II GSK 96/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-01-25
Skład orzekający: Rafał Batorowicz, Krystyna Anna Stec, Gabriela Jyż
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, prawidłowo ocenił materiał dowodowy, w szczególności rozbieżności w wynikach kontroli dotyczących powierzchni działki rolnej, i czy jego uzasadnienie spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a.?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił decyzję organu odwoławczego. Sąd I instancji zasadnie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, polegającego na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz wadliwym uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego, który nie wyjaśnił istotnych rozbieżności w wynikach kontroli dotyczących powierzchni działki rolnej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła przyznania płatności obszarowych do gruntów rolnych. Organ pierwszej instancji przyznał skarżącemu płatności, pomniejszając je ze względu na stwierdzone nieprawidłowości w zadeklarowanych powierzchniach działek rolnych. Organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organu odwoławczego, wskazując na nierzetelne przeprowadzenie pomiarów i brak wyjaśnienia rozbieżności między wynikami dwóch kontroli tej samej działki. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora ARiMR od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Rafał Batorowicz Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia del. WSA Gabriela Jyż (spr.) Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 6 listopada 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 872/09 w sprawie ze skargi I. R. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności obszarowych do gruntów rolnych oraz odmowy przyznania uzupełniającej płatności obszarowej oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 6.11.2009 r., sygn. akt V SA/Wa 872/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uchylił decyzję z dnia [...].04.2009 r., nr [...] Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W., którą to decyzją organ ten utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] przyznającą I.R. (dalej skarżącemu) płatności na 2008 r. w wysokości 4.267,03 zł, w tym: 1) jednolitą płatność obszarową (JPO) w wysokości 2.446,43 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 814,34 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości, 2) uzupełniającą płatność obszarową (UPO) do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości 1820,60 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 177,75 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości oraz odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (PZ).
Wnioskiem z 11.04.2008 r. złożonym organie I instancji skarżący wystąpił o przyznanie płatności na rok 2008. We wniosku zadeklarowane zostały działki rolne w ramach: JPO, UPO oraz PZ.
Skarżący - po wezwaniu przez organ do złożenia wyjaśnień z 21.10. 2008 r. w związku z wykrytymi nieścisłościami - złożył 4 listopada 2008 r. korektę wniosku w której dokonał zmian w zadeklarowanych powierzchniach i oświadczył, że w roku referencyjnym nie posiadał zarejestrowanych zwierząt.
Organ I instancji wydał wskazaną wyżej decyzję z 2.03.2009 r. i w jej uzasadnieniu wyjaśnił, iż skarżący do JPO zadeklarował powierzchnię działek rolnych w wielkości 10,81 ha, w wyniku kontroli stwierdzono, iż powierzchnia działek wynosiła 9,61 ha (działka rolna H wykorzystywana jest w celach rolniczych na powierzchni 0,45 ha, a nie jak zadeklarował skarżący 0,51 ha; działka rolna C wykorzystywana jest w celach rolniczych na powierzchni 0,97 ha, a nie jak zadeklarował skarżący 1,77 ha). Spowodowało to przyznanie płatności JPO w wysokości 2446,43 zł zamiast 3260,77 zł.
Do płatności UPO skarżący zadeklarował powierzchnię działek rolnych w wielkości 7,75 ha, w wyniku kontroli stwierdzono, iż powierzchnia działek wynosiła 7,42 ha (działka rolna C1 wykorzystywana jest w celach rolniczych na powierzchni 0,94 ha, a nie jak zadeklarował skarżący 1,27 ha). Spowodowało to przyznanie płatności UPO w wysokości 1820,60 zł zamiast 1998,35 zł.
Organ wyjaśnił, iż odmówił przyznania płatności zwierzęcych PZ, ponieważ skarżący nie posiadał w okresie referencyjnym zwierząt wpisanych bądź zgłoszonych do rejestru.
