II OSK 100/15
PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2015-02-11
Skład orzekający: Anna Łuczaj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała organu samorządu terytorialnego, która została wcześniej oddalona przez sąd administracyjny z powodu braku legitymacji skarżącego, może być ponownie zaskarżona przez inny podmiot, a jeśli tak, to czy zachodzi powaga rzeczy osądzonej?Ratio decidendi
Sąd uchylił postanowienie WSA o odrzuceniu skargi, uznając je za przedwczesne. Wskazał, że WSA nie zbadał należycie legitymacji procesowej Stowarzyszenia do wniesienia skargi. Brak legitymacji w poprzednim postępowaniu (gdzie skargę oddalono) nie oznacza automatycznie, że sprawa jest prawomocnie osądzona w rozumieniu art. 87 ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym, zwłaszcza gdy nie badano merytorycznej legalności uchwały.Stan faktyczny
Stowarzyszenie "A." zaskarżyło uchwałę Rady Powiatu Łańcuckiego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę, powołując się na powagę rzeczy osądzonej, ponieważ uchwała była już przedmiotem wcześniejszego postępowania, w którym skargę oddalono z powodu braku legitymacji skarżącego (D. S.). Stowarzyszenie wniosło skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 87 ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym oraz art. 58 § 1 pkt 4 PPSA, wskazując, że poprzednie postępowanie nie było merytoryczne, a także że nie zachodzi tożsamość stron.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dnia 11 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia "A." z/s w Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 22 października 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 1263/14 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "A." z/s w Ł. na uchwałę Rady Powiatu Łańcuckiego z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] w przedmiocie zawiązania przez Powiat Łańcucki spółka z ograniczoną odpowiedzialnością pod firmą "C." postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.
Postanowieniem z dnia 22 października 2014 r., sygn. II SA/Rz 1263/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę Stowarzyszenia "A." z/s w Łańcucie na uchwałę Rady Powiatu Łańcuckiego z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] w przedmiocie zawiązania przez Powiat Łańcucki Sp. z o.o. "C. w Łańcucie Sp. z o.o.".
Sąd w uzasadnieniu podał, że skargą z dnia 29 sierpnia 2014 r. (data nadania w placówce operatora pocztowego) Stowarzyszenie "A." z/s w Łańcucie – imieniem którego działa reprezentant D. S., zaskarżyło uchwałę Rady Powiatu Łańcuckiego z dnia [...] lutego 2009r., Nr [...] w sprawie zawiązania przez Powiat Łańcucki Sp. z o.o. "C. w Łańcucie Sp. z o.o." i wniosło o stwierdzenie jej nieważności, z powodu rażących naruszeń prawa materialnego, formalnego i proceduralnego. Skarżące Stowarzyszenie wskazało, że wniesienie skargi do Sądu poprzedzone zostało złożeniem do organu wezwania do usunięcia naruszenia prawa, wniesionym w trybie art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2013 r., poz. 595).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie jej oddalenie jako bezzasadnej i wniesionej przez osobę niemającą interesu prawnego do zaskarżenia uchwały oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi organ wskazał na zaistnienie powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 27 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 483/09 oddalił skargę na kwestionowaną w niniejszym postępowaniu uchwałę. Wyrok ten jest prawomocny, na skutek oddalenia skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1206/10.
Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 i § 3 w związku z art. 87 ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym. Sąd przytoczył art. 87 ust. 1, 2 i 3 ustawy o samorządzie powiatowym i wskazał, że przed Sądem toczyło się już postępowanie ze skargi D. S. – sygn. akt II SA/Rz 483/09 – w toku którego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 27 stycznia 2010 r. oddalił skargę na uchwałę Rady Powiatu Łańcuckiego z dnia [...] lutego 2009 r. Nr [...] w sprawie zawiązania przez Powiat Łańcucki spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "C. w Łańcucie Sp. z o.o." Wyrok ten, wskutek oddalenia skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z dnia 31 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1206/10), stał się prawomocny z dniem 31 sierpnia 2010 r.
Sąd podniósł, że zgodnie z art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a., w myśl którego Sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona.
Sąd podkreślił, że skoro kwestionowana w niniejszym postępowaniu uchwała Rady Powiatu Łańcuckiego z dnia [...] lutego 2009 r. Nr [...] była już przedmiotem rozpoznania przez Sąd, to korzysta z powagi rzeczy osądzonej, a to wyklucza ponowne rozstrzyganie w tej sprawie. Skargę w poprzednio prowadzonym postępowaniu (sygn. akt II SA/Rz 483/09) złożyła D. S. W niniejszej sprawie skargę wnosi wprawdzie Stowarzyszenie – jednakże w jego imieniu działa również D. S. (jako reprezentant). W ocenie Sądu powyższe pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, wobec brzmienia art. 87 ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym, który wyklucza możliwość zaskarżenia uchwały do sądu administracyjnego w sytuacji, gdy sąd ten orzekał w sprawie i skargę oddalił.
Zgodnie z przyjętym w doktrynie poglądem "naruszenie powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) ma miejsce wtedy, gdy skarga zostanie wniesiona na akt lub czynność w sprawie, w której postępowanie jest w toku lub zostało zakończone prawomocnym wyrokiem (...). Ze szczególnym przypadkiem powagi rzeczy osądzonej mamy do czynienia w ustawach samorządowych. Zgodnie z (...), art. 87 ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym (...) nie można wnieść skargi na uchwałę organu jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli w kwestii zgodności tej uchwały z prawem orzekał już sąd administracyjny i skargę oddalił. A zatem skarga na tę uchwałę będzie niedopuszczalna, mimo że została wniesiona przez inny podmiot (nie będzie zachodziła tożsamość skarżących) - (zob.: J.P.Tarno " Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, wyd. LexisNexis, komentarz do art. 54).
Mając na uwadze przytoczone okoliczności Sąd stwierdził, że skarga Stowarzyszenia "A." z/s w Łańcucie na uchwałę Rady Powiatu Łańcuckiego jawi się jako niedopuszczalna i jako taka nie może być przedmiotem rozpoznania przez sąd administracyjny, a zatem Sąd zobligowany jest skargę odrzucić.
W skardze kasacyjnej Stowarzyszenie Zwykłe "A." z/s w Łańcucie działając przez reprezentanta D. S., zaskarżyło powyższe postanowienie w całości.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj.: art. 87 ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym, dalej u.s.p. w wyniku ustalenia, że uchwała Rady Powiatu Łańcuckiego z dnia [...] lutego 2009r., Nr [...] była już przedmiotem rozpoznania przez Sąd - co nie ma zastosowania w niniejszym przypadku gdyż sprawa ta nie była rozpoznana merytorycznie, a jedynie oddalona przez przyjęcie, że strona skarżąca nie ma legitymacji w toczącym się postępowaniu - co czyni to rozstrzygnięcie podobnym do odrzucenia skargi;
2) naruszenie przepisów postępowania które to miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 58 § 1 pkt 4 przez jego zastosowanie w sytuacji gdy nie zachodzi tożsamość stron postępowania z toczącym się przed Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 483/09.
W oparciu o powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W ocenie strony skarżącej zastosowanie art. 87 ust. 2 u.s.p. w niniejszej sprawie nie jest zasadne. Sąd administracyjny co prawda prowadził postępowanie na podstawie tożsamej skargi jednak nie rozstrzygnął sprawy merytorycznie. Uprzednio rozpoznawana skarga została oddalona w wyniku braku ustalenia legitymacji do jej wniesienia przez uprawnioną stronę postępowania. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 483/09 czytamy że: "...zaskarżona uchwała w sprawie zawiązania przez Powiat Łańcucki Sp. z o. o. pod firmą "C. Sp. z o.o. zawiera regulację dotyczącą formy wykonywania zdań przez powiat w zakresie promocji i ochrony zdrowia. Zatem jej przedmiotem jest regulacja organizacyjna, która nie kształtuje praw i obowiązków skarżącej jak też nie pozbawia jej uprawnień.".
Przytoczona część uzasadnienia dowodzi, że rozstrzygnięcie we wskazanej sprawie jest podobne w treści do odrzucenia, a nie do rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie.
Strona skarżąca podkreśliła, że stanowisko to poparł Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 31 sierpnia 2010r., sygn. akt II OSK 1206/10: "Uchwała zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu przez D. S. dotyczy formy organizacyjnej w jakiej wykonywane mają być przez Powiat Łańcucki zadania ochrony zdrowia. Ta uchwała interesu prawnego skarżącej, scharakteryzowanego jak wyżej, nie dotyka. Nie kształtuje bowiem ani jej praw, ani obowiązków, ani nie pozbawia posiadanych uprawnień. Nie można zatem uznać, że Wojewódzki Sąd nie miał podstaw do oddalenia skargi.".
W przytoczonym postępowaniu sądowym przedmiotem badania nie była ocena merytoryczna zaskarżonej uchwały dlatego – zdaniem skarżącej - nie można uznać zasadnym zastosowanie art. 87 ust. 2 u.s.p.
Strona skarżąca podniosła, że stanowisko doktryny w tym przedmiocie kształtuje się podobnie. Przez orzeczenie "w sprawie", w rozumieniu art. 87 ust. 2 u.s.p., należy rozumieć rozstrzygnięcie o konkretnych interesach lub uprawnieniach naruszonych przez uchwałę organu powiatu. Komentowany przepis dotyczy wyłącznie wypadku, gdy doszło do merytorycznego rozpoznania sprawy ( por. Chmielnicki Paweł i inni: Komentarz do ustawy o samorządzie powiatowym LexisNexis 2005r.).
Sąd w niniejszym postępowaniu nie badał interesu prawnego strony, a jedynie powołał się na prawomocne postępowanie sądowe.
Strona skarżąca podniosła, że Sąd I Instancji w uzasadnieniu powołał art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. ustalając, że sprawa przed Sądem administracyjnym nie może się toczyć jeżeli między tymi samymi stronami sprawa już się toczyła. W ocenie strony zastosowanie tego przepisu nie jest uzasadnione, gdyż w niniejszym postępowaniu nie zachodzi tożsamość stron postępowania z toczącym się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie, w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 483/09.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Powiat Łańcucki, reprezentowany przez r.pr. M. M., wniósł o odrzucenie skargi kasacyjnej zgodnie z art. 180 p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a.; z ostrożności procesowej, gdyby wniosek o odrzucenie nie został uwzględniony, o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasadzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. podniesiono, że skarga kasacyjna jest niedopuszczalna z uwagi na zaistnienie stanu res iudicata, w związku z czym powinna zostać odrzucona na etapie postępowania międzyinstancyjnego. W przedmiotowej sprawie postępowanie wszczęte skargą Stowarzyszenia "A." było już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 483/09, prawomocnego na skutek oddalenia skargi kasacyjnej przez NSA wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1206/10, dlatego też korzysta z powagi rzeczy osądzonej, a to wyklucza ponowne rozstrzygnięcie w tej sprawie. W tej sprawie oraz w wyroku, którego dotyczy skarga kasacyjna istnieje tożsamość przedmiotowa sprawy, tj. taka sama podstawa prawna, identyczna podstawa faktyczna oraz treść żądania strony.
Odnosząc się natomiast do kolejnej podstawy kasacyjnej – zarzutu rzekomego naruszenia prawa materialnego w postaci błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 87 ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym organ podkreślił, że zaskarżona uchwała NR [...] Rady Powiatu Łańcuckiego z dnia [...] lutego 2009 r. w przedmiocie zawiązania przez Powiat Łańcucki Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością pod firmą "C. Sp. z o.o." zawiera regulacje dotyczące formy wykonywania zadań przez powiat w zakresie promocji i ochrony zdrowia. Zatem jej przedmiotem jest regulacja organizacyjna, która nie kształtuje praw i obowiązków strony skarżącej, jak też nie pozbawia jej uprawnień. Powyższe stanowisko zostało wyrażone w uchwale NSA z dnia 24 listopada 2006 r., II OSK 1274/06.
We wniosku z dnia 13 stycznia 2015 r. Stowarzyszenie zwykłe "A." wniosło o odrzucenie wniosku Powiatu Łańcuckiego z dnia [...] grudnia 2014r., znak: [...] w sprawie oddalenia skargi kasacyjnej w całości oraz uznanie wniosku za niebyły z mocy prawa. Podniesione we wniosku argumenty uchylają obowiązującemu prawu, stanowiąc jego obejście.
Stowarzyszenie oświadczyło, że podtrzymuje w całości treść skargi kasacyjnej na zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 22 października 2014 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
Podmiot, który złożył skargę do Sądu I instancji to Stowarzyszenie Zwykłe "A.". Jak wynika z treści art. 40 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm., zwana dalej "Prawo o stowarzyszeniach") stowarzyszenie zwykłe jest uproszczoną formą stowarzyszenia i nie posiada osobowości prawnej. Osoby w liczbie co najmniej trzech, pragnące założyć stowarzyszenie zwykłe, uchwalają regulamin działalności, określając w szczególności jego nazwę, cel, teren i środki działania, siedzibę oraz przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie. Oznacza to, że stowarzyszenie takie tworzą wszyscy członkowie, a sposób ich działania reguluje regulamin.
Analiza kolejnych przepisów Rozdziału 6 Prawa o stowarzyszeniach, a w szczególności przepisu art. 43 pkt 1 nie pozostawia wątpliwości, że skoro do stowarzyszenia zwykłego nie stosuje się art. 10 i 11 tej ustawy to oznacza, że stowarzyszenie takie nie posiada organów. Regulamin stowarzyszenia wskazuje jedynie, że stowarzyszenie posiada przedstawiciela, który je reprezentuje, ale przedstawiciel nie jest jego organem.
Stowarzyszenie zwykłe nie ma zdolności prawnej i nie można jej wywieść z art. 40 ust. 2 ustawy Prawo o stowarzyszeniach. W stosunkach cywilnoprawnych związanych z działalnością stowarzyszenia zwykłego stowarzyszenie nie może być podmiotem praw i obowiązków lecz tylko ich członkowie. Powyższe oznacza, że także w postępowaniu sądowoadministracyjnym przedstawiciel wskazany w regulaminie stowarzyszenia zwykłego nie posiada uprawnień do reprezentowania stowarzyszenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Stowarzyszeniu zwykłemu przysługuje zdolność sądowa jako organizacji społecznej. Legitymację procesową, a zatem zdolność do czynności procesowych, w tym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego posiadają wszyscy członkowie tego stowarzyszenia. Przedstawiciel wskazany w regulaminie może reprezentować stowarzyszenie zwykłe lecz jedynie wówczas gdy pozostali członkowie stowarzyszenia upoważnią go w należytej formie. Dokumentem takim jest upoważnienie podpisane przez wszystkich członków stowarzyszenia.
W świetle powyższego nie można przyjąć, że Sąd I instancji zweryfikował czy podmiot wnoszący skargę posiada legitymację, a zatem czy skarga wniesiona była skutecznie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w tej sprawie nie dokonał jednak powyższej oceny prawnej i nie wzywał strony skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi, pomimo, że skargę podpisała D. S.
Sąd I instancji uznał, że w imieniu Stowarzyszenia dział jego reprezentant – D. S. Przyjęcie takiego stanowiska przez Sąd I instancji nie znajduje uzasadnienia w okolicznościach niniejszej sprawy. W aktach sprawy brak jest stosownego upoważnienia podpisanego przez wszystkich członków Stowarzyszenia.
W aktach sprawy brak jest również regulaminu Stowarzyszenia Zwykłego "A." z/s w Łańcucie, a więc dokumentu potwierdzającego założenie tego Stowarzyszenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. W myśl tego przepisu, Sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona.
Kwestią wymagającą rozważenia w niniejszej sprawie jest zatem możliwość kolejnego rozpoznawania skargi na daną uchwałę podjętą przez radę powiatu.
Pamiętać należy, iż z mocy art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia – art. 171 p.p.s.a.
Rozważając kwestie dotyczące prawomocnego osądzenia sprawy ("stan powagi rzeczy osądzonej" – tzw. res iudicata) w niniejszej sprawie nie można pomijać zagadnienia tożsamości sprawy administracyjnej oraz kwestii dotyczących instytucji prawnej unormowanej w art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2013 r., poz. 595 ze zm.), dalej "u.s.p.".
Na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej.
Skoro na sprawę administracyjną składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, to do tych elementów należy odnieść się, aby prawidłowo zakreślić granice danej sprawy.
Określenie "pomiędzy tymi samymi stronami" należy rozumieć zgodnie z art. 12, co oznacza, że tożsamość stron postępowania będzie miała miejsce nie tylko w odniesieniu do skarżącego i strony mu przeciwnej (art. 32), ale także do uczestników postępowania na prawach strony (art. 33 § 1) i pozostałych uczestników postępowania (art. 33 § 2), jeżeli tylko zgłoszą swój udział w nim i zostaną do niego dopuszczeni -W. Chróścielewski, w: Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi,, s. 451.
