II GW 99/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędzia NSA Tomasz Smoleń (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Burmistrza Miasta Bartoszyce z dnia 16 sierpnia 2024 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta Bartoszyce a Prezydentem Miasta Gdańska w przedmiocie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Gdańska jako organ właściwy do rozpoznania sprawy. Wnioskiem z dnia 16 sierpnia 2024 r. Burmistrz Miasta Bartoszyce, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) oraz art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.) wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość - zaistniałego pomiędzy Burmistrzem Miasta Bartoszyce a Prezydentem Miasta Gdańska, w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku U. w G. o potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej dla A. A., poprzez wskazanie Prezydent Miasta Gdańska jako organu właściwego w sprawie. W uzasadnieniu powyższego wniosku wskazano, że wnioskiem z dnia 6 czerwca 2024 r. U. w G. zwróciło się do Prezydenta Miasta Gdańska o potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej dla A. A. Świadczenia takie udzielone zostały ww. w trybie nagłym w dniu 25 marca 2024 r. W trakcie przeprowadzonego w dniu 11 lipca 2024 r. rodzinnego wywiadu środowiskowego, pracownik Miejskiego Centrum Pomocy Rodzinie w Gdańsku ustalił, że A. A. zamieszkuje w G. przy ul. [...]. Fakt ten potwierdziła również sama zainteresowana w złożonym oświadczeniu o stanie majątkowym. Pismem z dnia 31 lipca 2024 r. Prezydent Miasta Gdańska przekazał wniosek wraz z aktami sprawy do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bartoszycach. W uzasadnieniu wskazał, że miejscem zameldowania A. A. są Bartoszyce. Przywołał jednocześnie postanowienia art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Pracownik MOPS Bartoszyce udał się do miejsca zameldowania A. A. i ustalił, że nie zamieszkuje tam ona. Adres ul. [...], którym dysponował Prezydent Miasta Gdańska jest właściwym miejscem zamieszkania strony. A. A. studiuje w Gdańsku, pracuje tam (umowa zawarta na okres roku), rodziców odwiedza okazjonalnie. Prezydent Miasta Gdańska w odpowiedzi na wniosek wskazał, że z zebranych przez organ dokumentów, w szczególności rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia 11 lipca 2024 r. oraz dokumentów zebranych przez wnioskodawcę, w szczególności notatki służbowej z dnia 13 sierpnia 2024 r. oraz oświadczenia domownika z dnia 13 sierpnia 2024 r. wynika, że dla A. A. (Świadczeniobiorca), gmina Gdańsk jest jej miejscem pobytu na czas studiów, natomiast miejscem zamieszkania jest gmina Bartoszyce. Tym samym w ocenie organu ustalony stan faktyczny w sprawie uzasadniał przyjęcie, że organem właściwym do załatwienia sprawy jest Burmistrz Miasta Bartoszyce - Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Bartoszycach i organ pozostaje przy tej ocenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na podstawie art. 4 p.p.s.a. sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego. Przez takie spory należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub żaden z nich nie uważa się za właściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Warunkiem wskazania organu właściwego na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a. jest istnienie sporu o właściwość w znaczeniu prawnym. Spór taki może powstać w sprawie załatwianej przez organy administracji, należącej do spraw z zakresu administracji publicznej. Z istoty sporu o właściwość wynika, że może on mieć miejsce w sytuacji, gdy istnieje materialnoprawna podstawa do załatwienia konkretnej sprawy administracyjnej przez organ administracji publicznej (najczęściej w drodze decyzji administracyjnej). Taka sytuacja ma miejsce w okolicznościach sprawy. Spór o właściwość dotyczy bowiem sprawy potwierdzenia prawa Świadczeniobiorcy do świadczeń opieki zdrowotnej, które powinno nastąpić w drodze decyzji administracyjnej wydawanej na podstawie art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1793). Z art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wynika, że właściwym miejscowo do wydania decyzji w tego rodzaju sprawach jest wójt (burmistrz, prezydent) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych nie określa jednak pojęcia "miejsce zamieszkania". W efekcie, przy ustaleniu miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy należy posiłkować się art. 25 kodeksu cywilnego, zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W świetle tego przepisu o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną), lecz wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości (por. postanowienia NSA: z 20 września 2016 r. o sygn. akt I OW 133/16 i z 29 listopada 2016 r. o sygn. akt II GW 25/16). W kwestii wskazania organu właściwego do wydania decyzji na podstawie art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych kluczowe jest zatem ustalenie miejsca zamieszkania Świadczeniobiorcy. W tym zakresie istotne znaczenie mają oświadczenia i zachowania samego Świadczeniobiorcy. Z dokumentacji złożonej wraz z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość wynika, że Świadczeniobiorca uważa miejsca swojego aktualnego pobytu (to jest Gdańsk) za swoje miejsce zamieszkania w rozumieniu art. 25 kodeksu cywilnego. Zarówno Świadczeniobiorca, jak i jej ojciec X. X, jednoznacznie oświadczyli, że miejsce zamieszkania Świadczeniobiorcy jest Gdańsk gdzie pracuje i studiuje, natomiast w miejscu zameldowania przebywa sporadycznie odwiedzając rodziców. Ponadto w oświadczeniu o stanie majątkowym z 11 lipca 2024 r. Świadczeniobiorca wyraźnie stwierdził, że miejscem jego zamieszkania to Gdańsk ul. [...], gdzie prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w organem właściwym do potwierdzenia prawa Świadczeniobiorcy do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych jest Prezydent Miasta Gdańska. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.