Skarżący w odwołaniu z 13 marca 2009 r. stwierdził, iż w korekcie wniosku nieświadomie (pod wpływem błędnej informacji urzędników) zmniejszył działkę C, której rzeczywista użytkowana powierzchnia rolna wynosi 1,77 ha oraz zakwestionował dokonane przez organ pomiary i wniósł o ich powtórzenie.
Organ II instancji decyzją z 28.04.2009 r. - wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - utrzymał w całości zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy powtórzył argumentację tak jak w decyzji I instancji. Dodatkowo stwierdził, iż nie znalazł podstaw do skierowania sprawy do ponownej kontroli, wskazał przy tym, że zgodnie z art. 31 ust. 7 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - jeżeli rolnik nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie może zgłosić umotywowane zastrzeżenia, co do ustaleń w nim zawartych w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu, o czym został poinformowany w protokole.
Na tę decyzję ostateczną skarżący 20.05.2009 r. złożył skargę do WSA w W., w której zarzucił nierzetelne przeprowadzenie pomiarów na działce nr 1 położonej we wsi Ś. Podczas pomiarów dokonano omyłkowo zwiększenia obszaru leśnego przez co uszczupliła się powierzchnia orna gospodarstwa. Zdaniem skarżącego działka jest orna w wysokości 1,56 ha.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji.
W zaskarżonym wyroku WSA stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ Sąd I instancji dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd I instancji stwierdził, że w świetle art. 7 ust 4 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U Nr 35, poz. 217 ze zm.; dalej u.p.b.) wysokość płatności obszarowych w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn deklarowanej przez rolnika powierzchni kwalifikującej się do objęcia płatnościami obszarowymi, po uwzględnieniu zmniejszeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości, i stawek płatności obszarowych na 1 ha tej powierzchni. A zatem wysokość płatności jest uzależniona od zadeklarowanej powierzchni gruntów rolnych. Tak więc powierzchnia gruntów rolnych to zasadnicza okoliczność, która musi być ustalona w toku postępowania administracyjnego w sposób bezsporny. Tego obowiązku organ wydający zaskarżoną decyzję - w zakresie pomiaru gruntów rolnych zgłoszonych do jednolitej płatności obszarowej (JPO) – zdaniem Sądu I instancji nie dochował. W rozpoznawanej sprawie orzeczono, iż skarżący m.in. błędnie zadeklarował powierzchnię działki rolnej oznaczonej literą C - 1,77 ha, a stwierdzona powierzchnia tej działki wynosi 0,97 ha. Swoje stanowisko w tym zakresie organ oparł na wynikach kontroli sprawdzającej z 25 września 2008 r. przeprowadzonej na miejscu, techniką pomiaru GPS.
Stosownie do art. 19 ust. 1 u.p.b. płatności obszarowe są przyznawane w drodze decyzji. Wydanie tego aktu musi być poprzedzone postępowaniem administracyjnym, które powinno być prowadzone zgodnie z przepisami k.p.a., chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Przepisy ustawy obligują organy orzekające w sprawie do rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej płatności bezpośredniej w oparciu o cały zgromadzony materiał dowodowy, który podlegać powinien ponownej ocenie przez organ II instancji wydający decyzję w następstwie rozpatrzenia odwołania.