Zgodnie z art. 87 ust. 2 u.s.p. każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą podjętą przez organ powiatu w sprawie z zakresu administracji publicznej, może, po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia, zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Wprawdzie z mocy art. 87 ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym przepisu ust. 1 nie stosuje się, jeżeli w sprawie orzekał już sąd administracyjny i skargę oddalił, lecz zróżnicowany charakter prawny uchwał podejmowanych przez radę powiatu powoduje, że powaga rzeczy osądzonej, o której mowa w art. 87 ust. 2 u.s.p., winna być interpretowana i oceniana na podstawie konkretnych okoliczności danej sprawy.
W okolicznościach niniejszej sprawy nie można uznać, aby zachodziła sytuacja przewidziana w art. 87 ust. 2 u.s.p., a do takich wniosków prowadzi m.in. brzmienie art. 87 ust. 1 u.s.p. Konstrukcja przepisu art. 87 ust. 1 u.s.p. w sposób istotny rzutuje na legitymację skarżącego.
W przeciwieństwie do legitymacji w postępowaniu administracyjnym określonym przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, w którym stroną może być każdy, czyjego interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy postępowanie, uprawnionym do wniesienia skargi z art. 87 ustawy o samorządzie powiatowym może być jedynie podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone. Skarga złożona na podstawie art. 87 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym nie ma bowiem charakteru actio popularis, a więc do jej wniesienia nie legitymuje ani sprzeczność z prawem zaskarżonego zarządzenia, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia.
Podstawę procesowej legitymacji strony musi stanowić przepis prawa materialnego wskazujący na własne prawo ( interes prawny ) lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Tak więc istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego - taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się zatem do ustalenia związku o charakterze materialno - prawnym między obowiązującą normą, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego, a kwestionowanym w skardze aktem lub czynnością organu administracji. U podstaw legitymacji skargowej leży aktualny interes prawny. Podstawą zaskarżenia jest bowiem niezgodność uchwały (zarządzenia) z prawem i równocześnie naruszenie przez nią konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela lub ich grupy.
Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 czerwca 1996 r., II SA 74/96 (ONSA 1997/2/89) interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu przejawia się w tym, iż podmiot ten działa bezpośrednio, we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku. Kryterium "interesu prawnego" ma zatem charakter materialno - prawny i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego, a kwestionowanym w skardze aktem lub czynnością organu administracji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 27 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 483/09 oddalił skargę D. S. na uchwałę Rady Powiatu Łańcuckiego z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] w przedmiocie zawiązania przez Powiat Łańcucki spółki z ograniczoną odpowiedzialnością pod firmą "C. w Łańcucie Sp. z o.o." uznając, że D. S. nie posiada legitymacji do wniesienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1206/10 oddalił skargę kasacyjną D. S. od powyższego wyroku podzielając stanowisko Sądu I instancji, że przedmiotowa uchwała nie dotyka interesu prawnego D. S. Rację ma zatem strona skarżąca, iż wobec takiej przyczyny oddalenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie - i oddalenia skargi kasacyjnej D. S. - nie podlegała badaniu legalność zaskarżonego aktu, tj. uchwały Rady Powiatu Łańcuckiego z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...].
W okolicznościach niniejszej sprawy fakt, że przedmiotowa uchwała Rady Powiatu Łańcuckiego była już wcześniej zaskarżona skargą do sądu administracyjnego i wyrok w tej sprawie jest prawomocny nie oznacza automatycznie zamknięcia drogi dla kolejnego skutecznego wniesienia skargi na ten akt.
W tym stanie rzeczy odrzucenie przez Sąd I instancji w niniejszej sprawie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. jest błędne, a co najmniej przedwczesne.
Jak już bowiem zostało wyżej wyjaśnione Sąd nie zbadał należycie legitymacji procesowej do wniesienia skargi. Ustalenie tej kwestii będzie też dawało podstawę do oceny czy w sprawie zachodzi tożsamość podmiotów wnoszących skargę, a więc res iudicata.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 w związku z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a., orzekł jak sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło