II FSK 1377/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia WSA (del.) Marek Kraus, po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 marca 2010 r. sygn. akt I SA/Po 120/10 w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 30 listopada 2009 r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 marca 2010 r. sygn. akt I SA/Po 120/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę P. S. – zwanego dalej Skarżącym – na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 30 listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. z uwagi na nieuzupełnienie w terminie wskazanych braków formalnych skargi. Sąd I instancji wskazał, że w dniu 3 lutego 2010 r. Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł skargę na powyższą decyzję. Do skargi nie załączono pełnomocnictwa procesowego udzielonego przez Skarżącego reprezentującemu mu pełnomocnikowi. W związku z powyższym pismem z dnia 8 lutego 2010 r. doręczonym pełnomocnikowi Skarżącego w dniu 10 lutego 2010 r. Skarżący został wezwany do usunięcia, w terminie 7 dni, braków formalnych skargi przez złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu Skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej P.p.s.a.), pod rygorem jej odrzucenia. W związku z tym, że w zakreślonym terminie nie zostały uzupełnione braki formalne skargi postanowieniem z dnia 10 marca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. skargę odrzucił. Na powyższe postanowienie Skarżący wniósł skargę kasacyjną, sporządzoną przez pełnomocnika radcę prawnego J. O. Skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji zarzucił mu: 1. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 67 § 5 w zw. z art. 49 § 1 P.p.s.a. przez niedoręczenie pełnomocnikowi Skarżącego wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania przed wojewódzkim sądem administracyjnym i niewezwanie pełnomocnika Skarżącego do uzupełnienia braków formalnych oraz niewłaściwe zaadresowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wezwania do uzupełnienia braków skargi wniesionej w niniejszej sprawie do osoby niebędącej pełnomocnikiem Skarżącego oraz doręczenie wskazanego wyżej wezwania innej osobie niż ustanowiony w sprawie pełnomocnik, 2. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez dokonanie ustaleń sprzecznych z rzeczywistym stanem sprawy, w szczególności przez uznanie, że pełnomocnik Skarżącego nie uzupełnił w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, w sytuacji gdy pełnomocnik nie został wezwany do ich uzupełnienia. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżący wyjaśnił, że skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu została złożona przez radcę prawnego J. O., który jednocześnie był osobą upoważnioną do reprezentowania Skarżącego. Skarżący wskazał, że wbrew temu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu pismem z dnia 8 lutego 2010 r. wezwał do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa adwokata T. G. Autor skargi kasacyjnej – radca prawny J. O. wyjaśnił, że wyłącznie on był pełnomocnikiem Skarżącego co wynika również wprost z treści skargi, gdzie wyraźnie wskazano, że skarga dotyczy "P. S. (...) zast. przez radcę prawnego J. O.", ponadto wskazał, że osobiście podpisał przedmiotową skargę. Dodał, że adwokaci T. G. oraz T. G. byli pełnomocnikami Skarżącego w postępowaniu przez organami podatkowymi, a omyłkowo wysłane pełnomocnictwo substytucyjne (przez pracowników Adwokackiej Spółki Partnerskiej) nie zmieniało faktu, że pełnomocnikiem Skarżącego był radca prawny J. O. bowiem obejmowało ono umocowanie wyłącznie do czynności w postępowaniu podatkowym, a nie sądowo administracyjnym, z uwagi na cofnięcie pełnomocnictwa adwokatom T. G. oraz T. G. w tym zakresie przez Skarżącego. Pełnomocnik Skarżącego wyjaśnił, że z uwagi na fakt, iż adwokat T.G. nie był umocowany do prowadzenia sprawy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi udzielenie pełnomocnictwa substytucyjnego przez niego w tym postępowaniu było bezskuteczne i nie wywoływało żadnych skutków prawnych w postępowaniu przed Sądem. Tymczasem, pomimo wskazania danych pełnomocnika wprost w treści skargi, Sąd wezwał do złożenia dokumentu pełnomocnictwa adwokata T. G., choć z treści skargi nie wynikało, iż jest on pełnomocnikiem Skarżącego. Wskazał, że określenie pełnomocnika znajduje również oparcie w potwierdzeniu nadania przesyłki pocztowej zawierającej skargę, gdzie jako nadawca widnieje ,,J. O.". Ponadto podkreślił, że niezwłocznie po podjęciu informacji o wezwaniu do uzupełnienia braków tj. w dniu 9 marca 2010 r. przedłożył pełnomocnictwo do reprezentowania Skarżącego wraz z dowodem uiszczenia opłaty oraz wyjaśnieniami. Reasumując autor skargi kasacyjnej stwierdził, że w przypadku gdy wnoszącym skargę jest pełnomocnik, który nie złożył pełnomocnictwa, wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi, czyli złożenia pełnomocnictwa, należy skierować do wnoszącego pismo pełnomocnika. W sytuacji, gdy pełnomocnikowi nie zostanie doręczone wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi w postaci przedłożenie pełnomocnictwa brak jest możliwości odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Wykładnia językowa powołanego przepisu wprost wskazuje, iż odrzucenie skargi może nastąpić dopiero po wezwaniu do uzupełnieniu braków i nieuzupełnieniu ich w wyznaczonym terminie. Niedoręczenie przez Sąd wezwania do usunięcia braków formalnych pełnomocnikowi nie pozwala na ziszczenie się przesłanki nieuzupełniania braków w wyznaczonym terminie (art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.), a w konsekwencji uniemożliwia odrzucenie skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach wymienionych enumeratywnie w § 2 tego przepisu. Zakres sprawy sądowoadministracyjnej przed sądem kasacyjnym określają zatem zarzuty podniesione przez stronę w ramach podstaw kasacyjnych w skardze kasacyjnej. Zgodnie z art. 174 pkt 1 pkt 2 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na obydwu podstawach kasacyjnych czyli na naruszeniu przepisu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na naruszeniu przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący w skardze kasacyjnej opierając się na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzuca Sądowi I instancji wadliwe zaadresowanie do osoby niebędącej pełnomocnikiem Skarżącego wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie pełnomocnictwa do występowania w imieniu strony skarżącej przed sądami administracyjnymi, przez co pełnomocnik Skarżącego nie został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi. Z treści art. 37 § 1 P.p.s.a. wynika, że pełnomocnik jest obowiązany przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy. Chodzi tutaj bowiem o pierwszą czynność procesową z udziałem tego pełnomocnika. Może to być czynność polegająca na wszczęciu postępowania przez wniesienie skargi lub kolejna czynność dokonana przez tego pełnomocnika, który w trakcie trwania postępowania wstąpił do sprawy np. po wydaniu wyroku przez sąd pierwszej instancji i składa wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia. Z kolei art. 46 § 3 P.p.s.a. stanowi, że do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa. Przepisy te wyraźnie zatem stanowią, że obowiązkiem pełnomocnika będącego radcą prawnym, adwokatem, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym jest dołączenie do akt sprawy pełnomocnictwa z podpisem mocodawcy przy podejmowaniu przez niego pierwszej czynności procesowej w sprawie. W przypadku gdy wnoszącym skargę jest pełnomocnik, który nie złożył pełnomocnictwa, wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi należy skierować do wnoszącego pismo procesowe pełnomocnika, stosownie do art. 49 § 1 i art. 46 § 3 w związku z art. 57 § 1 P.p.s.a. Przepis art. 49 § 1 P.p.s.a. nakazuje wprawdzie wezwać stronę do uzupełnienia pisma, które nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania wymagań formalnych, ale w wypadku pisma wnoszonego przez pełnomocnika wezwanie do złożenia pełnomocnictwa nie powinno być kierowane do strony. W art. 49 § 1 P.p.s.a. jest bowiem mowa o piśmie strony, natomiast obowiązek złożenia pełnomocnictwa zawarty jest w powołanym art. 46 § 3 P.p.s.a., który odnosi się do sytuacji, gdy pismo wnosi pełnomocnik. Łączna wykładnia przepisów art. 49 § 1 i art. 46 § 3 w związku z art. 57 § 1 P.p.s.a. wskazuje, że gdy wnoszącym skargę jest pełnomocnik, który nie złożył pełnomocnictwa, wezwanie do uzupełnienia braku formalnego, należy skierować do wnoszącego pismo pełnomocnika (por. postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. II FSK 1658/06, niepublikowany; postanowienie WSA w Opolu z 5 kwietnia 2004 r., sygn. II SA/Wr 1225/01, ONSAiWSA 2004, nr 3, poz. 53, s. 27-31; J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Wyd. 2, Warszawa 2006, s. 132; B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Kantor Wydawniczy Zakamycze 2006 , s. 124). W niniejszej sprawie radca prawny J. O. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 30 listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. On też został wskazany w skardze jako osoba reprezentująca Skarżącego. W aktach sprawy znajduje się pismo datowane na dzień 7 stycznia 2010 r., skierowane do Dyrektora Izby Skarbowej w P., w którym adwokat T. Grzybkowski, powołując się na pełnomocnictwo w aktach sprawy i wskazując, iż działa w imieniu Skarżącego w ślad za skargą przesyła opłacone pełnomocnictwo substytucyjne dla radcy prawnego J. O. udzielone przez adwokata T. G. Skarżący podnosząc, iż był pełnomocnikiem Skarżącego w rzeczywistości kwestionuje przesłane pełnomocnictwo substytucyjne udzielone przez T. G., stwierdzając że zostało przesłane pomyłkowo przez pracowników spółki oraz wystawione zostało przez osobę niemającą umocowania do jego wystawienia. Należy wskazać, że zawarte w aktach sprawy pełnomocnictwo substytucyjne udzielone radcy prawnemu J. O. przez adwokata T. G. zawiera datę 30 grudnia 2010 r., a skarga datowana była na dzień 30 grudnia 2009r. W związku z powyższym w świetle załączonych dokumentów brak było podstaw do twierdzenia, że radca prawny J. O. sporządził i wniósł skargę na podstawie przedłożonego pełnomocnictwa substytucyjnego udzielonego przez adwokata T. G. Jednocześnie należy stwierdzić, że żaden z pełnomocników nie złożył do akt sprawy pełnomocnictwa. Dlatego też skoro z treści skargi wynikało, że radca prawny J. O.reprezentuje Skarżącego bowiem przedłożone pełnomocnictwo substytucyjne przez innego pełnomocnika nie uprawniało do działania w imieniu strony, to w świetle art. 46 § 3 P.p.s.a. należało wezwać pełnomocnika wnoszącego skargę jako pierwsze pismo procesowe o złożenie pełnomocnictwa do działania w imieniu Skarżącego. Tym samym należy uznać za zasadny zarzut naruszenia art. 67 § 5 w zw. z art. 49 § 1 P.p.s.a. poprzez niedoręczenia wezwania do usunięcia braków formalnych skargi pełnomocnikowi wnoszącemu skargę. Autor skargi kasacyjnej zasadnie podnosi, iż umocowanie adwokata T. G. do działania w imieniu Skarżącego, które zostało złożone na etapie postępowania przed organami podatkowymi nie upoważniało automatycznie do działania przed sądem administracyjnym. Należy podkreślić, że w orzecznictwie i doktrynie dominuje stanowisko, iż obowiązek dołączenia pełnomocnictwa do akt sprawy sądowej istnieje także wtedy, gdy pełnomocnictwo obejmujące działanie przed sądami administracyjnymi zostało już złożone do akt administracyjnych (por. np. wyrok NSA z 21 kwietnia 2005 r., FSK 1551/04, wyrok NSA z 7 października 2005 r., FSK 2137/04, wyrok NSA z 4 stycznia 2006 r., I FSK 334/05, wyrok NSA z 26 maja 2006 r., II FSK 322/05, post. NSA z 16 czerwca 2007 r., II FSK 707/06; zob. też A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, B. Gruszczyński: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Zakamycze 2005 r., s. 120; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006, s. 127). Należy stwierdzić, że wbrew twierdzeniu autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji był uprawniony przyjąć, iż pełnomocnikiem strony był również adwokat T. G., bowiem w zawartym w aktach sprawy piśmie z dnia 4 stycznia 2010 r., przesyłając dowód uiszczenia wpisu wskazał on, iż działa w imieniu Skarżącego. Jednakże przyjęcie, iż T. G. jest jedynym pełnomocnikiem w sytuacji gdy w skardze wskazany został inny pełnomocnik, a przesłane pełnomocnictwo substytucyjne nie mogło być uznane za skuteczne było nieprawidłowe. Ponadto w przypadku złożenia pełnomocnictwa procesowego przez adwokata T. G. do działania w imieniu Skarżącego zgodnie z treścią wezwania do uzupełnienia nie stanowiłoby usunięcia braku formalnego skargi, bowiem T. G. nie sporządził skargi, a jak wskazano powyżej udzielone przez niego pełnomocnictwo substytucyjne nie mogło być uznane za skuteczne. Skoro więc wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi nie zostało przesłane pełnomocnikowi, który sporządził i wniósł skargę to nie można uznać, że brak odpowiedzi na nie stanowił nieuzupełnienia braków formalnych skargi w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., a tym samym, że uzasadnione było jej odrzucenie. Sąd zauważa przy tym, że pełnomocnictwo wykazujące upoważnienie pełnomocnika radcy prawnego J. O. do działania w imieniu Skarżącego w sprawie przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi znajduje się już w aktach sprawy ( karta 43 ), a tym samym nie będzie przeszkód do jej rozpoznania z powodu braku pełnomocnictwa procesowego. Skoro zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zachodziła w rozpoznawanej sprawie podstawa do odrzucenia skargi, to na podstawie art.185 § 1 w związku z art. 182 § 1 § 3 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.