II GW 11/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Urszula Wilk po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Prezydenta Miasta A z dnia 8 marca 2018 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta A a Burmistrzem Miasta B w zakresie potwierdzenia prawa C. U. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych postanawia: oddalić wniosek Wnioskiem z dnia 8 marca 2018 r. Prezydent Miasta A zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Burmistrzem Miasta B w zakresie potwierdzenia prawa C. U. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w rozumieniu art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1938 ze zm.; dalej: u.ś.o.z.), poprzez wskazanie Burmistrza Miasta B jako organu właściwego do rozpatrzenia sprawy. Prezydent Miasta A wskazał, że spór o właściwość dotyczy wniosku C, gdzie C. U. była hospitalizowana. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej (MOPS) w B uznał się za niewłaściwy dla rozpatrzenia wniosku, podnosząc, że z jego ustaleń wynika, iż ostatnim miejscem zamieszkania C. U. była A, ul. J. [...]. W ocenie Prezydenta Miasta A, MOPS w B nie ustalił jednak faktycznego związku C. U. z Miastem A i istnienia jej centrum życiowego w tym mieście. Prezydent Miasta A podkreślił, że ww. nie jest zameldowana i nie mieszka w A. Ostatnim jej znanym adresem (miejscem zamieszkania) pozostają L. [...] B, więc organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej jest Burmistrz Miasta B. W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu, Burmistrz Miasta B wniósł o uznanie, że organem właściwym jest Prezydent Miasta A i wyjaśnił, że [...] grudnia 2017 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy pod adresem L. [...] w gminie B, w wyniku którego ustalono, iż C. U. zamieszkiwała tam około 4 lat temu, gdyż wyprowadziła się do A. We wsi L. nie przebywa, nie jest tam także zameldowana, pozostaje z rodziną jedynie w sporadycznym kontakcie telefonicznym. W oświadczeniu z 18 kwietnia 2018 r. C. U. podała, że w 2017 r. jej centrum życiowe stanowiło Miasto A, gdzie przebywała z zamiarem stałego pobytu. Burmistrz Miasta B stwierdził, że został zatem ustalony faktyczny związek ww. z Miastem A. Wyjaśnił też, że C. U. w wywiadzie środowiskowym mylnie wskazała L. [...], gm. B jako adres zamieszkania, sądząc, iż należy podać adres ostatniego miejsca zameldowania, natomiast od około 4 lat jej ostatnim miejscem zamieszkania była A, ul. A. [...], a następnie ul. J. [...] (te dwa adresy nie zostały wymienione w treści oświadczenia). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego. Przez takie spory należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub żaden z nich nie uważa się za właściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Warunkiem wskazania organu właściwego na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a. jest istnienie sporu o właściwość w znaczeniu prawnym. Spór taki może powstać w sprawie załatwianej przez organy administracji, należącej do spraw z zakresu administracji publicznej. Z istoty sporu o właściwość wynika, że może on mieć miejsce w sytuacji, gdy istnieje materialnoprawna podstawa do załatwienia konkretnej sprawy administracyjnej przez organ administracji publicznej (najczęściej w drodze decyzji administracyjnej). Taka sytuacja ma miejsce w okolicznościach sprawy. Spór o właściwość dotyczy bowiem sprawy z wniosku C o potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej C. U., które powinno nastąpić w drodze decyzji administracyjnej wydawanej na podstawie art. 54 ust. 1 u.ś.o.z. Istota sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta A a Burmistrzem Miasta B sprowadza się do ustalenia, który organ administracji publicznej jest właściwy miejscowo do rozpoznania wniosku C o potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej. Z art. 54 ust. 1 u.ś.o.z. wynika, że właściwym miejscowo do wydania decyzji w tego rodzaju sprawach jest wójt (burmistrz, prezydent) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. Ustawa nie określa jednak pojęcia "miejsca zamieszkania". W efekcie, przy ustaleniu miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy należy posiłkować się art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r. poz. 459 ze zm.), zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W świetle tego przepisu o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną), lecz wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości (por. postanowienia NSA: z dnia 20 września 2016 r. o sygn. akt I OW 133/16; z dnia 29 listopada 2016 r. o sygn. akt II GW 25/16; dost. w CBOSA). Podkreślić należy, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż świadczeniobiorca C. U. ma miejsce zamieszkania i przebywa z zamiarem stałego pobytu pod adresem M. [...] Ł. Ten adres podaje bowiem w oświadczeniu z 18 kwietnia 2018 r. i wyjaśnia, że zamieszkuje tam od 24.02.2017 r. (ew. od 24.12.2017 r., odręcznie poprawiono zapis daty co do miesiąca) do chwili obecnej (w szpitalu w A była hospitalizowana od 27 listopada 2017 r.). Oświadczenie to – w zakresie adresu zamieszkania świadczeniobiorcy – pozostaje spójne z oświadczeniem złożonym w tym samym dniu przez jej babkę – I. W. (zamieszkałą L. [...] gm. B), która stwierdza, że wnuczka "(...) obecnie przebywa na terenie Ł., M. [...] Ł. Wnuczka jest w ciąży i zamieszkuje pod wskazanym adresem.". Wprawdzie w oświadczeniu z 18 kwietnia 2018 r. C. U. wyjaśniła także, że "W 2017 r. moim centrum życiowym była A (...)", jednak w aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających ten stan rzeczy, a w szczególności weryfikowalny adres jej zamieszkania w A. Nie ma przy tym podstaw do uznania, że ostatnim miejscem zamieszkania świadczeniobiorcy były L. [...], gm. B, gdzie świadczeniobiorca nie zamieszkuje co najmniej od 4 lat. Znanym z akt sprawy oraz aktualnym miejscem zamieszkania świadczeniobiorcy pozostaje wieś M. w gminie Ł. Skoro C. U. ma miejsca zamieszkania, o jakim mowa w art. 54 ust. 1 u.ś.o.z., które, nie wiedzieć czemu, nie zostało dostrzeżone przez Prezydenta Miasta A ani przez Burmistrza Miasta B, to organem właściwym do rozpatrzenia wniosku C o potwierdzenie prawa C. U. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych nie jest ani Prezydent Miasta A, ani Burmistrz Miasta B. Z uwagi na powyższe wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tymi organami musiał zostać oddalony. Z wymienionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i art. 151 w związku z art. 15 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.