II FZ 588/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA : Bogusław Dauter (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 września 2008 r. sygn. akt I SA/Gl 272/08 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania czynności egzekucyjnych w sprawie ze skargi S. Ś. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 28 stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z 22 września 2008 r., I SA/GL 272/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek S. Ś. o wstrzymanie wykonania czynności egzekucyjnych w prawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 28 stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. 2. Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym, przyjętym przez sąd pierwszej instancji stanie faktycznym: w skardze na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego, skarżący wniósł o "zawieszenie /wstrzymanie/ postępowania egzekucyjnego do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie będącej w toku". Postanowienie będące przedmiotem skargi, zostało uchylone przez organ, w ramach tzw. autokontroli, postanowieniem z 16 kwietnia 2008 r., w którym Dyrektor Izby Skarbowej uchylił w całości postanowienie będące przedmiotem skargi i jednocześnie stwierdził niedopuszczalność zażalenia na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. w sprawie podjęcia postępowania egzekucyjnego. Wskazane postanowienie autokontrolne zostało również zaskarżone przez podatnika do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (sprawa zawisła pod sygn. I SA/Gl 678/08). 3. Mając powyższe na uwadze sąd pierwszej instancji powołując się na treść art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wskazał, że w sprawie skarżący wniósł o "zawieszenie /wstrzymanie/ postępowania egzekucyjnego do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie będącej w toku". Sąd biorąc pod uwagę treść wniosku strony skarżącej, uznał, iż jego intencją jest wstrzymanie czynności egzekucyjnych. Wniosek taki z kolei uznano za niedopuszczalny, gdyż przedmiotem wstrzymania wykonania na gruncie art. 61 § 3 in fine p.p.s.a. mogą być akty wydane lub podjęte we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy. Zdaniem sądu pominięcie słowa "czynności" w tej części art. 61 § 3 p.p.s.a. było celowym zabiegiem ustawodawcy. W myśl bowiem art. 23 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. - o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej: u.p.a.) dla rozpoznania wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych właściwym jest organ sprawujący nadzór nad egzekucją. Dopiero wydany w tym trybie akt może być przedmiotem badania sądu pod kątem spełnienia przesłanek wstrzymania jego wykonania. Ponadto podkreślono, że postanowienie organu egzekucyjnego o podjęciu z urzędu zawieszonego postępowania nie nosi atrybutu wykonalności i jako takie nie podlega wstrzymaniu w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. Dlatego też sąd pierwszej instancji wniosku skarżącego nie uznał. 4. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wskazał, że wniosek jego dotyczy wstrzymania (zawieszenia) egzekucji świadczeń pieniężnych do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy przez instancje sądowe, gdyż nie chce być narażony na straty materialne i moralne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z treści art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Zauważyć w związku z tym należy, że w orzecznictwie i doktrynie nie budzi wątpliwości, iż przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., mogą być jedynie takie akty i czynności, które nadają się do wykonania. Poprzez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy natomiast rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Warszawa 2004, s. 122; post. NSA z dnia 31 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 882/05, niepubl.). Problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone obowiązki oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (por. praca zbiorowa pod red. T. Wosia, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Warszawa 2005, s. 296; post. NSA z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 580/05, niepubl.). W rozpoznawanej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji dotyczące podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Jest to zatem rodzaj aktu prawnego nienoszącego znamion wykonalności. Wynika to już z samej tylko istoty postanowienia, które jest orzeczeniem o charakterze procesowym i nie można w ten sposób nadać stronie uprawnień bądź ustalić obowiązków o charakterze prawno-materialnym, takich jak np. nałożenie zobowiązań pieniężnych. W drodze postanowienia określane są bowiem co do zasady jedynie uprawnienia i obowiązki strony w toku postępowania, w tym egzekucyjnego. Jak słusznie wskazał w zaskarżonym postanowieniu sąd pierwszej instancji taki formalny charakter ma zaskarżone postanowienie organu. Wskazać bowiem należy, iż dotyczy ono podjęcia zawieszonego postępowania, tj. uruchamia (kontynuuje) proces, który toczy się na podstawie innego aktu prawnego - kreującego prawa i obowiązki skarżącej na gruncie prawa materialnego. Zaskarżony akt w żaden zatem sposób nie dotyka bezpośrednio należności pieniężnej tym postępowaniem objętej. Słusznie w tym zakresie sąd pierwszej instancji powołał się na postanowienie NSA z 17 lipca 2006 r., I FZ 281/06, publ. OSP 2007/6/76. W konsekwencji zatem wniesione przez skarżącego zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.