W przedmiotowej sprawie w odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący zarzucił, iż pomiary działki oznaczonej literą C zostały dokonane błędnie, o czym świadczą znajdujące się w aktach sprawy zdjęcia lotnicze tej działki. Odnosząc się do tego zarzutu organ II instancji stwierdził, że skarżący nie skorzystał z przysługującego prawa do zgłoszenia umotywowanych zastrzeżeń co do ustaleń zawartych w raporcie w terminie 14 dni od doręczenia raportu, zgodnie z art. 31 ust. 7 u.p.b.. Ustalenia kontrolne zawarte w raporcie kontroli mają pierwszorzędne znaczenie dla zweryfikowania powierzchni działek objętych wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich, a tym samym dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia w przedmiocie tych płatności. Raport z kontroli jest istotnym dowodem stanowiącym podstawę do ustaleń faktycznych organów orzekających, a o dużej wadze ustaleń kontrolnych wypowiedział się NSA w uzasadnieniu wyroku z 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 492/07, w którym podkreślił szczególne umocowanie jednostek organizacyjnych wykonujących kontrole oraz dysponowanie przez te jednostki odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi. Sąd I instancji podzielił stanowisko NSA i uznał - co do zasady - wiarygodność dowodu z raportu z kontroli, jednakże zauważył, że pogląd prawny wyrażony przez NSA nie wyłącza możliwości oceny raportu z kontroli jako dowodu przez organ orzekający, zwłaszcza w sytuacjach uzasadniających wątpliwości co do prawidłowości ustaleń kontroli. W niniejszej sprawie takie wątpliwości zdaniem Sądu I instancji zaistniały i nie zostały wyjaśnione. WSA wskazał, że na działce oznaczonej literą C zostały przeprowadzone dwie kontrole (tzw. zasadnicza z 9 sierpniu 2008 r. i tzw. sprawdzająca z 25 września 2008 r.). Kontrole te zostały przeprowadzone przez tą samą firmę – T. S.A. i z zastosowaniem tej samej techniki pomiaru - GPS. Treści obu raportów w przypadku działki rolnej oznaczonej literą C wykazują rozbieżności co do wielkości stwierdzonych gruntów rolnych. Kontrola z 9 sierpnia 2008 r. potwierdziła wielkość deklarowanej przez skarżącego działki tj. 1,77 ha (k. nr 58 i 88 akt adm.), natomiast kontrola z 25 września 2008 r. stwierdziła, iż faktyczna powierzchnia gruntów rolnych tej działki wynosi raz 0,97 ha (k. nr 140 akt adm.) i 0,94 ha (k. 110 akt adm.).
Jak podkreślił Sąd I instancji organ odwoławczy powyższych rozbieżności nie dostrzegł i w zaskarżonej decyzji nie opisał skąd wynikała ta istotna zmiana, pomimo podniesionych przez skarżącego zarzutów co do błędnego pomiaru wymienionej działki. WSA uznał, iż w tym zakresie organ II instancji nie wyjaśnił powstałych wątpliwości co do powierzchni spornej działki, chociaż kwestia ta ma podstawowe znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy z wniosku o przyznanie płatności JPO. Nieznany jest powód tak istotnych zmian w ustaleniach kontroli, nie wiadomo czy po zakończeniu kontroli w sierpniu 2008 r. przeprowadzane były dodatkowe czynności, dające podstawę do zmian w ustaleniach kontroli. Zdaniem Sądu I instancji, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, niewystarczające jest powoływanie się przez organ orzekający na niezłożenie przez skarżącego zastrzeżeń do ustaleń kontrolnych w stosownym terminie.
W związku z powyższym Sąd I instancji uznał, iż organ orzekający nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego (raportów z kontroli) wbrew obowiązkowi nałożonemu wprost przez art. 3 ust. 2 pkt 2 u.p.b. Zdaniem tego Sądu organ orzekający nie wyjaśnił w sposób jednoznaczny kwestii zasadniczej dotyczącej tego jaka jest faktyczna powierzchnia spornej działki. Naruszenie powyższych przepisów mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i spowodowało uwzględnienie skargi.
WSA wskazał, iż w ponownym postępowaniu organ II instancji winien uwzględnić poczynione przez Sąd uwagi. W celu wyjaśnienia opisanych powyżej wątpliwości organ ten powinien wystąpić do kontrolujących by wskazali przyczyny rozbieżności między raportami kontroli, a następnie ocenić ich stanowisko, pamiętając o tym, iż uzasadnienie decyzji winno odpowiadać rygorom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., dając jasny obraz motywów rozstrzygnięcia.
Z powyższych względów, WSA w W., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję.
