II GZ 192/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 marca 2018 r. sygn. akt III SA/Po 98/18 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi K. N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, objętym zażaleniem postanowieniem z 14 marca 2018 r., sygn. akt III SA/Po 98/18, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 49 § 1 w zw. z art. 37 § 1 oraz art. 46 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecny tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, w skrócie: p.p.s.a.), odrzucił skargę K. N. (dalej: strona, skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2017 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Z uzasadnienia postanowienia Sądu I instancji wynika, że zarządzeniem z dnia [...] lutego 2018 r. Przewodniczący wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie opłaconego pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi – w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. W zakreślonym terminie braki formalne nie zostały uzupełnione, gdyż w ocenie WSA nie stanowiło wykonania wezwania Sądu przedłożenie pełnomocnictwa, wraz z informacją o wypowiedzeniu poprzedniego umocowania, przez nowego pełnomocnika - radcę prawnego A. A., w sytuacji, gdy skargę sporządził i podpisał radca prawny B. B.. W tych okolicznościach, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., który stanowi, iż sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi oraz w zw. z art. 37 § 1 oraz art. 46 § 3 p.p.s.a., WSA w Poznaniu odrzucił skargę strony. Zażalenie wniósł skarżący domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych za obie instancje. Zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez: a/ odrzucenie skargi z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych skargi poprzez niedołączenie opłaconego pełnomocnictwa strony dla występującego w sprawie jej pełnomocnika r. pr. B. B., a przecież w aktach sprawy administracyjnej [...] takie pełnomocnictwo było złożone; b/ odrzucenie skargi, pomimo że w zakreślonym terminie wyznaczonym przez Sąd zgłosił się nowy pełnomocnik r. pr. A. A. składając pełnomocnictwo i opłatę skarbową, tym samym wypełniając w całości wezwanie Sądu z dnia [...] lutego 2018 r.; 2. art. 46 § 3 p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie, czy w aktach sprawy administracyjnej było pełnomocnictwo dla r. pr. B. B.; 3. art. 42 § 1 p.p.s.a. pomimo zawiadomienia Sądu o wypowiedzeniu pełnomocnictwa r. pr. B. B., Sąd ten fakt procesowy arbitralnie i bezpodstawnie zakwestionował bez żądania wyjaśnień, a powinien w przypadku powzięcia wątpliwości co do oświadczenia o wypowiedzeniu pełnomocnictwa dotychczasowemu pełnomocnikowi, wezwać nowego pełnomocnika do przedłożenia dokumentu wypowiedzenia pełnomocnictwa oraz wezwać go czy podtrzymuje skargę wniesioną przez poprzedniego pełnomocnika; 4. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia o odrzuceniu skargi na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a., a przecież odrzucenie skargi może nastąpić wyłącznie w oparciu o art. 58 p.p.s.a, o ile zajdą hipotezy tam zawarte stanowiące przesłanki odrzucenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z treści art. 37 § 1 p.p.s.a. wynika, że pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Sąd może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony. Przepis ten statuuje obowiązek wykazywania umocowania przez pełnomocnika przy pierwszej czynności w danej sprawie. Może to być pierwsza czynność polegająca na wszczęciu postępowania przez wniesienie skargi lub kolejna czynność dokonywana przez tego pełnomocnika, który w trakcie trwania postępowania wstąpił do sprawy np. po wydaniu wyroku przez Sąd I instancji i składa wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia (por. postanowienie NSA z 29 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 1377/10, publ. CBOSA). Z kolei art. 46 § 3 p.p.s.a. stanowi, że do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa. Przepisy te wyraźnie zatem stanowią, że obowiązkiem pełnomocnika będącego radcą prawnym, adwokatem, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym jest dołączenie do akt sprawy pełnomocnictwa z podpisem mocodawcy przy podejmowaniu przez niego pierwszej czynności procesowej w sprawie. W obowiązującym stanie prawnym nie ma wątpliwości, że w przywołanym przepisie chodzi o pierwszą czynność procesową, a zatem pierwszą dokonywaną przed sądem, a nie w postępowaniu administracyjnym. Z dniem 15 sierpnia 2015 r., na mocy art. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) zmianie uległa treść art. 46 § 3 p.p.s.a., który w aktualnym brzmieniu obliguje pełnomocnika do dołączenia do wnoszonego pisma pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu, jeżeli pełnomocnik w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Powyższe oznacza, że nawet gdyby pełnomocnictwo zostało uprzednio złożone do akt administracyjnych sprawy, strona nie może się na ten fakt powoływać. Dlatego Sąd nie miał obowiązku badać, czy w aktach sprawy administracyjnej znajduje się pełnomocnictwo dla radcy prawnego B. B.. Jak wynika z akt sprawy, skargę w imieniu strony sporządził i wniósł radca prawny B. B., złożenie skargi było pierwszą czynnością procesową w tej sprawie. Do skargi nie został załączony dokument pełnomocnictwa, dlatego zarządzeniem z dnia [...] lutego 2018 r. Przewodniczący Wydziału III WSA w Poznaniu wezwał pełnomocnika do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie opłaconego pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącego w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. W ocenie WSA brak formalny skargi nie został usunięty w wyznaczonym terminie, gdyż celem wezwania było wykazanie przez stronę skarżącą, że skarga złożona do Sądu została wniesiona przez pełnomocnika posiadającego pełnomocnictwo do dokonania tej czynności w dniu wniesienia skargi. Natomiast bez znaczenia, zdaniem Sądu I instancji, pozostawała okoliczność, że do Sądu wpłynęło pismo procesowe radcy prawnego A. A., który przedłożył pełnomocnictwo do dokonywania czynności w niniejszej sprawie wraz z informacją wskazującą, że skarżący wypowiedział pełnomocnictwo dotychczasowemu pełnomocnikowi, nie przedłożył jednak jakiegokolwiek dowodu w tym zakresie. Powyższe stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny akceptuje i wskazuje, że zgodnie z niebudzącą wątpliwości treścią wyżej przytoczonych przepisów, pełnomocnik skarżącego miał obowiązek przedłożyć pełnomocnictwo przy pierwszej dokonywanej czynności procesowej. Skoro, mimo wezwania Sądu, tego nie uczynił, prawidłowo WSA uznał, że brak formalny skargi nie został uzupełniony w terminie i odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wobec braku przedłożenia w wyznaczonym terminie stosownego pełnomocnictwa upoważniającego pełnomocnika, który podpisał skargę, do reprezentowania skarżącego, skarga – jako niepodpisana - nie mogła podlegać merytorycznemu rozpoznaniu. Za chybiony należy uznać zarzut naruszenia art. 42 § 1 p.p.s.a. Przepis ten przewiduje, że wypowiedzenie pełnomocnictwa przez mocodawcę odnosi skutek prawny w stosunku do sądu od dnia zawiadomienia go o tym, w stosunku zaś do strony przeciwnej i innych uczestników - od dnia doręczenia im tego zawiadomienia przez sąd. Autor zażalenia zdaje się nie dostrzegać, że z cytowanego przepisu wynika obowiązek poinformowania Sądu o wypowiedzeniu pełnomocnictwa, gdyż skuteczność takiego wypowiedzenia przepis wiąże z momentem zawiadomienia Sądu o tym fakcie. W efekcie, Sąd nie miał obowiązku żądać w tej kwestii wyjaśnień od skarżącego, gdyż to powinnością strony było poinformowanie Sądu o wypowiedzeniu pełnomocnictwa w sposób jasny i niebudzący wątpliwości. Od tego zależało wywołanie wobec Sądu skutku prawnego wypowiedzenia pełnomocnictwa poprzedniemu pełnomocnikowi. Zasadnie przy tym uznał Sąd I instancji, że w okolicznościach tej sprawy nie miał znaczenia fakt, że do Sądu wpłynęło pismo procesowe radcy prawnego A. A., który przedłożył pełnomocnictwo do dokonywania czynności w niniejszej sprawie wraz z informacją wskazującą, że skarżący wypowiedział pełnomocnictwo dotychczasowemu pełnomocnikowi. Pełnomocnictwo to bowiem dotyczyło kolejnych czynności w sprawie, nie obejmowało natomiast umocowania do podpisania skargi przez poprzedniego pełnomocnika i nie konwalidowało braku poprzedniego pełnomocnictwa. Całkowicie nieusprawiedliwiony jest również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. Z treści uzasadnienia objętego zażaleniem postanowienia jasno wynika, że przyczyną odrzucenia skargi było nieuzupełnienie braku formalnego skargi w terminie, pomimo wezwania, a podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia był art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wbrew twierdzeniu skarżącego, uzasadnienie zaskarżonego postanowienia odpowiada wymogom przewidzianym w art. 141 § 4 p.p.s.a., zawiera bowiem wszystkie obligatoryjne elementy treści wymienione w tym przepisie, a zawarty w nim wywód prawny pozwala na jednoznaczne ustalenie i ocenę w toku kontroli instancyjnej tego, co stanowiło podstawę prawną rozstrzygnięcia. Z wymienionych powodów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił o oddaleniu zażalenia.