II GZ 419/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Robotowska po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. na postanowienie zawarte w pkt 3 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 26 października 2010 r., sygn. akt I SA/Bd 333/10 w zakresie zasądzenia kosztów postępowania w sprawie ze skargi [...] [...] [...] "M." Sp. z o.o. w upadłości w T. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności na rok 2005 postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie o kosztach postępowania zawarte w pkt 3 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 26 października 2010 r., sygn. akt I SA/Bd 333/10. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. wyrokiem z dnia 26 października 2010 r., sygn. akt I SA/Bd 333/10, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości "M." Sp. z o.o. w upadłości w T. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] lutego 2010 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności na rok 2005 w pkt 1. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji; w pkt 2. orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości; w pkt 3. zasądził od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. na rzecz skarżącego 12.459 (dwanaście tysięcy czterysta pięćdziesiąt dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadniając zasądzone koszty postępowania Sąd stwierdził, że w sprawie należny jest wpis stosunkowy, który pobiera się jeśli przedmiot skargi – a więc rozstrzygnięcie organu – wiąże się z określonymi świadczeniami pieniężnymi. W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie nie ma wątpliwości, że zaskarżoną decyzją objęto skonkretyzowaną należność pieniężną, jaką tworzą zastosowane przez organ sankcje. Na potwierdzenie swojego stanowiska Sąd powołał wyrok NSA z 20 sierpnia 2008 r. sygn. akt II GSK 636/08. Uznanie natomiast, że w sprawie należy się wpis stosunkowy spowodowało odpowiednie ustalenie kosztów zastępstwa procesowego, zależne od wartości sporu (§ 6 pkt 7 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.)). Pełnomocnik organu - Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. w zażaleniu na postanowienie zawarte w pkt. 3. wyroku zarzucił naruszenie przepisów postępowania: - art. 231 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej "p.p.s.a") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy przedmiotem zaskarżenia nie była należność pieniężna, - § 2 ust. 3 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.; dalej powoływane jako: rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r.) poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy skarga dotyczyła decyzji (żalący omyłkowo wskazał – postanowienia – dopisek Sądu) wydanej w postępowaniu administracyjnym, które nie obejmowało należności pieniężnej, i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w części przewyższającej kwotę 260 złotych. W uzasadnieniu zażalenia jego autor podniósł, że w rozpatrywanej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego o odmowie przyznania wnioskodawcy płatności bezpośrednich wraz z sankcjami w okresie trzech lat. Oznacza to, że przedmiotem skargi jest negatywne rozstrzygnięcie organów w zakresie niespełnienia przez skarżącego warunków formalnych do przyznania pomocy w ramach uregulowań zawartych w ustawie z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.). Omawiane decyzje (zarówno organu I instancji jak i II instancji) nie mogą być zatem traktowane jako obejmujące skonkretyzowane należności pieniężne z uwagi na brak spełnienia przez wnioskodawcę stosownych kryteriów do otrzymania w ogóle dopłat i to niezależnie od tego, iż decyzja organu I Instancji określa również sankcje dla skarżącego. Określone w decyzji sankcje miały bowiem charakter wtórny do odmowy w zakresie płatności. Ponadto w ocenie wnoszącego zażalenie określone decyzją organu I Instancji sankcje nie były nawet przedmiotem zaskarżenia w rozpatrywanej sprawie. Przedmiotem tym był bowiem sam fakt nie przyznania dopłat i z tym rozstrzygnięciem nie zgadzał się skarżący, a nie z nałożeniem na niego sankcji, które jak wskazano powyżej miały charakter wtórny do odmowy przyznania dopłat. Dodatkowo żalący zwrócił uwagę na hipotetyczny charakter sankcji, gdyż sam fakt ich określenia w decyzji nie oznacza jeszcze, że rzeczywiście zostaną one ściągnięte. W związku z powyższym autor zażalenia wskazał, iż Dyrektor Oddziału Regionalnego ARIMR w zaskarżonej decyzji nie określał, a tym bardziej nie ustalał żadnej kwoty należności. Tak więc w jego ocenie w sprawie powinien mieć zastosowanie przepis § 2 ust. 3 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r., zgodnie z którym wpis stały w sprawach skarg, nieobjętych wpisem stosunkowym, z zakresu rolnictwa i leśnictwa wynosi 200 złotych, i taki też wpis winien zostać przez Sąd pobrany. Na potwierdzenie swojego stanowiska powołał orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego: postanowienie z dnia 10 marca 2010 r. sygn. akt II GZ 77/09 oraz postanowienie z dnia 24 sierpnia 2010 r. sygn. akt II GZ 190/10. Uznanie zatem, że w sprawie należny jest wpis stały, powoduje, że również stawka opłaty za czynności pełnomocnika procesowego winna być zasądzona stosownie do przyjętych ustaleń. Odnosząc się z kolei do powołanego w uzasadnieniu postanowienia wyroku NSA z 20 sierpnia 2008 r. sygn. akt II GSK 636/08 autor zażalenia stwierdził, iż orzeczenie to jest znacznie wcześniejsze od wskazanych przez niego w zażaleniu postanowień NSA, a ponadto dotyczy zagadnienia sposobu uiszczania wpisu w sprawach, w których strona działała za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika, zaś marginalnie tylko dotyka kwestii samego wpisu. W odpowiedzi na zażalenie, pełnomocnik strony skarżącej, wskazał, iż nie można się zgodzić ze stanowiskiem organu zawartym z zażaleniu, że nałożone sankcje nie