II GSK 94/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia NSA Jan Bała Sędzia NSA Czesława Socha (spr.) Protokolant Szymon Janik po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. K. - P.P.H.U. "K." od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 6 października 2010 r. sygn. akt II SA/Po 336/10 w sprawie ze skargi M. K. - P.P.H.U. "K." na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną Zaskarżonym wyrokiem z dnia 6 października 2010 r. o sygnaturze II SA/Po 336/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. oddalił skargę M. K., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P.P.H.U. "K." M. K. z siedzibą w Ł., na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] marca 2010 r. Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonanie transportu drogowego bez wymaganej licencji. Sąd I instancji przyjął, że nałożenie na M. K., prowadzącego działalność gospodarczą pod powyższą nazwą, kary pieniężnej w kwocie 8.000 złotych z tytułu wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji, a jednocześnie na podstawie art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej w zakresie niezgłoszenia pojazdu do zaświadczenia nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne, było uzasadnione. Wynika to z art. 4 pkt 3a i pkt 4, art. 5 ust. 1, art. 87 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 93 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.) oraz "lp. 1.1" załącznika do tej ustawy. Chodzi o kontrolę z dnia 24 września 2008 r. funkcjonariuszy Wydziału Zwalczania Przestępczości Izby Celnej w P. – Referatu Grupa Mobilna nr [...], którzy na drodze krajowej nr [...] w P. zatrzymali do kontroli ciągnik samochodowy marki Mitsubishi – Canter o nr rejestracyjnym [...] wraz z przyczepą ciężarową marki Niewiadów o nr rejestracyjnym [...] o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej 8.490 kg, będący własnością M. K.. Kierowca, który realizował przedmiotowy przewóz drogowy z celem przeznaczenia w Polsce, nie dysponował wypisem z licencji na wykonywanie transportu drogowego (krajowego ani międzynarodowego). Osoba ta nie była również zatrudniona przez M. K. w ramach prowadzonego przedsiębiorstwa. Sąd I instancji przyjął, że nałożona kara pieniężna ma charakter niepodatkowy i znajduje swoje materialnoprawne uregulowanie w przepisach cytowanej wyżej ustawy o transporcie drogowym. Okoliczności powyższe potwierdzają przyjęcie, że wykonywany przewóz należało uznać za transport drogowy w rozumieniu art. 4 pkt 3 lit. a/ ustawy a na jego wykonanie należało uzyskać licencję, o której mowa w art. 4 pkt 17 oraz art. 5 tej ustawy. Nałożona kara administracyjna została wydana prawidłowo i w oparciu o wystarczający materiał dowodowy i prawidłowo przeprowadzoną kontrolę pojazdu. Zastosowanie w sprawie przez organ II instancji w postępowaniu odwoławczym art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej było nieuprawnione. Uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Powyższe oznaczało, że zarzuty skargi były nieuzasadnione i dlatego skarga podlegała oddaleniu. W skardze kasacyjnej M. K. P.P.H.U. "K." zaskarżył wyrok w całości, zarzucając naruszenie prawa procesowego jako mającego istotny wpływ na wynik sprawy. Chodzi o art. 141 § 4, 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), art. 1 pkt 1, art. 6, art. 7, art. 8 art. 9, art. 88, art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.); art. 155 § 1 i art. 159 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacji podatkowej (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) w związku z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 93 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.). Wskazując na powyższe, domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania a także zasądzenia kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej. W uzasadnieniu podał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje na naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Chodzi o zdarzenia i okoliczności, których przedsiębiorca nie mógł przewidzieć. Pominięto fakty dotyczące wspólności ustawowej małżeńskiej pomiędzy stroną postępowania a A. K.. Posiadania przez obie firmy małżonków Certyfikowanego Systemu Zarządzania Jakością zgodnie z normą PN-EN ISO 9001-2001. Obie