Od wyroku tego Dyrektor M. Oddziału ARMiR wniósł skargę kasacyjną, domagając się w niej:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA,
2) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a.zarzucił:
1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik
sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.b. przez nieprawidłową wykładnię oraz ich nieprawidłowe zastosowanie;
2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez ich nieprawidłowe zastosowanie;
3) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 oraz art. 153 p.p.s.a. przez jego nieprawidłowe zastosowanie,
Stan faktyczny przedmiotowej sprawy w ocenie organu jest niesporny i nie budzi wątpliwości. Skarżący złożył w dniu 11.04.2008 r. do organu I instancji wniosek o przyznanie płatności na rok 2008, zgodnie z art. 18 u.p.b. We wniosku do przyznania płatności zadeklarowane zostały działki rolne w ramach JPO, w ramach UPO oraz w ramach PZ. W dniu 4.11.2008r. wpłynęła korekta wniosku złożona w wyniku wezwania do złożenia wyjaśnień skierowanego przez organ na podstawie art. 50 § 1 k.p.a., w której wnioskodawca dokonał zmian w zadeklarowanych powierzchniach wraz z oświadczeniem, z którego wynika, że w roku referencyjnym nie posiadał zarejestrowanych zwierząt.
W dniu 9.08.2008 r. w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy przeprowadzona została kontrola na miejscu, a następnie w dniu 25.09.2008 r. przeprowadzono kontrolę sprawdzającą. Decyzja organu I instancji jak i II instancji wydana została w oparciu o wyniki kontroli na miejscu w tym ze szczególnym uwzględnieniem kontroli sprawdzającej oraz korekty wniosku złożonej przez wnioskodawcę. Zdaniem kasatora w przedmiotowej sprawie wnioskodawca potwierdził stwierdzone podczas kontroli powierzchnie złożoną korektą wniosku. Wskazał, że organy zobowiązane są do rozpatrzenia sprawy, tj. ustalenia stanu faktycznego, w ramach zgłoszonego wniosku. Rozpatrzenie sprawy ponad żądanie strony skutkowałoby naruszeniem prawa i wadliwością decyzji.
WSA w W. uchylając decyzję ostateczną organu II instancji naruszył z w/w powodów przepisy postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. ustawy w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez ich nieprawidłowe zastosowanie oraz tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.b. przez nieprawidłową wykładnię oraz ich nieprawidłowe zastosowanie. Naruszenie wskazanych przepisów miało istotny wpływ na wynik postępowania, ponieważ WSA nie miał podstaw prawnych do uchylenia zaskarżonej decyzji organu II instancji.
Mając na uwadze powyższe podnieść należy, iż ocena prawna oraz wskazania WSA w W. co do dalszego toku postępowania są błędne i naruszają przepis art. 153 p.p.s.a., ponieważ nakładają do wykonania na organ zbędne i nieuzasadnione prawnie czynności dowodowe. WSA w W. w uzasadnieniu wyroku w sposób błędny oraz nie odpowiadający wymaganiom art. 141 § 4 p.p.s.a. przedstawił podstawę prawną uchylenia decyzji ostatecznej organu oraz wyjaśnił jej zastosowanie. Wskazana w wyroku WSA podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie są błędne i nie odpowiadające wymaganiom art. 141 § 4 p.p.s.a., ponieważ nie znajdują zastosowania do ustalonego w przedmiotowej sprawie stanu faktycznego.
Skarżący wniósł odpowiedź na skargę kasacyjną podkreślając w niej, że nie chciał składać żadnej korekty, co do wielkości deklarowanej działki. Wprost przeciwnie, udał się do organu I instancji celem złożenia odwołania do wyników przeprowadzonej kontroli, ponieważ był przekonany o mylnym jej wyniku. "Na pierwszy rzut oka na mapę i proste przeliczenia wynika, iż nastąpił błąd. Jestem właścicielem działki o powierzchni 2,25 ha i cała powierzchnia z wyłączeniem lasu o pow. 0,48 ha wg rejestru gruntów jest obsiana. Z tego wynika, że obsiewam więcej niż ¾ gruntów. Według przeprowadzonej kontroli wynika, że las musiałby stanowić więcej niż powierzchnia połowy działki, a jest to nie możliwe, co jasno widać na wyrysach dołączonych do sprawy. Bardzo ważną informacją jest raport pomiarów lotniczych potwierdzającej, że ponad 1,5 ha powierzchni jest niezalesione. Raport znajduje się również w aktach sprawy." Skarżący oświadczył, że podczas składania wyjaśnień w organie tłumaczył urzędnikom, że jeśli działka o powierzchni 2,25 ha jest porośnięta lasem w jednej czwartej, to jak może zostać na uprawy rolne niecały 1 hektar i już wtedy chciał się odwołać. "Urzędnik powiedział mi, że na razie to nie mam się od czego odwoływać, bo jeszcze nie została wydana decyzja o wielkości dopłat, a żeby oni mogli wydać taką decyzję to muszę złożyć korektę zgodnie z tym, co stwierdziły kontrole, dopiero wtedy będą oni mogli wydać decyzję, natomiast ja będę mógł się od niej odwołać. Jak pojechałem do Agencji Rolnej po otrzymaniu powyższej decyzji kazano mi napisać w odwołaniu, że nie zrozumiałem urzędnika i nieświadomy zmniejszyłem swoją działkę. Pragnę nadmienić, że nie znam przepisów ale urzędnik powinien je znać, jeśli popełniłem błąd to zostałem celowo w ten błąd wprowadzony, a teraz wykorzystano to jako argument przeciwko mnie."
Nadto skarżący stwierdził, że powinien być poinformowany o planowanym przeprowadzeniu pomiarów kontrolnych. W odniesieniu do posiadania zwierząt stwierdził, że: "W moim gospodarstwie są zwierzęta tylko zarejestrowane na moją mamę (...).W Agencji Rolnej powiedziano mi, że to nie ma nic do rzeczy, jeżeli zwierzęta nie są zarejestrowane na mnie to znaczy, że ich nie posiadam. Poproszono mnie o napisanie oświadczenia, że nie posiadam zwierząt, bo faktycznie są one zarejestrowane na mamę."
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to związanie NSA zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku Sądu I instancji, a nie postępowania administracyjnego i wydanych w nim rozstrzygnięć.
Natomiast stosownie do treści art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.
Przepis art. 174 p.p.s.a stanowi z kolei, iż skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: a) naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) lub b) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W świetle cytowanych przepisów o do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów procesowych, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja - w stosunku do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji – w odniesieniu do przepisów postępowania. A zatem Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować.
Jak słusznie akcentuje się w orzeczeniach sądów administracyjnych w sytuacji gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zarzut naruszenia przepisów postępowania. W niniejszej sprawie w skardze kasacyjnej wyartykułowano tylko zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w punkcie pierwszym i drugim skargi kasacyjnej należy przypomnieć, iż art. 3 ust.3 u.p.b. stanowi, że: "Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawić dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne." Jak podnosi się w orzecznictwie sądowym stosownie do art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego płatność przyznawana jest w drodze decyzji administracyjnej. Wydanie tego aktu musi być zatem poprzedzone postępowaniem administracyjnym, które powinno być prowadzone zgodnie z przepisami k.p.a. Przepisy tego kodeksu obligują organy orzekające w sprawie do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i jej rozstrzygnięcia w oparciu o cały zgromadzony materiał dowodowy. Organ rozstrzygający sprawę winien bowiem stać na straży praworządności i podejmować wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.). Obowiązany jest też w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Obowiązek ten obciąża zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy ponownie rozstrzygający sprawę. Z kolei, przepis art. 107 § 3 k.p.a. nakłada na wszystkie organy administracji publicznej obowiązek uzasadnienia faktycznego, które w szczególności powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej i uzasadnienia prawnego wydawanych decyzji (por.: wyrok WSA w Warszawie z dnia 19.09.2008 r., sygn. akt V SA/Wa 978/08; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 14.01.2009 r., sygn. akt III SA/Gl 1121/08).
Mając powyższe na względzie Sąd I instancji zważył, iż obowiązkiem organu odwoławczego, w myśl podstawowych zasad rzetelnej procedury administracyjnej (art. 7, art. 9, art. 11 k.p.a.) oraz przepisów rządzących postępowaniem dowodowym (art. 75 - 77 i §0 k.p.a.) było dokonanie ustaleń faktycznych w oparciu o uzupełniające postępowanie dowodowe w celu wyjaśnienia przyczyn tak dużych rozbieżności pomiędzy ustaleniami dwóch kontroli (w dniach 9 sierpnia 2008 r. i 25 września 2008 r.), które zostały przeprowadzone przez tę sama firmę (T. S.A.) i z zastosowaniem tej samej techniki pomiaru (GPS), przy czym pierwsza z nich potwierdziła dane podane przez skarżącego we wniosku z dnia 11 kwietnia 2008 r. W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący zarzucił, iż pomiary działki ozn. literą C dokonane w czasie drugiej kontroli zostały dokonane błędnie, o czym świadczą znajdujące się w aktach sprawy zdjęcia lotnicze tej działki. Odnosząc się do tego zarzutu organ II instancji stwierdził jedynie, że skarżący nie skorzystał z przysługującego prawa do zgłoszenia umotywowanych zastrzeżeń co do ustaleń zawartych w raporcie w terminie 14 dni od doręczenia raportu, zgodnie z art. 31 ust. 7 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Nadto co bardzo istotne organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutu wnoszącego odwołanie, a dotyczącego korekty jego wniosku dokonanej w dniu 4 listopada 2008 r., która jak wynika z treści odwołania była dokonana pod wpływem błędu wynikającego z niewiedzy i braku stosownej rzetelnej informacji ze strony urzędników organu I instancji. Należy zauważyć, iż w odpowiedzi na niniejszą, będącą przedmiotem postępowania przed NSA, skargę kasacyjną skarżący zaakcentował ponownie, iż został wprowadzony w błąd przez urzędników organu I instancji i pod wpływem tego błędu dokonał korekty.
Wskazane powyżej uchybienia postępowania odwoławczego, w którym nie rozważono wszystkich faktów i dowodów mających prawne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy oraz nie wyjaśniono okoliczności spornych, czynią jak słusznie uznał Sąd I instancji zaskarżoną decyzję wadliwą z punktu widzenia rygorów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W szczególności decyzje odmowne (negatywne) lub częściowo odmowne dla wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać między innymi, iż organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji (por.: wyrok NSA z 16 marca 1998 r., sygn. akt II SA 96/98, Lex nr 41681).
Mając powyższe na względzie NSA w składzie orzekającym stwierdza, że Sąd I instancji nie naruszył wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów procesowych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.b. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a.), co czyni nieuzasadnionymi wskazane zarzuty kasacji.
Niezasadny jest także w ocenie NSA zarzut zamieszczony w punkcie trzecim skargi kasacyjnej, tj. zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 153 p.p.s.a. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie. Stosownie do art. 141 § 4 p.p.s.a: "Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeśli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania." Natomiast art. 153 p.p.s.a. stanowi, ze: "Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia." Zdaniem NSA te wymogi uzasadnienie zaskarżonego wyroku wypełnia. W ocenie NSA jedynie w zakresie wskazań co do dalszego postępowania należy uzupełnić wskazania Sądu I instancji o zobowiązanie organu do wyjaśnienia w pierwszej kolejności, czy uzasadniony jest zarzut skarżącego co do wprowadzenia go w błąd przez urzędników organu I instancji i złożenie przez niego korekty wniosku pod wpływem tego błędu. Z uwagi na fakt, że przyznanie płatności następuje na wniosek z uwzględnieniem jego korekty, dopiero ustalenie, iż skarżący został wprowadzony w błąd przez pracowników organu, a zatem także stwierdzenie, że organ I instancji naruszył w tym postępowaniu zasadę ogólną k.p.a. obowiązku informacyjnego (art. 9 k.p.a.) otwiera drogę do zastosowania dalszych wskazań Sądu I instancji zawartych w końcowej części zaskarżonego wyroku.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło