II GZ 1203/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Zabłocka po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 października 2016 r. sygn. akt III SA/Łd 621/16 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi B.p. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej postanawia oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 11 października 2016 r., sygn. akt III SA/Łd 621/16 odrzucił skargę B.p. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [..] z dnia [...] maja 2016 roku w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. B.P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na ww. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] sierpnia 2016 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez podpisanie skargi bądź nadesłanie jej podpisanego egzemplarza oraz do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł - w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwania doręczono skarżącej w dniu 23 sierpnia 2016 r. W dniu 29 sierpnia 2016 r. (data stempla pocztowego na kopercie) skarżąca nadesłała podpisaną skargę oraz wniosła o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca skierowała przesyłkę listową do Dyrektora Izby Skarbowej w L. Do organu wpłynęła w dniu 2 września 2016 r. W dniu 6 września 2016 r. została osobiście przez pracownika organu doręczona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Postanowieniem z dnia 16 września 2016 r. straszy referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny wymienionym na wstępie postanowieniem z dnia 11 października 2016 r. na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) odrzucił skargę strony. Sąd I instancji w uzasadnieniu wskazał, że bezspornym jest, iż pismo zawierające wezwanie do usunięcia braków formalnych i fiskalnych skargi wraz z pouczeniem o skutkach niewykonania powyższych obowiązków zostało doręczone skarżącej w dniu 23 sierpnia 2016 r. Oznacza to, że 7-dniowy termin do wykonania wezwania, rozpoczął swój bieg w dniu 24 sierpnia 2016 r., a upływał z dniem 30 sierpnia 2016 r. Skarżąca nie uzupełniła braków formalnych skargi w powyższym terminie. Zdaniem WSA nie można uznać za wykonanie przez skarżącą obowiązku określonego ww. wezwaniach przez nadesłanie pisma z dnia 29 sierpnia 2016 r. wraz z podpisaną skargą i wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca bowiem korespondencję skierowała do Sądu, ale za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w L. Przedmiotowe dokumenty wpłynęły do Sądu dopiero w dniu 6 września 2016 r., zatem z uchybieniem terminu do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi. B.p. w zażaleniu na powyższe postanowienie wniosła o jego uchylenie, rozpoznanie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła odrzucenie skargi mimo wniesienia przez skarżącą pisma z uzupełnieniem braków formalnych zgodnie z doręczonym jej pouczeniem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, przez co należało je oddalić. Odrzucenie skargi z powodu nieuzupełnienia jej braków formalnych ma miejsce wówczas, gdy nie usunięto w wyznaczonym terminie tych braków, mimo prawidłowego wezwania do ich usunięcia, o czym stanowi art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Braki skargi w rozumieniu ww. przepisów powinny być istotne, to znaczy takie, których nieusunięcie uniemożliwi nadanie sprawie dalszego biegu (J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, 2010, s. 192). W świetle zaś art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna przede wszystkim czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać elementy szczególne, wymienione w pkt 1 - 4 powołanego przepisu. Podstawowe minimum treści pisma składanego w postępowaniu sądowym określa natomiast art. 46 § 1 pkt 1 - 5 p.p.s.a, zaliczając do tego katalogu m. in. podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (pkt 4). Wskazane w powołanym przepisie elementy treści pisma (skargi) mają charakter obligatoryjny, a ich brak, w szczególności brak podpisu skarżącego lub osoby go reprezentującej, co do zasady stanowi istotny brak formalny skargi uniemożliwiający nadanie jej dalszego biegu. Wnoszący pismo ma jednakże gwarancję ochrony swojego interesu prawnego, gdyż brak każdego z wymaganych składników treści pisma podlega uzupełnieniu w trybie i na zasadach uregulowanych w art. 49 p.p.s.a. Jeżeli bowiem pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Pismo poprawione lub uzupełnione w terminie wywołuje skutki od dnia jego wniesienia, a jeżeli strona nie uzupełniła lub nie poprawiła pisma w terminie, przewodniczący zarządza pozostawienie