były przedmiotem zaskarżenia, albowiem skarżący wnosił w skardze o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Wniesiona skarga dotyczyła zatem określonych należności pieniężnych, a co za tym idzie w sprawie należny był wpis stosunkowy. W związku powyższym pełnomocnik strony skarżącej wniósł o oddalenie zażalenia i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Natomiast zgodnie z art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Natomiast koszty sądowe stosownie do art. 211 p.p.s.a. obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków, przy czym opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 p.p.s.a.). W złożonym zażaleniu organ kwestionuje wysokość zasądzonych na rzecz skarżącego kosztów postępowania poprzez niewłaściwe ustalenie przez Sąd należnego w sprawie wpisu od skargi spowodowane przyjęciem, że przedmiotem zaskarżenia była należność pieniężna, a co za tym idzie przyjęcie błędnej podstawy do przyznania pełnomocnikowi wynagrodzenia. Ustosunkowując się do powyższego, zauważyć należy, że zgodnie z art. 230 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Przy czym wpis stosunkowy, stosownie do treści art. 231 p.p.s.a., pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, a w pozostałych sprawach należny jest wpis stały. Należności pieniężne w znaczeniu ścisłym nie stanowią przedmiotu zaskarżenia przed sądem administracyjnym, ponieważ sąd ten o tych należnościach bezpośrednio nie orzeka. Ustalenie zatem jaki wpis z dwu kategorii wpisów ujętych w art. 231 p.p.s.a. (tj. stosunkowy, czy stały) obowiązywał w danej sprawie wymaga uwzględnienia rodzaju sprawy administracyjnej i charakteru aktu kończącego postępowanie administracyjne. Jak podkreślono w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2008 r. (sygn. akt I GSK 2039/06), na etapie wnoszenia skargi i nadaniu jej biegu chodzi o ustalenie, czy zaskarżona decyzja zawiera rozstrzygnięcie co do istnienia (wysokości) określonej należności pieniężnej i czy to rozstrzygnięcie jest do sądu zaskarżone. Ponadto, zwrócono uwagę, że ze względu na istotę wpisu sądowego, którego uiszczenie jest warunkiem nadania skardze biegu, w przepisach dotyczących tego wpisu (art. 215 § 1 i art. 216 p.p.s.a.) chodzi o wartość tego, co w ramach przedmiotu zaskarżonej decyzji jest w skardze kwestionowane wprost lub z treści tej skargi wynika, albo co wynika z istoty, charakteru i okoliczności sprawy. Konieczna jest zatem analiza uregulowań prawnych dotyczących konkretnego typu sprawy administracyjnej. Z nich bowiem wynikać będzie w szczególności - czy przedmiotem zaskarżenia przed sądem administracyjnym mogły stać się należności pieniężne w rozumieniu przepisu art. 231 p.p.s.a. Akt, którego dotyczyła złożona w niniejszej sprawie skarga wydany został w ramach uregulowań zawartych w ustawie z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.), a także rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345 z 20 listopada 2004r.) - w odniesieniu do JPO - oraz rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. WE nr L 141 z 30 kwietnia 2004r. str. 18 ze zm.) - w odniesieniu do UPO. Uregulowania zawarte w powyższych aktach prawnych mają złożony charakter i specyficznie ujmują formy zakończenia postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznawania płatności. Pomijając kwestię ewentualnych rozstrzygnięć, które mogą podjąć organy administracji w postępowaniu o przyznanie płatności stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zapadła decyzja o odmowie udzielenia wsparcia finansowego na podstawie art. art. 2 ust. 1 i 2 cyt. ustawy co świadczy, iż rozstrzygnięto negatywnie w zakresie niespełnienia przez skarżącego warunków formalnych do przyznania mu pomocy w ramach uregulowań zawartych w cyt. ustawie. Meritum tej decyzji sprowadza się zatem do rozstrzygnięcia, że osoba występująca z wnioskiem nie otrzyma płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i stwierdzić należy, iż jest to istotą wskazanego aktu. Omawiana decyzja nie może być zatem traktowana jako obejmująca skonkretyzowane należności pieniężne mimo, że w decyzji organu I instancji (co utrzymał organ II instancji) nałożono na skarżącego sankcje, które będą potrącane z płatności pomocy, do której producent rolny będzie uprawniony z tytułu wniosków składnych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności. Z uzasadnienia skargi wynika, że skarżący kwestionował przede wszystkim sam fakt nie przyznania mu płatności bezpośrednich do gruntów na rok 2005. Nałożone w tej decyzji na niego sankcje mają charakter wtórny związany z nie przyznaniem mu tych płatności. Naczelny Sąd Administracyjny wyraża pogląd, że w sprawach ze skarg na decyzje odmawiające przyznania różnego rodzaju płatności mieszczących się w ramach pomocy udzielanej rolnikom ze środków unijnych i krajowych, należy pobierać wpis stały, ponieważ jest to decyzja odmawiająca przyznania określonego świadczenia, a nie decyzja o odmowie przyznania świadczenia w określonej wysokości. Natomiast w rozpoznawanej sprawie decyzja zawiera dwa rozstrzygnięcia w jednej sprawie. Jak wskazano powyżej w wyniku niespełnienia przez wnioskodawcę określonych wymogów, warunkujących przyznanie płatności organ odmówił skarżącemu przyznania płatności i dodatkowo nałożył określoną sankcję finansową. Skoro nałożenie sankcji jest tylko pochodną odmowy przyznania płatności, to w takich sprawach powinno się pobierać jedynie wpis stały. Reasumując powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zaskarżone rozstrzygnięcie Sądu w zakresie kosztów postępowania jest wadliwe i w związku z tym powinno być uchylone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. ponownie rozpozna wniosek strony skarżącej w przedmiocie kosztów postępowania, biorąc pod uwagę wyrażone w niniejszym postanowieniu stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.