II GZ 94/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 23 marca 2010 r. sygn. akt III SA/Wr 73/10 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora D. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności obszarowych do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. -po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2010 r., na posiedzeniu niejawnym, wniosku J. S. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W., z dnia [...] grudnia 2009 r., Nr [...], w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego – odmówił przywrócenia terminu. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 5 stycznia 2010 r. skarżąca wniosła skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. opisaną w osnowie niniejszego postanowienia. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III WSA we W. z dnia 10 lutego 2010 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis tego zarządzenia skutecznie doręczono w dniu 17 lutego 2010 r. dorosłemu domownikowi Z. S. – córce skarżącej. W dniu 25 lutego 2010 r. skarżąca zwróciła się o przywrócenie terminu do wniesienia opłaty od skargi, tłumacząc uchybienie faktem przebywania we wskazanym okresie za granicą i błędnym obliczeniem ustawowego terminu 7 dni przewidzianym do usunięcia braków formalnych skargi. W tym dniu dokonała też w kasie Sądu Administracyjnego we W. wpłaty w kwocie 100,00 zł. Odmawiając przywrócenia terminu Sąd I instancji wskazał, że w doręczonym dorosłemu domownikowi – córce skarżącej (w trybie art. 72 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływana jako: p.p.s.a.). wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego skarżąca została prawidłowo pouczona o 7 - dniowym terminie do usunięcia braków formalnych, liczonym od dnia otrzymania wezwania. Brak było zatem usprawiedliwionych podstaw, by uważała, że przedmiotowy termin upływa w dniu 25 lutego 2010 r., podczas gdy w rzeczywistości upłynął on w dniu 24 lutego 2010 r. Sąd I instancji przyjął, że nieopłacenie skargi w niniejszej sprawie nastąpiło przez błąd skarżącej, którego jednak nie usprawiedliwiają okoliczności wskazane we wniosku. Skarżąca nie podała żadnych okoliczności świadczących o braku winy w zaniechaniu skutkującym przekroczeniem ustawowego terminu do wniesienia opłaty. Powołując się na zagraniczny wyjazd nie wskazała okresu, w którym przebywała poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej. Nie można więc nawet stwierdzić, czy ów wyjazd miał w istocie związek z uchybieniem. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone przez skarżąca zażaleniem, w którym zarzuciła: 1) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę w/w postanowienia, polegający na uznaniu, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do przywrócenia terminu skarżącej do uzupełnienia braków formalnych w rozumieniu art. 87 § 2 p.p.s.a., pomimo ustalenia, że wezwanie do uzupełnienia skarżąca otrzymała w dniu 24 lutego 2010 r. i złożyła wniosek o przywrócenie terminu we właściwym czasie, tj. od terminu liczonego zgodnie z art. 82 p.p.s.a.; 2) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że skarżąca ponosi winę w uchybieniu wniesienia brakującej opłaty, pomimo ustalenia, że skarżąca wróciła do kraju w dniu 24 lutego 2010 r. w godzinach popołudniowych i niemożliwym było usunięcie wszystkich braków formalnych tego dnia i pomimo iż dopełniła wszelkich czynności - tj. usunęła niezwłocznie wszystkie braki i uprawdopodobniła okoliczności skutkujące brakiem jej winy stosownym wnioskiem; 3) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym przyjęciu, że termin do usunięcia braku formalnego należy liczyć - od dnia doręczenia zastępczego wezwania WSA – córce pozwanej - podczas, gdy z ustaleń faktycznych wynika, że skarżąca fizycznie otrzymała wezwanie do uiszczenia braków formalnych w dniu 24.02.2010 r., co skutkuje uznaniem, że obaliła domniemanie skuteczności doręczenia jej przesyłki za pomocą doręczenia zastępczego (art. 72 p.p.s.a.) i brak upływu terminu do usunięcia braków formalnych, jak również braku swojej winy w niedochowaniu terminu liczonym od błędnie przyjętego za podstawę liczenia biegu terminu - dnia doręczenia zastępczego wezwania. Mając powyższe na uwadze wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uznanie, że skarżąca uzupełniła braki formalne w terminie i przekazanie sprawy do rozpoznania WSA we W. W uzasadnieniu wskazała, iż nie mógł zatem skutecznie upłynąć jej termin do usunięcia braków formalnych, skoro przepis art. 82 p.p.s.a. stanowi, że bieg terminu należy liczyć - gdy ustawa przewiduje doręczenie z urzędu - od daty jego doręczenia. Skarżąca twierdzi, iż obaliła wynikającą z przepisu art. 72 p.p.s.a. skuteczność liczenia terminu od daty doręczenia zastępczego dokonanego po myśli tego przepisu. W dowód fizycznej możliwości odbioru wezwania tego dnia przedłożyła bilet powrotu do kraju. Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne i podlega oddaleniu. Przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszym postępowaniu jest kwestia zgodności z prawem postanowienia Sądu pierwszej instancji w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych powołanej ustawy prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Określił jednocześnie przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. W świetle art. 86 i 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Spośród wskazanych przesłanek przywrócenia terminu Sąd pierwszej instancji zakwestionował jedynie uprawdopodobnienie w przedmiotowym wniosku okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Należy podkreślić, że kryterium braku winy, stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. W doktrynie i orzecznictwie do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się np. stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (tak: H. Knysiak-Molczyk w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. T. Wosia, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 333), mylne poinformowanie strony przez sąd o terminie i trybie wniesienia środka zaskarżenia, nieprawidłowe doręczenie pisma sądowego (por. B. Dauter w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie II, Kantor Wydawniczy Zakamycze 2006, s. 209). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie Sąd I instancji uznał, że w świetle przedstawionych przyczyn uchybienia terminu nie można przyjąć, iż skarżąca uprawdopodobniła brak winy w tym uchybieniu. Powoływana przez stronę okoliczność, że skarżąca miała możliwość zapoznania się z treścią wezwania dopiero w dniu 24 lutego 2010 r. w godzinach popołudniowych, nie jest wystarczającą okolicznością do uznania braku winy skarżącej w uchybieniu terminu. Przede wszystkim należy wskazać, że stosownie do treści art. 72 p.p.s.a., jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - administracji domu lub dozorcy, jeżeli osoby te nie mają sprzecznych interesów w sprawie i podjęły się oddania mu pisma. Dokonane w tych okolicznościach doręczenie, oparte jest na domniemaniu, że pismo dotarło do rąk adresata i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej. Taki sposób doręczenia pisma stronie nie wyklucza obalenia domniemania doręczenia pisma stronie. Strona może w szczególności wykazywać, że doręczenie zastępcze było wadliwe (niezgodne z treścią przepisu art. 72 p.p.s.a.), albo też, że pismo w ogóle nie dotarło do rąk adresata. Skarżąca jednakże w żaden sposób skutecznie nie obaliła domniemania prawidłowości doręczenia. Wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego odebrała pełnoletnia córka skarżącej Z. S., która to przekazała je matce J. S. w dniu przylotu, tj. 24 lutego 2010 r., dlatego też termin do uiszczenia wpisu sądowego biegł od dnia doręczenia wezwania dorosłemu domownikowi. O braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności można mówić wyłącznie wówczas, gdy strona dołożyła wszelkiej należytej staranności, aby dokonać czynności procesowej w terminie lecz uniemożliwiły jej to przeszkody niemożliwe do przezwyciężenia. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2008 r., sygn. akt I OZ 861/08, LEX nr 564260). Za taką przeszkodę nie można natomiast uznać nieobecności strony, jeśli strona - prawidłowo wezwana do dokonania czynności - nie wykaże, że nie mogła posłużyć się inna osobą. Poza tym skarżąca – jak sama wskazuje – faktycznie z treścią wezwania zapoznała się w godzinach popołudniowych ostatniego dnia terminu do uiszczenia wpisu i nie wykazała z jakich przyczyn w tym dniu nie dokonała czynności. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Sąd pierwszej instancji zasadnie w tej sytuacji odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Z tych względów, skoro zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., oddalił zażalenie.