II GZ 913/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Joanna Sieńczyło - Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2015 r.; sygn. akt VIII SA/Wa 1275/14 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2014 r.; nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 24 września 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1275/14 wstrzymał wykonanie decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "[...] Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym [...] (dalej: skarżąca) wniosła o wstrzymanie wykonania ww. decyzji Urzędu Patentowego RP dnia [...] sierpnia 2014 r. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że wykonanie decyzji spowoduje powstanie wobec niej ujemnych skutków gospodarczych, bowiem inne podmioty gospodarcze będą mogły w sposób nieograniczony korzystać-posługiwać się opakowaniem według wzoru przemysłowego skarżącej. Natomiast ta nie będzie miała żadnych instrumentów ochrony swoich praw, co może spowodować nieodwracalne szkody. Brak wstrzymania wykonania decyzji może skutkować wprowadzeniem na rynek cukierków w takich opakowaniach przez inne podmioty, co może permanentnie negatywnie wpłynąć zarówno na przyzwyczajenia konsumentów oraz renomę produktu skarżącej sprzedawanego w opakowaniach. Konkurenci skarżącej mogliby wykorzystywać wypracowaną rozpoznawalność produktu wśród konsumentów, zaś późniejsze uwzględnienie skargi przez Sąd w żaden sposób nie wpłynie bezpośrednio na konsumentów i powstałą szkodę skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 19 marca 2015 r. odmówił wstrzymania wykonania decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] sierpnia 2014 r. W uzasadnieniu WSA wskazał, że podnoszone przez skarżącą argumenty, nie uprawdopodabniały wystąpienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.). Skoro skarżąca nie wykazała żadnych danych dotyczących jej sytuacji majątkowej oraz posiadanych zasobów finansowych, nie ma możliwości stwierdzenia, czy w istocie zachodzi niebezpieczeństwo trudnych do odwrócenia skutków w związku z wydaniem zaskarżonej decyzji. Skarżąca nie wykazała, iż brak ochrony tymczasowej spowoduje szkody bądź trudne do odwrócenia skutki. Orzekając na skutek zażalenia skarżącej Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 25 czerwca 2015 r., sygn. akt II GZ 297/15 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. W uzasadnieniu NSA podkreślił, że Sąd I instancji nie odniósł się do okoliczności podniesionych przez skarżącą we wniosku co do zaistnienia przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Za nietrafioną Sąd II instancji uznał ocenę WSA, że skarżąca nie wykazała, jakie szkody i trudne do odwrócenia dla niej skutki powstaną, gdy nie otrzyma wnioskowanej ochrony. Skarżąca wykazała, że gdy nie otrzyma ochrony w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, to zostanie pozbawiona narzędzi ochrony swego prawa, a inne konkurencyjne podmioty gospodarcze w sposób nieograniczony będą mieć możliwość wykorzystywania unieważnionego prawa z rejestracji wzoru przemysłowego. Powyższe podważy wypracowaną przez skarżącą pozycję na rynku oraz zniweczy nabytą przez unieważniony wzór przemysłowy rozpoznawalność na rynku. Ponownie rozpoznając sprawę WSA w Warszawie zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 września 2015 r. wstrzymał wykonanie decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] sierpnia 2014 r. W uzasadnieniu Sąd I instancji podkreślił, że skarżąca uprawdopodobniła przesłanki, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Brak wstrzymania wykonania decyzji unieważniającej prawo z rejestracji wzoru przemysłowego uniemożliwia skarżącej wykonywanie praw wynikających z rejestracji. Chodzi tu o prawo do zakazywania posługiwania się opakowaniem wg. wzoru przemysłowego. Skarżąca nie będzie miała instrumentów ochrony jej praw, co może spowodować nieodwracalne szkody. Brak