II GZ 391/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Urszula Raczkiewicz po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B.D.G. Sp. z o.o. w B.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 września 2012 r.; sygn. akt III SA/Wr 330/12 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi B.D.G. Sp. z o.o. w B.W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z dnia [...] maja 2012 r.; nr: [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w związku z eksploatacją automatu do gier poza kasynem gry postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 20 września 2012 r., sygn. akt III SA/Wr 330/12, odmówił B.D.G. Sp. z o.o. w B.W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B.D.G. Sp. z o.o. w B.W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z [...] maja 2012 r., nr [...], w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w związku z eksploatacją automatu do gier poza kasynem gry. B.D.G. Sp. z o.o. w B.W. pismem z [...] czerwca 2012 r. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z [...] sierpnia 2012 r. wymierzającą karę pieniężną w związku z eksploatacją automatu do gier poza kasynem gry. W piśmie tym strona skarżąca zawarła wniosek o zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych w całości, w tym od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. W uzasadnieniu wniosku strona skarżąca wskazała, iż w chwili obecnej osiąga zysk umożliwiający kontynuowanie zatrudnienia na obecnym poziomie, natomiast rok 2011 zakończyła stratą. Uzasadnienie skarżąca spółka zakończyła twierdzeniem, iż przy obecnym stanie finansowym nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach strona podała, że posiada kapitał zakładowy w wysokości 50.000 zł oraz środki trwałe o wartości 57.480,52 zł. Zgodnie z bilansem za 2011 r., strata wyniosła 42.964,86 zł. Spółka posiada jeden rachunek bankowy, którego saldo na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosiło 47,17 zł. Z dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego i dochodów wynika, że przychód w 2011 r. wyniósł 450.651,23 zł. Do czerwca 2012 r. spółka odnotowała przychód na poziomie 257.598,36 zł, ponosząc stratę w wysokości 36.698,79 zł. Rachunek bankowy został objęty zajęciem egzekucyjnym sądowymi administracyjnym na łączną kwotę 38.400,00 zł. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 24 sierpnia 2012 r. odmówiono skarżącej spółce przyznania prawa pomocy. Od ww. postanowienia referendarza sądowego skarżąca wniosła sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 20 września 2012 r., sygn. akt III SA/Wr 330/12, odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Jednocześnie podkreślił, że rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. Sąd I instancji, analizując sytuację finansową skarżącej spółki, wskazał, że strata, na którą się ona powołuje jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, co nie oznacza braku środków finansowych. Tym samym, w przekonaniu Sądu I instancji, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielania pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Powstanie straty nie oznacza bowiem jeszcze utraty możliwości płatniczych. Sąd I instancji podkreślił również, że o braku środków finansowych nie świadczy również fakt posiadania przez spółkę niskiego salda na koncie. Wskazać należy, iż rachunek ten jest zajęty w postępowaniu egzekucyjnym, co oznacza stratę wszelkich wpłaconych środków do wysokości zajęcia, a brak stwierdzonych operacji finansowych na rachunku przy jednoczesnym wykazaniu przez stronę skarżącą miesięcznych przychodów w wysokości ok. 40.000 zł wskazuje jednoznacznie, że spółka dysponuje uzyskiwanymi środkami z pominięciem wymienionego konta bankowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaznaczył także, że skarżąca nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku wykazania, że podjęła wszelkie możliwe kroki, aby zdobyć środki potrzebne do pokrycia kosztów postępowania. Na ww. postanowienie Sądu I instancji zażalenie wniosła skarżąca spółka, wnosząc o jego uchylenie w całości i przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podniosła, że szczegółowa i wnikliwa analiza jej sytuacji materialnej musi prowadzić do wniosku, że nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Spółka bowiem wszystkie swoje przychody zmuszona jest wydatkować na bieżące utrzymanie. Nadto, w przekonaniu skarżącej, nie można zaakceptować stanowiska Sądu I instancji, że strona wszczynająca postępowanie sądowe powinna liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych. W istocie bowiem – zdaniem spółki –zainicjowała je nie ona, ale organ celny, nakładając na skarżącą karę pieniężną. Skarżąca wskazała również, iż niedopuszczalne jest wymaganie, by wykazała, iż czyniła starania na zdobycie środków potrzebnych do pokrycia kosztów sądowych w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2012 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; w zakresie częściowym zaś – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przy czym, stosownie do art. 252 § 1 p.p.s.a. sąd oceniając wniosek osoby prawnej o przyznanie prawa pomocy, bierze pod uwagę jedynie dane o jej stanie majątkowym i dochodach (por. M. Grzymisławska-Cybulska, Zakresy podmiotowy i przedmiotowy wniosku o przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i jednostkom organizacyjnym, "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2007, nr 1, s. 38). Pod pojęciem stanu majątkowego należy zaś rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 maja 2012 r., sygn. akt II FZ 390/12; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 144/11). Wymaga podkreślenia również, że sam fakt, iż osoba prawna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy wykazuje w swojej działalności straty nie stanowi wystarczającej przesłanki jego udzielenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 112/11). W rozpoznawanej sprawie B.D.G. Sp. z o.o. w B.W. złożyło wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. 400 zł tytułem wpisu od skargi oraz ewentualnych dalszych kosztów postępowania sądowego. Z załączonej do wniosku dokumentacji wynika, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą i posiada środki trwałe w wysokości 57.480,52 zł, jak również zasoby finansowe pozwalające na pokrycie kosztów zatrudnienia pracowników na dotychczasowym poziomie. Za 2011 r. spółka osiągnęła przychód w wysokości 450.651,23 zł i poniosła stratę w kwocie 42.964,86 zł. Do czerwca 2012 r. spółka odnotowała przychód na poziomie 257.598,36 zł, ponosząc jednocześnie stratę w wysokości 36.698,79 zł. Dane te jednoznacznie wskazują, że spółka dysponuje środkami finansowymi na pokrycie kosztów wymaganego wpisu od skargi oraz ewentualnych dalszych kosztów postępowania zwłaszcza, że wysokość wpisu nie jest znaczna. Jak przyjmuje się bowiem w orzecznictwie, fakt, że jest ona wielokrotnie niższa niż deklarowana przez osobę prawną wartość posiadanego majątku powoduje, iż nie spełnia ona przesłanek przyznania prawa pomocy przewidzianych przez art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 marca 2012 r., sygn. akt II GZ 89/12; postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 22 lipca 2008 r., sygn. akt I SA/Kr 629/08). Ponadto, co należy podkreślić, skarżąca spółka nie wykazała, że wygospodarowanie w jej sytuacji majątkowej sumy potrzebnej na uiszczenie wpisu sądowego nie mieści się w jej możliwościach finansowych. Ograniczyła się jedynie do wskazania, że wszelkie pozostające w jej dyspozycji środki o takim charakterze przeznacza na pokrycie kosztów bieżącej działalności. A jak przecież przyjmuje się w orzecznictwie – nie można uznawać wszelkich kosztów działalności gospodarczej za priorytetowe wobec kosztów prowadzonego postępowania sądowego (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 listopada 2011 r., I FZ 344/11). W konsekwencji należy przyjąć, że sytuacja finansowa spółki nie mieści się w kryteriach określonych w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. warunkujących otrzymanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.