II GSK 889/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-07-15
Skład orzekający: Stanisław Gronowski, Krystyna Anna Stec, Inga Gołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu o ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, organ administracji publicznej może być obciążony ciężarem dowodu w zakresie wykazania, że rolnik mógł wykryć błąd popełniony przez organ, czy też ciężar ten spoczywa na rolniku zgodnie ze specyfiką ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w szczególności jej art. 3 ust. 2 i 3, modyfikuje zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego, przenosząc ciężar dowodu w zakresie wyjaśnienia stanu faktycznego na stronę (rolnika). W związku z tym, zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisów art. 8 i 9 k.p.a. poprzez wytknięcie organowi administracji publicznej nieprawidłowości w prowadzeniu postępowania dowodowego i braku udzielenia wystarczających pouczeń był zasadny. Sąd I instancji błędnie zastosował przepisy k.p.a., nie uwzględniając specyfiki postępowania uregulowanego w ustawie o płatnościach.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Po przyznaniu pierwotnie wyższej kwoty płatności, stwierdzono błąd w ustaleniu powierzchni działek, co doprowadziło do wydania decyzji o zwrocie części środków. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organu, uznając, że rolnik nie mógł wykryć błędu organu. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zaskarżył wyrok WSA, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia del. WSA Inga Gołowska (spr.) Protokolant Nina Szyller po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 22 stycznia 2013 r. sygn. akt V SA/Wa 2215/12 w sprawie ze skargi D.K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2. zasądza od D. K. na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kwotę 220 (dwieście dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z 22 stycznia 2013r. sygn. akt: V SA/Wa 2215/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uwzględnił skargę D. K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] lipca 2012r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego uchylając zaskarżoną decyzję i orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się orzeczenia.
Referując stan sprawy, Sąd I instancji wskazał, że decyzją z [...] listopada 2010 r. Kierownik, Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. przyznał D. K. 2.040,39 zł tytułem płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jednolitą płatność obszarową za rok 2010. Decyzja ta zawierała nieprawidłowe ustalenia dotyczące powierzchni uprawnionej do płatności na działkach ew. o numerach 439/3, 439/6, 439/2, decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa aktem administracyjnym z [...] lipca 2011r. stwierdził nieważność wcześniej wydanej decyzji. W Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. decyzją z [...] listopada 2011 r. ponownie przyznał D. K. w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 kwotę 1.062,35 zł. W związku z wystąpieniem różnicy w kwocie 978,04 zł, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z [...] sierpnia 2012 r. stosownie do treści art. 29 ust. 1 i 3 ustawy z 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634) i art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej-k.p.a.) a także art. 80 rozporządzenia Komisji (WE) NR 1122/2009 z 30 listopada 2009r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia
ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. L.316 z 2 grudnia 2009r., s. 65) - określił w tej wysokości kwotę przypadającą do zwrotu.
W efekcie złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z [...] lipca 2012r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdzi, że do pomyłki doszło w wyniku niefrasobliwości Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa " Przy wydaniu decyzji z [...] listopada 2010r., Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i nie wyjaśnił istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, tj. nie uwzględnił maksymalnej powierzchni kwalifikującej się do płatności (PEG), co winno było nastąpić w trakcie przeprowadzonej kontroli administracyjnej w oparciu o bazę referencyjną w systemie informacji geograficznej (LIPS) oraz na podstawie bezpośredniego pomiaru wykonanego przez pracownika Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na aktualnym obrocie ortofotomapy. W sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 80 ust. 3 powołanego rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez stronę skarżącą niezależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, albowiem muszą zostać łącznie spełnione dwie przesłanki:
a) jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz b) jeżeli błąd ten nie mógł zostać wykryty przez rolnika.
O ile pomyłka pracownika Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (co wyżej wskazano w cytacie) jest ewidentna, to fakt ten rolnik mógł wykryć, albowiem swoim podpisem poświadczył na wniosku o przyznanie płatności, że znane mu są zasady przyznawania płatności; w szczególności powinien zadeklarować grunty spełniające kryteria, o których mowa w art. 124 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009. Ogólnikowo jedynie stwierdzono, że "składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2010 strona powinna podać powierzchnie działek rolnych zgodnie ze stanem faktycznym na gruncie".
II.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., D. K. podniosła, że wypełniając wniosek o przyznanie płatności kierowała się "szczegółową instrukcją wypełniania wniosku o przyznanie płatności gdzie nie można było doszukać się jakichkolwiek konkretnych informacji, które chroniłyby przed sankcjami, jakie są nakładane". Kierując się nimi dokonał korekty wniosku. Skarżąca podniosła, że została wezwana do złożenia wyjaśnień i już wówczas "pracownik Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa obsługujący wniosek miał wątpliwości co do maksymalnej powierzchni
kwalifikującej się do ubiegania się o płatność do w/w działek. Złożona korekta uwzględniała obszar kwalifikujący się do przyznania płatności, nie tylko podany we wniosku, ale także zatwierdzony przez pracownika Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa rozpatrującego wniosek". Skarżąca nie tylko błędu nie wykryła ale nie wykrył tego również wzywający pracownik zatwierdzając złożoną korektę i doprowadzając do wypłaty wówczas zakwalifikowanych środków za zgłoszone powierzchnie. Skarżąca nie zaskarżyła wcześniejszych decyzji albowiem "pogubiła się" w zawiłych procedurach Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
III.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uznał, że skarga była zasadna. W pisemnych motywach wyroku, Sąd I instancji wskazał, że kluczowe w sprawie miał art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, skutkujący brakiem obowiązku zwrotu przez stronę skarżącą niezależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Na podstawie wskazanego przepisu obowiązek zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranej płatności nie istnieje, o ile zostaną spełnione łącznie dwie przesłanki: a) jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu (w sprawie organ stwierdza, iż on ponosi winę za pomyłkę) oraz b) jeżeli błąd ten nie mógł być wykryty przez rolnika. W sprawie należało ocenić jedynie przesłankę z pkt b), której spełnienie budziło wątpliwości organów orzekających w sprawie.
Punktem wyjścia do rozważań stanowiła treść wezwania skierowanego do strony w dniu 3 września 2010r., która dotyczyła w części także wielkości działek istniejących upraw. Organ zażądał też-w przypadku osobistego stawiennictwa-przedłożenia dokumentów w postaci aktualnych wypisów z ewidencji gruntów, aktów notarialnych itp. W efekcie sporządzono lakoniczną notatkę, a Organ nie zadbał o to aby poczynić elementarne ustalenia w zakresie objętym wezwaniem; odnotował tylko, iż Skarżący "użytkuje działki 439/6, 439/5, 439/4, 439/2 rolniczo kosi trawę i jest utrzymana dobrej kulturze rolnej", co nie budziło w sprawie najmniejszych wątpliwości. Nie poczyniono natomiast żadnych ustaleń co do wielkości działek; nie odnotowano stanowiska strony w tej kwestii. Nie ma też informacji czy Skarżącemu ujawniono, iż Organ dysponuje bazą referencyjną w systemie informacji geograficznej (LPIS) oraz danymi uzyskanymi na podstawie bezpośredniego pomiaru wykonanego przez pracownika Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na aktualnym obrazie ortofotomapy i jakie w tym zakresie istnieją zastrzeżenia w konfrontacji z powierzchnią wskazaną we wniosku o przyznanie płatności. Materiał dowodowy nie dawał podstaw aby uznać, iż "błąd ten mógł być wykryty przez rolnika". Pracownik (zapewne specjalista w wykonywaniu podejmowanych czynności) wzywając skarżącą do złożenia wyjaśnień nie odnotował informacji, które pozwoliłyby rozwiać wątpliwości w sporządzonym
dokumencie z 29 września 2010 r., także co do wielkości działek. Pracownik ten zapewne uznał, iż są one podane prawidłowo i w efekcie ich wielkość nie została zakwestionowana także w korekcie. Świadczy o tym późniejsze wydanie merytorycznej decyzji. Aby wykryć nieścisłości co do wielkości działek skarżąca powinna być powiadomiona o tym, że organ posiada informacje w bazie danych. Są to wysoce specjalistyczne instrumenty, którymi rolnik nie dysponował. Skoro organ nie potrafił z nich prawidłowo skorzystać, to skąd rolnik mógł posiąść wiedzę w tym zakresie i móc błąd wykryć? Tę kwestię, w zakresie sporządzenia oświadczenia a w szczególności braku jakichkolwiek uwag powiązanych z wezwanie;" należy wyjaśnić poprzez przesłuchanie w charakterze świadka osoby, która w tym dniu przyjęła rolnika i wyjaśniała kwestie objęte wezwaniem. Wówczas należy też ustalić, czy urzędnik ujawnił rolnikowi to, że wielkości działek podane we wniosku pomocowym różnią się od tych, które wynikają z posiadanych baz i ortofotomapy. Do takiego zachowania był zobowiązany treścią art. 8 i 9 k.p.a.
