenia obiektu wynikały zarówno z oznaczenia na samym budynku, jak też ze strony internetowej www. krolpaza.pl oraz nazwy rodzajowej hotel w treści strony internetowej ("H.(...) K.(...)"). Niesporne w sprawie także było, że skarżący nie dysponował wymaganymi decyzji uprawniającymi go do posługiwania się takimi oznaczeniami obiektu (art. 38 ust. 1 ustawy o usługach hotelarskich). Należy zatem podzielić argumentację Sądu pierwszej instancji akceptującą pogląd organu, że skoro skarżący prowadząc działalność gospodarczą posługiwał się oznaczeniami zastrzeżonymi dla obiektów hotelarskich, nie mając przy tym decyzji marszałka województwa właściwego ze względu na miejsce położenia obiektu hotelarskiego o zaszeregowaniu obiektu do tego rodzaju i nadaniu mu kategorii, i stosował praktyki niedopuszczalne w świetle cyt. powyżej art. 43 ustawy o usługach hotelarskich, to zasadne było zarządzenie pokontrolne niezbędne dla usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Posługiwanie się w odniesieniu do usług o hotelarskim charakterze logo oznaczonym gwiazdkami, zasadnie uznano w tej sprawie za wprowadzające klientów w błąd w odniesieniu do kategorii obiektu hotelowego. W świetle art. 43 ustawy o usługach hotelarskich używanie nazw rodzajowych i oznaczeń kategorii obiektów hotelarskich może się odnosić wyłącznie do obiektów hotelarskich w rozumieniu ustawy o usługach hotelarskich, tj. do rodzajów obiektów wymienionych w art. 36 i art. 37 ww. ustawy, zaszeregowanych do poszczególnych kategorii na podstawie decyzji właściwego organu przewidzianej w art. 38 ust. 1 tej ustawy, co jest także podkreślane w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym również w wyroku NSA powołanym w skardze kasacyjnej (wyrok NSA z 7 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2582/14). Nie ma zatem racji strona skarżąca kasacyjnie, że brak było podstaw do stwierdzenia przez organ nieprawidłowości, gdyż w samym logo obiektu, w którym użyto czterech gwiazdek, nie występowało słowo hotel. Trafnie też w sprawie uznano, że powyższej oceny prawnej nie zmienia fakt, że logo którym posługiwała się strona to było zarejestrowanym znakiem towarowym. Rejestracja znaku towarowego wywołuje skutek jedynie w postaci wyłączenia możliwości stosowania tego znaku przez inne podmioty. Nie legitymuje natomiast do prowadzenia określonego rodzaju działalności gospodarczej i nie zwalnia z obowiązku stosowania wymogów przewidzianych w ustawie o usługach hotelarskich, w tym z obowiązku uzyskania decyzji marszałka województwa o zaszeregowaniu obiektu hotelarskiego oraz nadania mu kategorii. Z tego też powodu wnioskowane przez stronę przeprowadzenie dowodu z dokumentów tj. wydruku strony internetowej oraz zaświadczenia o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy nie było zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie i dlatego NSA na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. oddalił wniosek dowodowy skarżącego zawarty w piśmie z 10 sierpnia 2022 r. Nie ma też racji skarżący kasacyjnie, że brak było podstaw do stwierdzenia przez organ nieprawidłowości na podstawie ustawy o usługach hotelarskich, gdyż w ośrodku skarżącego kasacyjnie świadczone były także inne usługi (kosmetyczne, zabiegi relaksujące), a zatem związane ze spa i wellness, a nie tylko z możliwością zakwaterowania. Podkreślenie bowiem wymaga, że skarżący nie kwestionuje, że świadczył także usługi związane z zakwaterowaniem, a więc o charakterze hotelarskim. W ocenie NSA zasadne było skoncentrowanie rozstrzygnięcia Sądu na tej części działalności skarżącego, która dotyczyła usług o charakterze hotelarskim, z pominięciem innego rodzaju działalności prowadzonej przez skarżącego (działalności deweloperskiej, rekreacyjnej itd.). Tylko bowiem ten rodzaj działalności miał znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy i charakter tej działalności oraz naruszenie prawa przy jej prowadzeniu zostały w tej sprawie prawidłowo ocenione przez Sąd pierwszej instancji, akceptujący w tym zakresie stanowisko organu. Nie jest także zasadny pogląd skarżącego kasacyjnie o przytoczeniu przez Sąd pierwszej instancji błędnej podstawy prawnej. Ustawa stanowiąca podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w tej sprawie podlegała bowiem nowelizacji, w ramach której między innymi dokonano zmiany tytułu ustawy o usługach turystycznych, na co zwrócił uwagę Sąd, wskazując też na nowy tytuł, tj. ustawę o usługach hotelarskich oraz usługach pilotów wycieczek i przewodników turystycznych. Z podanych przyczyn, ponieważ podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Zasądzona kwota stanowi zwrot kosztów wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną (por. uchwałę NSA z dnia 19 listopada 2012 r., II FPS 4/12) sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika organu, który nie występował w postępowaniu przed Sądem I instancji oraz jego udziału w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.