II GZ 71/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Zofia Borowicz po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia F. "K." K. M. i J. K. – K. Spółka jawna w J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 25 października 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 1107/12 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawi ze skargi F. "K." K. M. i J. K. – K. Spółka jawna w J. na decyzję Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie omowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 26 października 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 1956/11 odrzucił skargę F. "K." K. M. i J. K.-K. Spółki jawnej na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) z dnia [...] lipca 2011 r., znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 20 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 174/12 po rozpoznaniu skargi kasacyjnej F. "K." K. M. i J. K.-K. Spółki jawnej uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania WSA w W.. Po ponownym rozpoznaniu sprawy WSA w W. postanowieniem z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 1107/12 odrzucił skargę Spółki na decyzję ARiMR z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] uznając ją za niedopuszczalną. Sąd wskazał, że skarżąca Spółka złożyła wezwanie do usunięcia naruszenia prawa na pismo z dnia [...] maja 2011 r. po ustawowym terminie, czyli po upływie 14 dni od dnia otrzymania pisma o odmowie przyznania pomocy, co skutkowało tym, że strona nie wyczerpała drogi administracyjnej przed wniesieniem skargi do Sądu. Na powyższe rozstrzygnięcie, Spółka wniosła skargę kasacyjną do NSA wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości, Zgodnie z zarządzeniem z dnia [...] września 2012 r. pełnomocnik skarżącej Spółki został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej przez złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącej przed NSA lub przed sądami administracyjnymi oraz potwierdzającego umocowanie do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej oraz dokumentu określającego umocowanie do udzielenia pełnomocnictwa. W odpowiedzi na wezwanie, pełnomocnik skarżącej Spółki - radca prawny P. O. przesłał do Sądu udzielone mu przez skarżącą Spółkę pełnomocnictwo z dnia 10 września 2012 r. oraz odpis pełnym z KRS. WSA w W. postanowieniem z dnia 25 października 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 1107/12 odrzucił skargę kasacyjną. Sąd I instancji wskazał, że z odpisu KRS wynika, iż każdy ze wspólników uprawniony jest do prowadzenia samodzielnie spraw, które nie przekraczają zakresu zwykłych czynności Spółki. Prawo do reprezentowania Spółki przysługuje obydwu wspólnikom. Każdy ze Wspólników odpowiada za zobowiązania Spółki solidarnie z drugim wspólnikiem. Sąd pierwszej instancji zauważył również, że z pełnomocnictwa procesowego wynikło, iż upoważniając radcę prawnego do występowania w imieniu skarżącej Spółki działał tylko jeden Członek Zarządu. Tylko jego podpis widniał na tym upoważnieniu. Sąd pierwszej instancji uznał, iż Członkowie Zarządu mogli reprezentować stronę ale tylko łącznie. W związku z powyższym nadesłaną przez pełnomocnika poświadczoną za zgodność kopię powyższego dokumentu nie można uznać za właściwie złożone w imieniu skarżącej, czyli ważne pełnomocnictwo. Skarżąca Spółka wniosła zażalenie na powyższe postanowienie zaskarżając je w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w W. oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm prawem przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: 1. naruszenie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.) – przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na odrzuceniu skargi kasacyjnej mimo braku podstaw dla takiego postąpienia, przyjęciu, iż: a) wspólnik Skarżącej podpisany na złożonym do akt pełnomocnictwie nie miał uprawnienia do jednoosobowej reprezentacji skarżącej , b) spółka jawna działa przez swój organ, tj. zarząd. "3. w związku z zarzutem wskazanym w pkt 2 powyżej – zaniechanie rozważenia, czy czynność polegającą na umocowaniu do wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie stanowiła, czy też nie stanowiła czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu, dla której to czynności umowa spółki przewidywała wymóg reprezentacji łącznej dwóch wspólników", 4. naruszenie art. 30 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeksu Spółek Handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm., dalej: k.s.h.) w związku z art. 29 § 1 k.s.h. – przez ich błędną interpretację polegająca na przyjęciu, iż zapis w KRS przewidujący dwuosobową reprezentację w sprawach przekraczających zakres zwykłego zarządu nie stanowi niedopuszczalnego ograniczenia prawa wspólnika do reprezentowania spółki ze skutkiem dla osób trzecich. 5. w związku z zarzutami zawartymi w pkt 1 i 2 powyżej – także naruszenie art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności poprzez nieuzasadnione odrzucenie skargi kasacyjnej i w konsekwencji pozbawienie strony skarżącej możliwości dochodzenia swych prawa na drodze sądowej. 