II GZ 537/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [A.] Sp.j. w R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 26 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SA/Rz 343/17 w zakresie odrzucenia skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 343/17, odrzucił skargę [A.] sp.j. w R. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2016 r., w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. I Z uzasadnienia postanowienia wynika, że Sąd pierwszej instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia. Zarządzeniami z dnia 27 i 28 marca 2017 r. wezwano pełnomocnika skarżącej Spółki do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi poprzez złożenie do akt sądowych dokumentu pełnomocnictwa, dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania Spółki oraz uiszczenia wpisu w kwocie 400 zł. W odpowiedzi na powyższe wezwanie w terminie uiszczono wpis i złożono do akt dokument pełnomocnictwa podpisany przez wspólników Spółki. Przesyłka nie zawierała natomiast dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania Spółki, wbrew oświadczeniu pełnomocnika zawartym w piśmie procesowym z dnia 30 marca 2017 r. i wskazującym na dołączenie "wydruku z KRS". Zaskarżonym postanowieniem, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 29 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), Sąd I instancji odrzucił skargę z powodu nieuzupełnienia jej braków formalnych. WSA przywołał art. 25 § 3, art. 26 § 1, art. 28 § 1 oraz art. 29 p.p.s.a. i stwierdził, że dokumenty wykazujące umocowanie do działania w imieniu podmiotu stanowią wymogi formalne pisma (skargi), które podlegają uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. Zdaniem WSA, znaczenie tych dokumentów jest istotne ze względu na konieczność ustalenia, czy skarga inicjująca postępowanie sądowoadministracyjne zmierzające do kontroli aktów administracyjnych, pochodzi od uprawnionego podmiotu. Ich nieuzupełnienie obliguje Sąd do odrzucenia skargi jako niedopuszczalnej, ponieważ sprawie nie można nadać prawidłowego biegu. Sąd I instancji podniósł, iż z uwagi na to, że skarga w rozpoznawanej sprawie pochodziła od spółki jawnej, do dokumentów takich zalicza się m.in. odpis pełny lub odpis aktualny z Krajowego Rejestru Sądowego, o którym mowa w ustawie z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 700), a od dnia 1 stycznia 2012 r. także pobrany samodzielnie wydruk komputerowy aktualnych informacji o podmiotach wpisanych do Rejestru, o którym mowa w art. 4 ust. 4aa tej ustawy, względnie umowę spółki jawnej. Skuteczność pełnomocnictwa procesowego udzielonego przez spółkę jawną uzależniona jest od zachowania sposobu reprezentacji ujawnionego w Krajowym Rejestrze Sądowym. Dokument ten powinien być zatem złożony w sądzie, najpóźniej na wezwanie przewodniczącego, aby możliwe było ustalenie zarówno liczby wspólników, jak i przyjętych zasad reprezentacji spółki jawnej. Sąd stwierdził ponadto, że nie jest uprawniony do ustalania tych okoliczności z urzędu, np. poprzez samodzielne pobranie wydruku komputerowego aktualnych informacji o podmiotach wpisanych do Krajowego Rejestru Sądowego, czy uzyskanie odpisu z KRS od sądu rejestrowego, ponieważ obowiązki te ciążą na wnoszącym pismo. Skoro zatem dokumentu tego nie nadesłano pomimo wezwania, zdaniem WSA, sprawie niniejszej nie można nadać dalszego, prawidłowego biegu. II Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła [A.] sp.j., zaskarżając orzeczenie w całości oraz domagając się jego uchylenia i nadania sprawie biegu, także dołączenia do akt postępowania odpisu z KRS dla wykazania prawidłowości reprezentacji spółki, jak również wykazania, że żaden ze wspólników nie został wyłączony od reprezentacji spółki. Zaskarżonemu postanowieniu spółka zarzuciła: a) sprzeczność ustaleń faktycznych z treścią materiału dowodowego przez pominięcie tego, że do wniosku wszczynającego postępowanie w niniejszej załączono pełnomocnictwo ogólne, uprawniające do działania nie tylko przed organami administracji ale także przed WSA i NSA (vide pełn. załączone do wniosku wszczynającego postępowanie w sprawie); b) rażące naruszenie prawa procesowego tj.: - art. 35 i 37 p.p.s.a., albowiem uwadze WSA uszło, iż jeśli pełnomocnik ma działać w postępowaniu administracyjnym w związku z pełnomocnictwem ogólnym, to organowi administracji powinien przedstawić odpis pełnomocnictwa poświadczony za zgodność z oryginałem (por. wyroki NSA z dnia 6 stycznia 2009 r., II GSK 599/08, LEX nr 516110, oraz z dnia 7 lutego 2007 r., I OSK 452/06, LEX nr 348255; postanowienia NSA z dnia 21 grudnia 2010 r., I FSK 1612/10, LEX nr 740572 oraz z dnia 21 grudnia 2010 r., I FSK 1575/10, LEX nr 740563). In concreto taki właśnie odpis złożono a limine; - art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa w sytuacji gdy pełnomocnictwo to zostało już złożone w toku postępowania przed organem i obejmowało również prawo do występowania przed sądami administracyjnymi; - art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez błędna jego wykładnię polegająca na przyjęciu, iż niedołączenie do pełnomocnictwa odpisu z KRS jest istotnym brakiem formalnym uniemożliwiającym nadanie sprawie biegu i skutkującym odrzuceniem skargi; c) naruszenie prawa materialnego, które miało wypływ na wynik sprawy, tj. art. 29 § 1 i 2 oraz art. 30 § 1 Kodeksu spółek handlowych (dalej: k.s.h.) poprzez jego wadliwą wykładnię polegająca na przyjęciu, iż podpis obu wspólników spółki jawnej pod dokumentem pełnomocnictwa nie daje podstaw do przyjęcia prawidłowej reprezentacji spółki jawnej. Podczas gdy każdy wspólnik ma prawo reprezentować spółkę, co dotyczy wszystkich czynności sądowych i pozasądowych (art. 29 § 1 i 2 k.s.h.). Szczegółową argumentację przedstawiono w treści uzasadnienia zażalenia. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przypadku stwierdzenia braków formalnych skargi "ustawa stanowi inaczej", ponieważ z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. wynika, że gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, wojewódzki sąd administracyjny odrzuca skargę. Zgodnie zaś z art. 28 § 1 p.p.s.a., osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Należy mieć również na uwadze regulację zawartą w przepisie art. 29 p.p.s.a. stanowiącym, iż przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Przepisy te regulują istotne kwestie procesowe. Po pierwsze właściwe ich zastosowanie daje sądowi administracyjnemu pewność, że dana osoba lub pełnomocnik są rzeczywiście upoważnieni do dokonania konkretnej czynności, po drugie stanowi gwarancję dla strony, iż będzie należycie reprezentowana w toczącym się postępowaniu. Analizowane przepisy nabierają szczególnego znaczenia zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę jak poważne konsekwencje mogą wystąpić gdyby nie interpretować ich w sposób ścisły (art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 271 pkt 2 p.p.s.a. – nienależyta reprezentacja strony, której przejawem jest działanie w jej imieniu nieumocowanej osoby, stanowi przesłankę do wznowienia postępowania z powodu jego nieważności). Okoliczności niniejszej sprawy wskazują, że skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego wniósł w imieniu skarżącej [A.] sp.j. pełnomocnik spółki – adwokat. Sąd I instancji stwierdził m.in. braki formalne złożonej skargi i zarządzeniem z dnia 27 marca 2017 r. wezwał pełnomocnika strony do ich uzupełnienia, poprzez złożenie do akt sądowych dokumentu pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu oraz dokumentu wykazującego, że osoba udzielająca pełnomocnictwa była umocowana do działania w imieniu mocodawcy w chwili dokonywania czynności. Ponieważ w odpowiedzi na powyższe wezwanie nie przesłano dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania spółki – pomimo oświadczenia, że przesyła się wydruk z KRS – Sąd odrzucił skargę. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skierowane do pełnomocnika profesjonalnego żądanie Sądu I instancji w zakresie usunięcia braku formalnego skargi poprzez nadesłanie wskazanych wyżej dokumentów, było jasno i precyzyjnie sformułowane w treści wezwania z dnia 28 marca 2017 r. oraz zawierało pouczenie o konsekwencjach niezastosowania się do wezwania, wynikających z treści art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., tj. o rygorze odrzucenia skargi (karta akt sądowych - nr 13). Nie w pełni zrealizowany obowiązek uzupełnienia dostrzeżonych braków formalnych skargi musiał zatem skutkować odrzuceniem tego środka zaskarżenia. Przechodząc do oceny zasadności wniesionego zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że postanowienie Sądu I instancji jest prawidłowe. W wyznaczonym terminie nie uzupełniono braku formalnego skargi we wskazany przez sąd sposób, a zatem nie przedłożono takiego dokumentu, z którego wynikałaby prawidłowość reprezentacji spółki w chwili udzielania adwokatowi pełnomocnictwa do działania w jej imieniu. Jeżeli zatem w rozpoznawanej sprawie Sąd nie mógł wniesionemu środkowi zaskarżenia nadać prawidłowego biegu z powodu braku możliwości zweryfikowania, czy osoba, która udzieliła pełnomocnikowi profesjonalnemu umocowania, była uprawniona do dokonania tej czynności, skargę tę należało odrzucić. Wymaga w tym miejscu podkreślenia, iż stroną w niniejszym postępowaniu jest spółka jawna, a zatem należy mieć na uwadze regulację zawartą w art. 29 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1030 ze zm.; powoływanej dalej jako: k.s.h.), zgodnie z którą każdy wspólnik ma prawo reprezentować spółkę. Zakres reprezentacji spółki wynika z mocy samego prawa i dotyczy wszelkich jej stosunków sądowych oraz pozasądowych. Ponadto stwierdza, że przyznane wspólnikowi prawo do reprezentacji nie może być w żaden sposób ograniczone w stosunku do osób trzecich. Jednakże istotne znaczenie ma również treść art. 30 § 1 k.s.h., który stanowi, że umowa spółki może przewidywać, iż wspólnik jest pozbawiony prawa reprezentowania spółki, albo że jest uprawniony do jej reprezentowania tylko łącznie z innym wspólnikiem lub prokurentem. Z przedstawionych regulacji wynika zatem, że spółkę jawną reprezentuje samodzielnie każdy wspólnik, chyba że umowa spółki stanowi inaczej, tj. wprowadza reprezentację łączną dwu, kilku lub wszystkich wspólników bądź reprezentację łączną z prokurentem. Pozbawienie wspólnika prawa reprezentacji spółki musi z kolei jasno wynikać z postanowień umowy spółki. Jeżeli natomiast umowa spółki nie przewiduje wyłączenia prawa reprezentacji, to pozbawienie wspólnika tego prawa może nastąpić tylko na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu, gdy zachodzą ku temu ważne powody (art. 30 § 2 k.s.h.). W świetle powyższych unormowań Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że weryfikacja prawa reprezentowania spółki jawnej przez jej wspólników winna nastąpić na podstawie odpisu z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, względnie na podstawie innych dokumentów, obrazujących stosunki prawne istniejące w spółce. W rozpoznawanej sprawie, pomimo wezwania Sądu I instancji, żadnego z takich dokumentów pełnomocnik spółki nie nadesłał, a zatem brak formalny wniesionej skargi nie został uzupełniony w sposób prawidłowy. W sytuacji zasygnalizowanego w wezwaniu braku w przedstawionym zakresie, na skarżącej ciążył obowiązek zastosowania się do wezwania Sądu i przedłożenia stosownego dokumentu określającego umocowanie do działania w imieniu spółki przez określoną osobę. Skoro zatem skarga zawierała braki formalne nieusunięte w zakreślonym terminie, podlegała odrzuceniu stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.