wstrzymania wykonania decyzji może skutkować wprowadzaniem na rynek cukierków w takich opakowaniach przez inne podmioty, co może negatywnie wpłynąć zarówno na przyzwyczajenia konsumentów oraz renomę produktu skarżącej sprzedawanego w przedmiotowych opakowaniach. Ponadto decyzja organu w sprawie unieważnienia prawa do znaku z rejestracji wzoru przemysłowego skutkuje tym, że prawo przestaje istnieć i wobec niewstrzymania wykonania decyzji spółka nie będzie mieć możliwości ponownej rejestracji wzoru przemysłowego. Zdaniem WSA okoliczności przedstawione we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, przy uwzględnieniu jej specyfiki (tj. uniemożliwienie skarżącej wykonywania praw wynikających z rejestracji spornego wzoru oraz możliwość wykorzystywania spornego wzoru w sposób nieograniczony przez inne podmioty), mogą spowodować nieodwracalne szkody i trudne do odwrócenia skutki. [...]– (dalej: uczestnik lub spółka) - złożyła zażalenie na to postanowienie. Spółka domagała się jego uchylenia w całości Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez uznanie, że w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków podczas, gdy ta nie wykazała zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. W uzasadnieniu uczestnik postępowania podkreślił, że wykonalność aktu w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. powinna być powiązana z możliwością spowodowania w rzeczywistości określonego stanu faktycznego wynikającego z aktu lub z kontekstu, w jakim ten akt został podjęty. Tym samym musi istnieć możliwość spełnienia treści aktu, czyli zrealizowania nakazu lub zakazu wynikającego z jego treści. W prawie administracyjnym istnieje szereg aktów, które pozbawione są cechy wykonalności. W zakresie takich rozstrzygnięć nie można zastosować instytucji wstrzymania wykonania decyzji. Do takich aktów należą akty odmowne, czy decyzje kasatoryjne uchylające rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Cechy wykonalności nie mają również konstytutywne akty uprawniające, które dla spowodowania określonego w nich stanu faktycznego lub prawnego nie wymagają żadnych działań ze strony uprawnionych podmiotów. W ocenie autora zażalenia przyznanie przymiotu wykonalności decyzji UPRP unieważniającej to prawo jest wątpliwe. Charakter prawny tej decyzji jest bowiem zbliżony konstrukcyjnie do aktów, które wykonalnymi nie są. Decyzja Urzędu Patentowego RP jest aktem unieważniającym prawo do znaku z rejestracji wzoru przemysłowego. Decyzja unieważnia wcześniej podjęte rozstrzygnięcie w sprawie, które obejmowało ochroną określony w zgłoszeniu wzór przemysłowy. W wyniku jej podjęcia dochodzi do unieważnienia prawa ze skutkiem ab initio. Rozstrzygniecie to polega na całkowitym uznaniu ochrony za niebyłą ze skutkiem ex tunc i erga omnes, co oznacza, że od początku w sprawie nie wystąpiły przesłanki do jej uzyskania. Decyzja taka ma charakter deklaratoryjny, bowiem potwierdza jedynie stan, który istniał już z chwilą zgłoszenia wzoru przemysłowego. Treść rozstrzygnięcia nie stanowi zatem początku nowego stanu prawnego, lecz zmierza do potwierdzenia stanu, który istniał wcześniej. Sama treść decyzji o unieważnieniu prawa z rejestracji wzoru przemysłowego nie nadaje się do wykonania. Ani strona postępowania, ani inne podmioty nie mają bowiem możliwości podjęcia żadnych działań w celu realizacji określonego w rozstrzygnięciu stanu faktycznego lub prawnego, bowiem stan ten istniał od momentu zgłoszenia wzoru przemysłowego. [...] w odpowiedzi na zażalenie wniosła o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z treści art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest instytucją wyjątkową i jako taka powinna być stosowana ściśle, stosownie do spełnienia określonych przesłanek. Przy czym, co wymaga podkreślenia - nie każdy akt lub czynność może podlegać wstrzymaniu wykonania. W rozpoznawanej sprawie decyzja Urzędu Patentowego RP, której wykonanie wstrzymał Sąd I instancji - dotyczyła unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego. W doktrynie przyjmuje się, że unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego przez Urząd Patentowy RP polega na całkowitym uznaniu tej ochrony za niebyłą z powodu niespełnienia wymagań potrzebnych do uzyskania ochrony (zob. Prawo własności przemysłowej, System Prawa Prywatnego tom 14B, red. R. Skubisz C.H. Beck, 2012). Skutki unieważnienia cofają się wstecz do chwili podjęcia decyzji o udzieleniu prawa wyłącznego (ex tunc). Decyzja o unieważnieniu prawa wyłącznego wywiera skutki ex tunc, a więc uważa się, że w przypadku wzoru przemysłowego prawo z rejestracji w ogóle nie zostało udzielone. Zatem unieważnienie prowadzi do uznania prawa za niebyłe od samego początku, a w konsekwencji przyjmuje się, że to prawo nigdy nie powstało (J. Sieńczyło-Chlabicz, Unieważnienie i wygaśnięcie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, Warszawa 2013, s. 258-259). Skutki unieważnienia prawa cofają się do chwili podjęcia decyzji o udzieleniu prawa z rejestracji wzoru przemysłowego. Zatem czynności prawne dokonane przez uprawnionego do wzoru, są również nieważne, gdyż odpadła ich podstawa prawna, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Wobec tego należałoby się zastanowić, czy wstrzymanie wykonania decyzji w przedmiocie unieważnienia prawa wyłącznego w takich okolicznościach w istocie nie doprowadzi do zniweczenia celu, w jakim decyzja ta została wydana. Rozważając tak postawiony problem nie można tracić z pola widzenia charakteru zaskarżonej decyzji polegającej przecież na całkowitym uznaniu ochrony za niebyłą ze skutkiem ex tunc i erga omnes. Skarżąca - pomimo pozostawania w obrocie prawnym ostatecznej decyzji unieważniającej prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, skutkującej uznaniem udzielonego prawa z rejestracji za niebyłe - w dalszym ciągu będzie korzystała z ochrony wynikającej z tego prawa. Ponadto, istotną kwestią, którą należałoby rozważyć, czego nie uczyniły rozpoznające sprawę sądy administracyjne, czy zaskarżona decyzja w przedmiocie unieważnienia prawa nadaje się do wykonania, bowiem przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., mogą być jedynie takie akty i czynności, które nadają się do wykonania (por. postanowienie NSA z dnia 19 grudnia 2008 r., sygn. akt II FZ 588/08). Zatem, dany akt lub czynność organu muszą posiadać cechę wykonalności, która jest warunkiem niezbędnym do zastosowania instytucji z art. 61 § 3 p.p.s.a. Poprzez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Warszawa 2004, s. 122; post. NSA z dnia 31 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 882/05). Tym bardziej, że problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania (por. praca zbiorowa pod red. T. Wosia, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Warszawa 2005, s. 296; post. NSA z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 580/05). Podkreślenia wymaga, że w prawie administracyjnym istnieje szereg aktów, które pozbawione są cechy wykonalności i w zakresie takich rozstrzygnięć nie można zastosować instytucji wstrzymania wykonania decyzji. Do takich aktów należą przede wszystkim akty odmowne, jak również te z konstytutywnych aktów uprawniających, które dla spowodowania określonego w nim stanu faktycznego lub prawnego nie wymagają żadnych działań ze strony uprawnionych podmiotów. Wydaje się, że przyznanie przymiotu wykonalności decyzji unieważniającej prawo wyłączne jest wątpliwe. Charakter prawny takiej decyzji jest bowiem zbliżony konstrukcyjnie do aktów, które wykonalnymi nie są. Zatem, Sąd I instancji ponownie rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji UPRP, weźmie pod uwagę wyżej poczynione wywody i rozważy, czy takie rozstrzygnięcie organu może podlegać wstrzymaniu w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.