6. z ostrożności procesowej także zaniechanie wezwania skarżącej do uzupełnienia braków skargi przez przedłożenie: a) albo pełnomocnictwa pochodzącego od drugiego wspólnika, b) albo wyjaśnienia, czy czynność objęta pełnomocnictwem wchodziła, czy też nie w zakres zwykłego zarządu spółki, a które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w ich następstwie doszło do odrzucenia skargi, podczas gdy o ile zostałyby one w sposób prawidłowy zinterpretowane i zastosowane w skardze kasacyjnej zostałby nadany dalszy bieg i zostałaby przeprowadzona zlecona przez NSA merytoryczna kontrola oceny złożonego odwołania od odmowy przyznania pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Z akt sprawy wynika, iż powodem odrzucenia przez Sąd pierwszej instancji skargi kasacyjnej Spółki jawnej był fakt wniesienia jej przez pełnomocnika upoważnionego do działania w imieniu Spółki tylko przez jednego z jej wspólników. Stanowi to punkt wyjścia dla wszelkich rozważań w niniejszej sprawie i przesądza w sposób jednoznaczny o wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Podniesione przez stronę skarżącą zarzuty naruszenia art. 29 i 30 k.s.h. zasługują w pełni na uwzględnienie. Z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia niezbicie wynika, iż dokonano w nim błędnej wykładni przytoczonych przepisów poprzez stwierdzenie, że reprezentacja Spółki wymaga udziału łącznie dwóch wspólników. Powołany przepis art. 29 k.s.h. stwierdza, iż każdy wspólnik ma prawo reprezentować spółkę. Zakres reprezentacji spółki wynika z mocy samego prawa i dotyczy wszelkich jej stosunków sądowych oraz pozasądowych. Ponadto stwierdza, że przyznane wspólnikowi prawo do reprezentacji nie może być w żaden sposób ograniczone w stosunku do osób trzecich. Według art. 30 § 1 k.s.h. umowa spółki może przewidywać, że wspólnik jest pozbawiony prawa reprezentowania spółki albo że jest uprawniony do jej reprezentowania tylko łącznie z innym wspólnikiem lub prokurentem. Dodać należy, że spółka jawna jest spółką osobową prawa handlowego, której przysługuje zdolność procesowa art. 8 § 1 k.s.h. Jest więc stroną postępowania sądowoadministracyjnego Wymaga podkreślenia, iż spółka jawna jako spółka osobowa nie posiada organu zarządu. Reprezentowana jest wyłącznie przez wspólników, którzy są upoważnieni do reprezentacji oraz prowadzenia spraw spółki. W tym miejscu warto wskazać na różnicę pomiędzy reprezentacją spółki a prowadzeniem spraw spółki. Dlatego od prawa reprezentacji spółki należy odróżnić prowadzenie spraw spółki. Reprezentacja dotyczy relacji spółki z osobami trzecimi - składania oświadczeń woli imieniem spółki i ze skutkiem dla spółki; prowadzenie spraw spółki to pojęcie z zakresu stosunków wewnętrznych spółki. Wspólnik reprezentujący spółkę jest jej przedstawicielem, a nie pełnomocnikiem. Uprawnienie do reprezentowania spółki bowiem wynika tu wprost z przepisu prawa, a nie z upoważnienia innej osoby. Spółkę jawną reprezentuje samodzielnie każdy wspólnik, chyba że umowa spółki stanowi inaczej, tj. wprowadza reprezentację łączną dwu, kilku lub wszystkich wspólników albo reprezentację łączną z prokurentem. Jeżeli wspólnik ma być pozbawiony prawa reprezentacji spółki, to musi to jasno wynikać z postanowień umowy spółki (por. art. 30 § 1 k.s.h.). Jeżeli natomiast umowa spółki nie przewiduje wyłączenia prawa reprezentacji, to pozbawienie wspólnika tego prawa może nastąpić wyłącznie na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu, gdy zachodzą ku temu ważne powody (art. 30 § 2 k.s.h.). Weryfikacja prawa samodzielnego reprezentowania spółki przez wspólnika przed sądem winna nastąpić na podstawie odpisu z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego względnie innych dokumentów obrazujących stosunki prawne istniejące w spółce. W przedmiotowej sprawie Sąd I instancji przede wszystkim błędnie przyjął, że Spółka jawna posiada podmiot do reprezentacji: "zarząd", a w konsekwencji błędnie uznał, że skarżącą reprezentują: "członkowie zarządu". Sąd I instancji błędnie odczytał też treść prawa do reprezentacji Spółki zawartą w przedłożonym rejestrze KRS. To, że prawo do reprezentacji przysługuje "obydwu wspólnikom" nie oznacza, że jest to reprezentacja łączna w rozumieniu art. 30 § 1 k.s.h., lecz potwierdza przewidziane w art. 29 § 1 k.s.h. prawo każdego z nich z osobna do reprezentacji Spółki, a tym samym do udzielenia pełnomocnictwa do działania w imieniu Spółki. Tym samym błędny jest pogląd Sądu I instancji, iż przedłożony na wezwanie z dnia 10 września 2012 r. dokument pełnomocnictwa dla radcy prawnego nie mógł zostać uznany za właściwe oświadczenie złożone w imieniu skarżącej. W tej sytuacji zarzut naruszenia art. 178 p.p.s.a. poprzez jego bezzasadne zastosowanie należało uznać za usprawiedliwiony. Dodatkowo zauważyć należy, że aczkolwiek treść udzielonego radcy prawnemu P.O. pełnomocnictwa z dnia 6 grudnia 2012 r. (k. 34 akt sądowych) wskazywała, iż jest to pełnomocnictwo o jakim stanowi art. 36 pkt 3 p.p.s.a., to jednakże z treści pełnomocnictwa udzielonego temu pełnomocnikowi w dniu 3 lipca 2012 r. (k. 79 akt sądowych) wynikało, że jest to pełnomocnictwo do prowadzenia postępowania w tej sprawie (art. 36 pkt 2 p.p.s.a.). W tym wypadku Sąd I instancji nie miał wątpliwości co do właściwej reprezentacji Spółki jawnej przez jednego wspólnika. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 w zw. z 197 § 2 p.p.s.a.