Zdaniem Sądu I instancji wydanie decyzji o stwierdzenie nieważności decyzji i przyznaniu dopłat w pomniejszonej wysokości nie przesądza automatycznie o konieczności zwrotu nadpłaty. Stąd te akty administracyjne nie wiążą Sądu w zakresie ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności. Rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego. Koniecznie zatem należy ustalić prawidłowo stan faktyczny, a następnie przejść do fazy stosowania przepisów prawa materialnego.
W kwestii twierdzeń zawartych w odpowiedzi na skargę i złożonych przez rolnika zapewnień, że "znane mu są zasady przyznawania tychże płatności", co ma skutkować tym, iż "skarżący znał również zasadę, zgodnie z którą nienależycie pobrana płatność podlega zwrotowi" WSA w W. wskazał , że jest to czysta fikcja. Ani w tym zakresie nie przeprowadzono rzetelnej akcji informacyjnej polegającej np. na doręczeniu rolnikom aktów normatywnych, które te kwestie regulowały, ani inny sposób nie przekazano wiedzy, która zapobiegałaby patologii. Dostęp do aktów normatywnych tzw. Prawa unijnego jest zdecydowanie trudniejszy aniżeli rodzimego ustawodawcy, toteż winno rzutować na kwestię oceny działania beneficjenta.
IV.
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa działając przez pełnomocnika radcę prawnego zaskarżył powyższy wyrok w całości. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. zarzucił na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2012r. poz. 270 ze zm. dalej-p.p.s.a.):
-naruszenie prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) NR 1122/2009 z 30 listopada 2009r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina-poprzez błędne twierdzenie, że w niniejszej sprawie błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika,
-naruszenie prawa procesowego tj. art. 145§1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw z art. 3 ust. 2 pkt 2 oraz ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U z 2012r. poz. 1164) w zw z art. 1 p.p.s.a., art. 3§1 i §2 p.p.s.a., art. 133§1 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że wypełniając i podpisując wniosek o przyznanie płatności rolnik nie mógł stwierdzić czy prawidłowo została zastosowana wielkość w postaci wartości maksymalnej kwalifikowanej wyznaczonej zgodnie z art. 24 ust. 1 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, mimo, że taka ocena jest możliwa mając na uwadze m.in. kartę informacyjną oraz załączniki graficzne stanowiące załączniki do wniosku o przyznanie płatności.
Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, oddalenie skargi D. K., względnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów wg norm prawem przepisanych.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie sporządzono.
V.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, gdyż ma usprawiedliwione podstawy, a zaskarżone orzeczenie nie odpowiada prawu (argumentum a contrario z art. 184 p.p.s.a.).
Autor skargi kasacyjnej oparł ją na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a. zarzucając zarówno naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe jego zastosowanie jak i naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W takiej sytuacji, co do zasady, w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlegają zarzuty procesowe, gdyż dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo, że nie został skutecznie podważony, można
przejść do skontrolowania procesu subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd przepis prawa materialnego.
Zasadne są zarzuty naruszenia przepisów postępowania aczkolwiek nie wszystkie. Chybiony był zarzut naruszenia art. 133§1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54§2 p.p.s.a. Podnieść należy też, że przyjęcie w art. 133§1 p.p.s.a. zasady, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, oznacza, że sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Rzeczą Sądu - kontrolującego legalności zaskarżonej decyzji -jest ocenić, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy jest pełny, został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do ustalenia stanu faktycznego, jaki stan faktyczny sprawy wynika z akt sprawy i czy w świetle istniejącego wówczas stanu prawnego podjęte przez organ rozstrzygnięcie sprawy jest zgodne z obowiązującym prawem. Przepis art. 133§1 p.p.s.a. nie może służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego (por. wyroki NSA z 14 września 2011r., sygn. akt: II GSK 858/10, LEX nr 1151731, z 5 kwietnia 2012r, sygn. akt: I OSK 1749/11 LEX nr 1145067, z 7 marca 2013r., sygn. akt: II GSK 2374/11) a do tego w gruncie rzeczy zmierza autor skargi kasacyjnej.
Artykuły 1 i 3§1 i §2 p.p.s.a. określają podstawową funkcję sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Przepisy te wskazują, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie pozostawał z nim w sprzeczności, zakreślając przedmiotowe granice tej kontroli. Są to zatem przepisy o charakterze ogólnoustrojowym, w żaden sposób nie związane z postępowaniem dowodowym, co z natury rzeczy powoduje, że nie mogą być one ustawowym wzorcem kontroli prawidłowości postępowania wojewódzkiego sądu administracyjnego w zakresie poczynionych przez ten sąd ustaleń faktycznych. Tym samym zarzut naruszenia art. 1 i 3§1 i §2 p.p.s.a był niezasadny.
Trafny był natomiast zarzut naruszenia art. 145§1 pkt 1 lit. c w z w z art. 3 ust. 2 pkt i ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. WSA w W. uchylając zaskarżoną decyzję, zaznaczył, że organ winien w swoim działaniu uwzględnić art. 8 i 9 k.p.a. oraz to organ posiada informacje w bazie danych i jest wyposażony w specjalistyczne instrumenty pozwalające na weryfikację powierzchni działek zgłoszonych przez rolnika, zatem rolnik nie może wykryć błędu co do rzeczywistej powierzchni działek. Sąd zaznaczył także, że organ nie poczynił elementarnych ustaleń w przedmiocie wielkości działek.
Pogląd Sądu I instancji jest wadliwy bowiem nie uwzględnia treści normatywnej ustawy z 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Godzi się przypomnieć, że ustawodawca w art. 3 ust. 2 ustawy z 2007r. wprowadza istotne modyfikacje zasad procedowania w porównaniu z regułami przewidzianymi w Kodeksie postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 3 ust. 2 cyt. ustawy w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: - stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w art. 3 ust. 3 nałożyła na strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz obciążyła obowiązkiem udowodnienia faktu osobę, która wywodzi z niego skutki prawne. Tym samym w postępowaniu w sprawie przyznania płatności nastąpiło odejście od zasady prawdy obiektywnej, co powinno wpłynąć w praktyce na uaktywnienie stron tego postępowania. Ustawodawca zastosował bowiem regulację odmienną od art. 7 k.p.a., zgodnie z którym to organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W postępowaniu w sprawie przyznania płatności to nie organ administracji publicznej, a posiadacz (faktycznie korzystający) gruntów ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne.
Powyższe oznacza, że wytknięcie organowi administracji naruszenia art. 8 i 9 k.p.a. było nieprawidłowe jak również nie uwzględniało treści tych przepisów. Zgodnie z art. 8 k.p.a. stanowiącego zasadę ogólną, organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Odnośnie zaś reguły udzielania informacji stronom, zawartej w art. 9 k.p.a., w orzecznictwie podnosi się, że użyty w tym przepisie zwrot "należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych" nie może być utożsamiony z udzielaniem stronom pomocy prawnej czy zastępowaniem ich
aktywności poprzez instruowanie o wyborze optymalnego sposobu postępowania" (zob. wyrok NSA z 27 sierpnia 1997r. sygn. akt: III SA 66/96, LEX nr 30854).
Zaakcentowania wymaga również i to (na co zasadnie zwrócił uwagę autor skargi kasacyjnej), że kwestionowane działki stanowiły wał przeciwpowodziowy. Zgodnie z art. 85 ust. 1 pkt 2 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, w brzmieniu obowiązującym na dzień składania wniosku pomocowego, dla zapewnienia szczelności i stabilności wałów przeciwpowodziowych zabrania się: uprawy gruntu, sadzenia drzew lub krzewów na wałach oraz w odległości mniejszej niż 3 m od stopy wału po stronie odpowietrznej.
Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego tj. zarzutu błędnego zastosowanie art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) NR 1122/2009 z 30 listopada 2009r. poprzez błędne twierdzenie, że w niniejszej sprawie błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika, to należy zauważyć, że Sąd I instancji w kontrolowanym wyroku, nie poczynił w gruncie rzeczy żadnych rozważań prawnych odnoszących się do płaszczyzny merytorycznej sprawy. W pisemnych motywach orzeczenia skoncentrowano się na kwestiach sposobu prowadzenia postępowania zatem zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego był bezprzedmiotowy.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185§1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205§2 p.p.s.a. W skład tych kosztów wchodzi wpis od skargi kasacyjnej (100,00 zł) i wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego (120,00 zł) określone w oparciu o §14 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013r. poz. 490 z zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło