II GZ 209/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Kabat - Rembelska po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 22 października 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 2064/07 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu zaległych opłat postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 22 października 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 2064/07 odmówił A. W. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu opłat za używanie lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżąca nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, co stanowi konieczną a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Sąd uznał za niewystarczające, w kontekście dowodu z dokumentu jakim jest koperta ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, oświadczenie sąsiadki, opiekującej się mieszkaniem skarżącej, o braku korespondencji adresowanej do A. W. Zdaniem Sądu trudno założyć, że zawiadomienia o nadejściu przesyłki doręczyciel nie pozostawił w skrzynce pocztowej, ponieważ z adnotacji na wezwaniu wynika, że było ono dwukrotnie awizowane. W ocenie Sądu, skarżąca nie przedstawiła żadnego dowodu pozwalającego stwierdzić zły stan skrzynek pocztowych w budynku, w którym mieszka. W zażaleniu na to postanowienie skarżąca podniosła, że przepisy dotyczące przywrócenia terminu wymagają uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających jego przywrócenie, a nie ich udowodnienia. Tym samym, nie było podstaw dania pierwszeństwa dokumentowi pocztowemu przed przedstawionym przez nią oświadczeniem. Zdaniem skarżącej, koniecznym było zbadanie, czy przedstawione we wniosku okoliczności są prawdopodobne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Dwukrotne awizowanie przesyłki, w sposób określony w art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., uzasadnia przyjęcie domniemania faktycznego, że doszło ono do rąk adresata, a co za tym idzie, że dokonane w ten sposób doręczenie było skuteczne. Owo domniemanie może być obalone, przy czym zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego poglądem (por. np. postanowienia SN z dnia 4 września 1970 r., I PZ 53/70, OSNCP 1971 nr 6, poz. 100 oraz z dnia 12 stycznia 1973 r., I CZ 157/72, OSNCP 1973 nr 12, poz. 215), który należy w całości podzielić, do kwestionowania prawidłowości doręczenia zastępczego właściwa jest instytucja przywrócenia terminu opisana w art. 86 - 87 p.p.s.a., gdyż obalenie domniemania o doręczeniu pisma w trybie zastępczym nie prowadzi do wniosku, iż doręczenie nie zostało dokonane. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 lutego 2006 r., sygn. P 13/05, jak również w wyroku z dnia 15 października 2002 r., sygn. SK 6/02, dotyczącym analizowanej kwestii w postępowaniu cywilnym, przyjął, iż skuteczne zakwestionowanie przez stronę prawidłowości doręczenia zastępczego dokonuje się procesowo nie przez zakwestionowanie faktu doręczenia, lecz przez uchylenie się od ujemnych skutków w zakresie upływu terminu, jakie wynikają dla strony z tego doręczenia, czemu służy wniosek o przywrócenie terminu. Zdaniem Trybunału przywrócenie terminu niweczy subiektywne przekonanie sądu, że doręczenie zastępcze było skuteczne z datą upływu terminu złożenia przesyłki na poczcie lub w innym dla tego przeznaczonym miejscu. Przywrócenie terminu zasadza się na obaleniu domniemania opartego na założeniu, że strona mogła się zapoznać z pismem awizowanym, a jeśli tego nie uczyniła - nastąpiło to z przyczyn leżących po jej stronie. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego, zasadniczy problem stanowi poważna trudność w uprawdopodobnieniu okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Strona musi uprawdopodabniać okoliczność negatywną, a środki dowodowe jakimi dysponuje, są ograniczone. Trybunał zwrócił uwagę na rozmaite czynniki, które zwiększają prawdopodobieństwo nieotrzymania awiza przez adresata, do których zaliczył m.in. fakt zamieszkiwania w wielkich blokach, gdzie awizo z mniejszą pewnością dociera do rąk adresata. Oceniając pod tym kątem zarzuty postawione przez skarżącą orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. wskazać należy, iż skarżąca w sposób trafny podjęła próbę uchylenia się od negatywnych skutków doręczenia, uprawdopodabniając zły stan techniczny skrzynek pocztowych. Z okoliczności sprawy wynika, że skarżąca w dniu 5 października 2007 r., otrzymała odpis postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. odrzucającego skargę, z którego dowiedziała się o niedokonaniu w terminie czynności w postępowaniu sądowym. W dniu 12 października 2007 r., złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi wraz z dowodem wpłaty. Wskazany wniosek zawierał uzasadnienie, w którym skarżąca stwierdziła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, a spowodowane było niedotarciem awiza do adresata (zły stan techniczny skrzynek pocztowych w zamieszkiwanym przez nią budynku). Przed rozstrzygnięciem wniosku o przywrócenie terminu Sąd I instancji winien tę okoliczność rozważyć w kontekście braku winy skarżącej w uchybieniu terminu. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. in fine - postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym, ale w wypadku istnienia uzasadnionych wątpliwości co do istotnych okoliczności, tak jak w niniejszej sprawie, należy rozważyć wyznaczenie rozprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżone postanowienie, które zapadło bez wyjaśnienia tych okoliczności jest przedwczesne. W związku z powyższym Sąd I instancji powinien ponownie rozpoznać wniosek i po ewentualnym uzupełnieniu materiału sprawy ocenić, czy podnoszone przez skarżącą argumenty dotyczące niedotarcia do niej wezwania, w sposób dostateczny uzasadniają przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.