go bez rozpatrzenia. W odniesieniu do skargi ustawa przewiduje w takiej sytuacji skutek jej odrzucenia (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że skarga wniesiona przez stronę nie zawierała podpisu wnoszącego, tym samym Sąd pierwszej instancji prawidłowo wezwał do jego uzupełnienia, wyznaczając stronie termin na dokonanie tej czynności oraz pouczając o skutkach niewykonania wezwania. Powyższe wezwanie zostało doręczone stronie w dniu 23 sierpnia 2016 r. dlatego też termin rozpoczął swój bieg od dnia 24 sierpnia, a upłynął w dniu 30 sierpnia 2016r. Skarżąca jak wynika z koperty załączonej do akt sądowych sprawy przesłała w dniu 29 sierpnia 2016 r. podpisaną skargę wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy do Wojewódzkiego sądu Administracyjnego ale za pośrednictwem Dyrektora Izby Celnej w L. (k. 19 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w orzecznictwie przyjął się pogląd, iż w toku postępowania sądowoadministracyjnego zasadą jest prowadzenie korespondencji bezpośrednio z sądem, przed którym toczy się postępowanie. Przeciwny wniosek nie znajduje żadnego racjonalnego usprawiedliwienia, jest sprzeczny z zasadami logiki i ekonomii prowadzenia postępowania sądowego, a ponadto w żaden sposób nie może być wywiedziony z przepisów P.p.s.a. Z całokształtu unormowań powołanej ustawy jednoznacznie wynika, że tryb pośredni wnoszenia pism stanowi, ściśle określony w ustawie, wyjątek, który wiąże się z koniecznością dokonania dodatkowych czynności bądź realizacji określonych uprawnień przez organ pośredniczący w przekazaniu pisma. Właśnie takim przepisem jest przepis art. 54 § 1 p.p.s.a., w którym ustawodawca przewidział pośredni tryb wnoszenia do sądu administracyjnego skargi. Brak również jakichkolwiek innych powodów (celów), które uzasadniałyby pośrednictwo organu w przekazywaniu pism stanowiących uzupełnienie braków formalnych skargi. Przeciwnie, rozwiązanie takie należałoby uznać za zupełnie niecelowe z punktu widzenia ekonomii postępowania sądowoadministracyjnego, gdyż prowadziłoby do niczym nieuzasadnionego i zbędnego wydłużania czynności podejmowanych przez stronę i ich dodatkowego skomplikowania (postanowienie NSA z dnia 10 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1719/15; postanowienie NSA z dnia 6 października 2016 r. sygn. akt I FZ 302/16). Ponadto, co należy podkreślić, wezwanie z dnia 5 sierpnia 2016 r. w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II WSA w Łodzi z dnia 4 sierpnia 2016 r. (k. 11 akt sądowych) zawierało wyraźną i jasną informację, iż pochodzi od Sądu – o czym stanowi nagłówek w którym określono nazwę Sądu, jego adres, numer Wydziału oraz numer telefonu. W pkt 1 powyższego wezwania zawarto również pouczenie o treści "usunięcie braków formalnych skargi winno nastąpić w terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego wezwania, przy czym oddalanie pisma w placówce Poczty Polskiej SA [...] jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu (art. 83 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2016 r. poz. 718)". Ponadto w pkt 7 tego wezwania zawarto również pouczenie co do treści art. 46 p.p.s.a. gdzie w jego § 1 określono, że każde pismo strony powinno zawierać: pkt 1 oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron [...]. Tym samym nie sposób przyjąć, jak podnosi skarżąca w zażaleniu, aby w omawianym wezwaniu nie wskazano jednoznacznie, że pismo powinno być wniesione bezpośrednio do Sądu tj. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W powyższej sytuacji w orzecznictwie przyjmuje się pogląd, że w przypadku nadesłania do organu pisma (zawierającego uzupełnienie braków formalnych w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego tj. Sądu) za datę uzupełnienia braków formalnych skargi przyjmuje się datę przekazania tego pisma przez organ do Sądu. Jak wynika z akt sądowych sprawy, Organ - Dyrektor Izby Skarbowej w L. przekazał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi uzupełnienie braków formalnych skargi (podpisaną skargę wraz z pismem przewodnim organu) dopiero w dniu 6 września 2016 r. (k. 12 akt sądowych). Dlatego też trafnie przyjął Sąd I instancji, że skoro datą przesłania uzupełnienia braków formalnych skargi przez skarżącą był dzień 6 września 2016 r., a ostatni dzień terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi przypadał na dzień 30 sierpnia 2016 r., to słusznie skarga została odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. z powodu nieuzupełnienia braków formalnych skargi w terminie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. PM