firmy ściśle ze sobą współpracują, jednak pracownicy formalnie podlegają albo firmie skarżącego albo firmie jego małżonki Z. Sz. Ł.. Doszło do pomyłki i niedopatrzenia pracownika. W spawie zatem zastosowanie znajduje art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym. Oznacza to, że M. K. nie ponosi odpowiedzialności za naruszenie ustawy i postępowanie powinno być umorzone. Prowadzone postępowanie było więc nieprawidłowe i niedopuszczalne. Wynika to z braku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Prowadzenie postępowania odwoławczego na podstawie przepisów ustawy Ordynacji podatkowej narusza zasadę legalizmu i zaufania do organów państwa. Brak ustosunkowania się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze narusza zasady rzetelnej procedury administracyjnej. Oznacza to, że nałożenie sankcji karnych nie powinno mieć zastosowania w sprawie. Dyrektor Izby Celnej w P. nie skorzystał z prawa złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona. Zgodnie z art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W tym trybie wpłynęła skarga kasacyjna w niniejszej sprawie i spełnia ona wymogi określone w art. 174, 175 § 1, 176 oraz 177 § 1 tej ustawy. Oznacza to, że zaistniały podstawy do merytorycznego jej rozpoznania. Przepis art. 183 § 1 powołanej wyżej ustawy obliguje Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznania sprawy w granicach skargi kasacyjnej. Sąd ten z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy. Stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania. Jak wskazano wyżej skargę kasacyjną oparto poza przepisami procesowymi także na przepisach ustrojowych i one wymagają oceny w pierwszej kolejności. Zgodnie z art. 1 § 1 cytowanej wyżej ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. W myśl natomiast § 2 tego przepisu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis zaś art. 3 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określa zakres działania sądów administracyjnych. Sąd I instancji nie naruszył żadnego z tych przepisów, albowiem skontrolował, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy i władczo rozstrzygnął spór co do treści stosunku publicznoprawnego, a tym samym orzekł w zakresie wyznaczonym sądom administracyjnym. Dlatego zarzut naruszenia omawianych przepisów ustrojowych nie może być uznany za uzasadniony. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a więc braków w uzasadnieniu wyroku. W myśl tego przepisu uzasadnienie wyroku winno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Omawiana regulacja określa niezbędne elementy konstrukcyjne wyroku, które mają służyć wyjaśnieniu powodów rozstrzygnięcia stronom i umożliwić kontrolę instancyjną. Strona wnosząca skargę kasacyjną naruszenie tego przepisu upatruje w braku oceny wszystkich podniesionych zarzutów w skardze i niepełnej ocenie dowodów. W konsekwencji prowadzi to do braku możliwości pełnej kontroli instancyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty powyższe nie są uzasadnione. Wbrew wywodom kasatora, Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku prawidłowo wskazał stan faktyczny sprawy, który przyjął za podstawę swojego rozstrzygnięcia. Przedstawienie stanu faktycznego sprawy w uzasadnieniu wyroku jest pełne i wyczerpujące. Zdaniem Sądu II instancji zastosowana przez Sąd I instancji technika przedstawienia w uzasadnieniu stanu faktycznego sprawy oraz jego ocena umożliwia kontrolę instancyjną. Odwołanie się kasatora do braku oceny podniesionych zarzutów w zakresie niedopuszczalnej zmiany przepisów proceduralnych w trakcie postępowania nie jest uzasadnione. Sąd I instancji szczegółowo ustosunkował się do tego zagadnienia. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela tę ocenę. Podkreślić należy, że ocena tego naruszenia została dokonana także w zakresie ewentualnego naruszenia uprawnień procesowych strony jak też wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Zgłoszenie zaś zarzutu co do faktu wyłącznej własności pojazdu ciężarowego, którym dokonano przewozu, spowodowane jest inną oceną dowodów zmierzającą do próby wykazania, że w sprawie nie zachodziły podstawy do wymierzenia kary pieniężnej, a więc zastosowania prawa materialnego. Podkreślić należy, że sąd administracyjny kontrolując zgodność aktu z prawem orzeka na podstawie materiału faktycznego i dowodowego sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. W postępowaniu administracyjnym obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wykonaniu tego obowiązku. Do jego kompetencji należy jedynie kontrola legalności rozstrzygnięć wydanych na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu administracyjnym. Odwołanie się zatem kasatora, że dopiero przed sądem administracyjnym zgłosi swój czynny udział w postępowaniu, w świetle powyższych wywodów nie znajduje uzasadnienia prawnego. Nie jest też uzasadniony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy wyżej cytowanej – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 1 pkt 1, art. 6, art. 8, art. 9, art. 138 § 1 k.p.a. Kasator podnosząc ten zarzut uznał, że prowadzone postępowanie odwoławcze było nieprawidłowe i niedopuszczalne, skoro prowadzone było na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacji podatkowej (Dz. U z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). W ocenie kasatora zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu. Podkreślić należy, że zagadnienie to było już przedmiotem częściowej oceny przy podniesionym zarzucie naruszenia art. 141 § 4 ustawy. Trudno przyjąć, że nastąpiła zmiana trybu a przez to rażąco naruszono prawo i wobec tego zachodzą podstawy stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego. Niewątpliwie Sąd I instancji ocenił jako nieprawidłowe powołanie w osnowie decyzji przez organ II instancji art. 233 § 1 pkt 1 cytowanej wyżej ustawy – Ordynacji podatkowej. Trafnie przyjął, że naruszenie tego przepisu proceduralnego nie miało wpływu na wynik sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ocena ta trafnie także została dokonana pod względem skutku tego naruszenia, a więc pod kątem uprawnień procesowych strony i merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Ocena ta ma wpływ na ocenę rodzaju naruszenia prawa jako wadliwości orzeczenia. Skoro Sąd I instancji dokonał prawidłowej gradacji tej wady z punktu widzenia skutków jako niemającej cech rażącego naruszenia prawa, dlatego zarzut w kierunku stwierdzenia nieważności decyzji jest nieuzasadniony. Jako kolejne naruszone przepisy kasator wymienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7, 8, 9, 88 k.p.a. oraz art. 155 § 1 i art. 159 Ordynacji podatkowej. Oznacza to, że zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną Sąd I instancji naruszył przepisy ustawy procesowej oddalając skargę mimo jej wskazań i obszernego opisu, jakie miały w jego ocenie miejsce w postępowaniu przed organami. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie Sąd I instancji nie dopatrzył się naruszenia przepisów procesowych ustalających stan faktyczny sprawy i ocenę dowodów. Zgromadzony materiał dowodowy w sprawie wbrew twierdzeniom skarżącego wyraźnie wskazuje jakie dowody były podstawą przyjętych ustaleń. Sąd I instancji dał temu wyraz w uzasadnieniu wyroku i należy w pełni zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji co do ich oceny. Specyfika kontroli w zakresie przewozów drogowych i regulacje prawne obowiązujące w tym zakresie, przemawiają za uznaniem dopuszczalności przeprowadzenia takich dowodów z zachowaniem ich pełnej mocy dowodowej w toku postępowania. Argumentacja przytoczona do uzasadnienia tych zarzutów bliżej nie rozwija na czym uchybienia te polegają do poszczególnych przytoczonych podstaw prawnych. Nieuprawniony jest także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym. Istotnie przedsiębiorca może uwolnić się od odpowiedzialności, o ile wypełnione zostaną przesłanki opisane w art. 93 ust. 7 ustawy. W prawidłowo ustalonym postępowaniu trafnie przyjęto, że takie wyłączenia w stosunku do skarżącego nie mają miejsca, skoro skarżący nie dysponował licencją na wykonywanie transportu drogowego. Wykonywanie tego przejazdu drogowego przebiegało w warunkach uniemożliwiających uznanie go za niezarobkowy przewóz drogowy – przewóz na potrzeby własne zdefiniowany w art. 4 pkt 4 ustawy. Oceny tej nie może zmienić okoliczność związana z małżonką skarżącego, a więc z funkcjonowaniem jej firmy i wspólnotą ustawową małżeńską. Z przyczyn powyższych na podstawie art. 184 cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną oddalono.