II OSK 1190/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-10-26
Skład orzekający: Małgorzata Dałkowska-Szary, Marzenna Linska-Wawrzon, Małgorzata Miron
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie przepisów postępowania, polegające na niezapewnieniu udziału w postępowaniu egzekucyjnym współwłaścicielce nieruchomości objętej nakazem rozbiórki, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania sądowego?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania skutkującego nieważnością. Kluczowe jest rozróżnienie między wadliwością postępowania sądowego a wadliwością postępowania administracyjnego. Nieważność postępowania sądowego zachodzi, gdy strona została pozbawiona możliwości obrony swoich praw wskutek uchybień procesowych sądu. W niniejszej sprawie J. C. nie była stroną postępowania egzekucyjnego ani sądowego, a zatem nie mogła być pozbawiona możliwości obrony swoich praw przez Sąd pierwszej instancji. Zarzut wadliwości tytułu wykonawczego z powodu nieprawidłowego określenia osoby zobowiązanej powinien być podniesiony w trybie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła egzekucji administracyjnej obowiązku rozbiórki budynku gospodarczego, nałożonego decyzją z 1997 r. Po częściowym wykonaniu obowiązku (likwidacja zbiornika) i stwierdzeniu niewykonania rozbiórki budynku, nałożono grzywnę w celu przymuszenia. K. C. kwestionował zasadność i wysokość grzywny, powołując się na możliwość legalizacji obiektu. WSA oddalił skargę, uznając postępowanie egzekucyjne za legalne. W skardze kasacyjnej K. C. zarzucił nieważność postępowania sądowego z powodu niezapewnienia udziału w postępowaniu egzekucyjnym jego współwłaścicielce, J. C.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 26 października 2012 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary Sędziowie: sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon sędzia del. WSA Małgorzata Miron (spr.) Protokolant Anna Połoczańska po rozpoznaniu w dniu 26 października 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 9 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Bd 1340/10 w sprawie ze skargi K. C. na postanowienie Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę kasacyjną
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 9 marca 2011 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 1340/10, oddalił skargę K. C. na postanowienie Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z dnia [...] września 2010 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan sprawy:
Decyzją z dnia [...] października 1997 r., znak: [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w W. nakazał K. C. dokonanie przymusowej rozbiórki budynku gospodarczego i zbiornika do gromadzenia nieczystości ciekłych, zrealizowanego bez pozwolenia na budowę na działce położonej w L. przy ul. S. [...]. W wyżej wymienionej decyzji wskazano termin do jej wykonania na dzień 31 stycznia 1998 r.
W wyniku złożonego odwołania decyzją Wojewody W. z dnia [...] listopada 1997 r., znak: [...] utrzymano zaskarżoną decyzję organu l instancji w mocy. Skarżący wniósł skargę na ww. decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi, który wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2001 r., sygn. akt. II SA/Łd 2685/97 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...] października 1997 r. w części wskazania terminu wykonania obowiązku, oddalając skargę w pozostałej części.
W dniu 15 listopada 2007 r. dokonano oględzin nieruchomości zlokalizowanej przy ul. S. [...] w L. pod kątem zbadania wykonania nałożonego obowiązku dokonania rozbiórki budynku gospodarczego i zbiornika na nieczystości ciekłe, wskutek czego stwierdzono, iż obowiązek ten inwestor wykonał częściowo – to jest zlikwidował zbiornik, natomiast nie dokonał rozbiórki budynku gospodarczego i do dnia oględzin obowiązek dokonania rozbiórki nie został wykonany.
W związku z niewykonaniem nałożonego obowiązku, na podstawie art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.), zobowiązanemu przesłano upomnienie z dnia 4 grudnia 2008 r. zawierające wezwanie do dobrowolnego wykonania ciążącego na nim obowiązku, w terminie 7 dni od daty doręczenia niniejszego upomnienia, z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Upomnienie doręczone zostało zobowiązanemu w dniu 9 grudnia 2008 r.
Wobec uchylania się przez zobowiązanego od wykonania obowiązku, właściwy organ egzekucyjny - Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. wszczął w stosunku do ww. postępowanie egzekucyjne w administracji i postanowieniem z dnia [...] lipca 2010 r., znak: [...] na podstawie art. 1 a pkt 12 lit. b, art. 2 § 1 pkt 10, art. 6 § 1, art. 20 § 1 pkt 4, art. 64a § 1 pkt 1, art. 121 § 5 i art. 122 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nałożył grzywnę w celu przymuszenia, w kwocie 41.315,00 zł. Zgodnie z art. 122 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zobowiązanemu wraz z postanowieniem o nałożeniu grzywny doręczono odpis tytułu wykonawczego [...] nr [...]. Wydanie zaskarżonego postanowienia zostało poprzedzone sporządzeniem notatki służbowej z analizy zastosowanego środka egzekucyjnego, spisanej w dniu 7 lipca 2010 r.
K. C. wniósł zażalenie na postanowienie o wszczęciu postępowania egzekucyjnego i nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Z treści zażalenia wynika, iż żalący kwestionuje przedmiotowość prowadzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na możliwość zalegalizowania samowoli w oparciu o art. 48 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane, gdyż obiekt objęty nakazem rozbiórki jest zgodny z ostateczną decyzją o warunkach zabudowy z dnia [...] czerwca 2010 r. oraz przepisami techniczno - budowlanymi, wobec tego prowadzenie egzekucji w celu rozbiórki obiektu nie jest konieczne. Ponadto strona zakwestionowała wysokość kwoty grzywny nałożonej zaskarżonym postanowieniem podkreślając, iż sam fakt jej nałożenia jest bezcelowy i nieuzasadniony. Jednocześnie K. C. wniósł o uchylenie ww. postanowienia i wstrzymanie czynności egzekucyjnych.
Kujawsko - Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...] września 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Zdaniem organu odwoławczego, z przedstawionych do wglądu akt sprawy wynika, iż podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego i nałożenia środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia był fakt nie wykonania w całości ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...] października 1997 r., dlatego organ egzekucyjny postępując zgodnie z zasadami prowadzenia postępowania egzekucyjnego: zasadą celowości i stosowania najłagodniejszego środka w postępowaniu egzekucyjnym (art. 7 § 2 ustawy) oraz zasady stosowania środków egzekucyjnych przewidzianych tylko w ustawie (art. 7 § 1 w zw. z art. 1a pkt 12 lit. b) był zobowiązany zastosować w stosunku do zobowiązanego grzywnę w celu przymuszenia jako środek egzekucyjny, przymuszający do wykonania określonego obowiązku (notatka z analizy zastosowanego środka egzekucyjnego z dnia 7 lipca 2010 r.). W przypadku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części ustawa nie pozostawia organowi egzekucyjnemu możliwości uznania wysokości nakładanej grzywny.
Odnosząc się do treści zażalenia organ wyjaśnił, iż niewykonanie choćby w części obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...] października 1997 r. jest faktem wyczerpującym przesłanki przemawiające za wszczęciem postępowania egzekucyjnego i zastosowaniem środka egzekucyjnego, tak więc nie może być mowy o jego bezprzedmiotowości. Natomiast co do kwestii wysokości nałożonej grzywny, wskazano, że jej wysokość wynika wprost z zapisów art. 121 § 4 i 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym i nie ma charakteru uznaniowego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K. C. wniósł o uchylenie w całości rozstrzygnięcia organu odwoławczego podnosząc, iż jest ono wadliwe, gdyż zmierza do wykonania orzeczenia, które jest bezprzedmiotowe. Skarżący podniósł ponadto, że wykonanie tej decyzji w drodze postępowania administracyjnego jest niezasadne, gdyż budynek gospodarczy objęty nakazem rozbiórki jest niezbędny dla prowadzenia gospodarstwa domowego. Ponadto, w ocenie strony spełnia wymogi legalizacyjne przewidziane przez ustawę - Prawo budowlane z 1974 r. Powtórzył również argumenty zawarte w zażaleniu. Skarżący podkreślił, że dysponuje decyzją o warunkach zabudowy z dnia [...] czerwca 2010 r., która ustala możliwość utrzymania i zmiany istniejącego sposobu użytkowania istniejących obiektów budowlanych, ich rozbudowę oraz możliwość budowy nowych pod potrzeby związane ze stałym zamieszkaniem wraz z przeznaczonymi dla potrzeb mieszkających w nich rodzin budynkami garażowymi i gospodarczymi. Ostatecznie skarżący stwierdził, że zdaje sobie sprawę, iż przedmiotem rozstrzygnięcia sądu jest badanie legalności wydanych przez organy administracji decyzji, zaś wydana przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzja odpowiada prawu, gdyż spełnione są przesłanki do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego w celu wykonania prawomocnej decyzji o rozbiórce. Mimo to przymusowe egzekwowanie tej decyzji jest w ocenie strony skarżącej nie tylko sprzeczne z interesem skarżącego, jak również pozostaje w sprzeczności z postulatem racjonalności prawa, ponieważ w przedmiotowej sprawie podążanie za literą prawa doprowadzi do rażąco krzywdzących i nieracjonalnych skutków.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znaleziono podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uzasadniając wyrok z dnia 9 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 1340/10 zauważył, że celem administracyjnego postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do realizacji obowiązków przez zobowiązanego. Cel ten jest istotny nie tylko z punktu widzenia techniki administrowania, tj. skutecznego realizowania obowiązków przez adresatów nakazów i zakazów administracyjnoprawnych. Chodzi tu również o wdrażanie jednostek – obywateli i innych podmiotów – do realizacji zasady praworządności, rozumianej jako wykonywanie obowiązków nałożonych prawem administracyjnym lub aktem administracyjnym. Natomiast zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem prawnym ochrony zobowiązanego przed naruszeniem podstawowych zasad tego postępowania, jak również przed niedopuszczalną egzekucją. Jeżeli organ stwierdzi istnienie uzasadnionych zarzutów, to zgodnie z art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania. Wystąpienie przesłanek stanowiących podstawę umorzenia postępowania obliguje zawsze do takiego zakończenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów.
Bezspornym w rozpoznawanej sprawie jest fakt istnienia ostatecznej, podlegającej wykonaniu, decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...] października 1997 r., nakazującej skarżącemu dokonanie rozbiórki wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę budynku gospodarczego. Kontrola legalności tego rozstrzygnięcia została przeprowadzona we właściwym trybie, prowadząc do ostatecznego rozstrzygnięcia orzekającego rozbiórkę. Mając na uwadze powyższe jako niedopuszczalne Sąd uznał wszelkie argumenty i zarzuty kwestionujące rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy od strony merytorycznej, bowiem korzysta ona z przymiotu rzeczy osądzonej (res iudicata).
Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił także, że zgodnie z art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Istota postępowania egzekucyjnego skupia się bowiem tylko wokół samej wykonalności prawomocnego orzeczenia, bez jakiegokolwiek wkraczania w weryfikację merytorycznego załatwienia sprawy.
Stwierdził również, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo, bowiem stosownie do art. 15 cyt. ustawy, organ egzekucyjny wezwał skarżącego pismem z dnia 4 grudnia 2008 r. do wykonania nałożonego obowiązku rozbiórki budynku. Zgodnie bowiem z art. 15 § 1 powołanej ustawy, egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego.
Wobec bezskutecznego upływu siedmiodniowego terminu, organ wszczął egzekucję na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego (art. 26 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), tytuł wykonawczy zaś spełnia wymagania określone w art. 27 powołanej ustawy.
Grzywna w celu przymuszenia stanowi środek egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym. Zgodnie z art. 119 § 1 i 2 cytowanej ustawy, grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania, albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego; grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Zatem obowiązek rozbiórki budynku mieszkaniowego mógł być egzekwowany przy zastosowaniu tego środka.
Grzywnę w celu przymuszenia nakłada organ egzekucyjny doręczając zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego oraz postanowienie o nałożeniu grzywny (art. 122 § 1 pkt 1 i 2), co w rozpatrywanej sprawie miało miejsce. Postanowienie o nałożeniu grzywny odpowiada wymogom art. 122 § 2 pkt 1 i 2, a wysokość grzywny została określona zgodnie z art. 121 § 2 ustawy.
Wobec powyższego Sąd stwierdził, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami prawa. W szczególności nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy podnoszony przez skarżącego zarzut bezprzedmiotowości prowadzonego postępowania egzekucyjnego, gdyż nie wykonanie choćby w części obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...] października 1997 r. jest faktem wyczerpującym przesłanki przemawiające za wszczęciem postępowania egzekucyjnego i zastosowaniem środka egzekucyjnego, dlatego w przedmiotowej sprawie nie może być mowy o jego bezprzedmiotowości, a możliwość legalizacji obiektu w przyszłości, na którą powołuje się skarżący nie ma wpływu na prowadzone postępowanie egzekucyjne, które jak już wskazano, dotyczy li tylko przymusowego wykonania, nałożonego ostateczną decyzją o rozbiórce, obowiązku i tylko w tak zakreślonych granicach może się odbywać kontrola legalności rozstrzygnięć zapadłych w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Żadne względy celowościowe nie mogą wpływać na ocenę legalności rozstrzygnięć postępowania egzekucyjnego.
W tej sytuacji ostatecznie Sąd stwierdził, że skarżący nie wykonał nałożonego na niego obowiązku, zaś zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu egzekucyjnego I instancji są zgodne z prawem.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł K. C..
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił nieważność postępowania (art. 183 § 1 pkt 5) polegającą na pozbawieniu strony możliwości obrony swoich praw poprzez nie zapewnienie J. C. udziału w postępowaniu egzekucyjnym, pomimo faktu, że decyzja administracyjna, której wykonaniu służyło prowadzone postępowanie egzekucyjne dotyczy nieruchomości, która stanowi współwłasność K. C. oraz jego żony J. C., co oznacza, że tytuł wykonawczy na podstawie, którego prowadzono egzekucję jest wadliwy, a stronie nie zapewniono możliwości udziału w toczącym się postępowaniu zgodnie z dyspozycją art. 10 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał, że brak udziału J. C. w postępowaniu egzekucyjnym ma istotne znaczenie albowiem oznacza to nie tylko pozbawienie strony możliwości obrony jej praw ale także, że tytuł wykonawczy, na podstawie którego wydano postanowienie jest wadliwy ponieważ w sposób nieprawidłowy wskazuje osoby zobowiązane pomijając współmałżonka strony.
Taka wadliwość tytułu wykonawczego jak brak wymienienia osoby zobowiązanej zgodnie z dyspozycją art. 27 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowi merytorycznego badania tytułu wykonawczego ale jest badaniem prawidłowości formalnej dokumentu stanowiącego podstawę wszczęcia i prowadzenia egzekucji. Organ egzekucyjny powinien dążyć do nadania tytułowi wykonawczemu właściwej formy co w niniejszej sprawie nie nastąpiło.
Okoliczność ta ma istotne znaczenie gdyż prowadzi do nieważności postępowania poprzez pozbawienie strony - współmałżonki skarżącego - możliwości uczestniczenia w postępowaniu a tym samym obrony swoich praw. Fakt ten całkowicie zignorował zarówno organ egzekucyjny jak i Sąd badający poprawność postanowienia o wszczęciu egzekucji przeciwko skarżącemu. Wobec tego zachodzi nieważność postępowania powodująca konieczność uchylenia wyroku.
W tym stanie skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznawania Sądowi I instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżony wyrok opowiada prawu.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., Nr 270) –zwanej dalej p.p.s.a. - Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej.
Autor skargi kasacyjnej zarzucił zaskarżonemu wyrokowi jedynie nieważność postępowania wymienioną w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., przy czym naruszenia tego upatrywał w niezapewnieniu J. C. udziału w postępowaniu egzekucyjnym, pomimo faktu, że nakaz rozbiórki budynku dotyczy nieruchomości, której jest współwłaścicielką.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sądowi pierwszej instancji nie można skutecznie zarzucić powyższego naruszenia prawa. Nie ulega wszak wątpliwości, że kwalifikowane naruszenie przepisów prawa skutkujące nieważnością postępowania sądowego musi dotyczyć uchybień, których dopuścił się Sąd a nie organ administracji. W doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się, że nieważność postępowania będzie zachodziła wówczas, gdy wskutek uchybień procesowych strona nie mogła brać udziału w istotnej części postępowania i nie miała możliwości usunięcia skutków tych uchybień na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku (por. wyrok Sąd Najwyższy z 10 maja 2000 r., III CKN 416/98, OSNC 2000/12/220 oraz wyrok NSA z dnia 10 października 2006 r., I OSK 563/06 dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Jednocześnie wymaga przypomnienia, że zgodnie z treścią art. 32 p.p.s.a. w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Art. 33 § 1 i 2 tej ustawy stanowi natomiast, że osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. Powyższe przepisy – zgodnie z treścią art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz.U. z 2005 r., Nr 229, poz.1954, ze zm.110.) – mają odpowiednie zastosowanie również w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. A zatem warunkiem niezbędnym do przyjęcia, że postępowanie sądowe dotknięte jest omawianą wadą nieważności jest ustalenie, że osoba, która została pozbawiona możliwości obrony swoich praw winna być stroną postępowania sądowoadministracyjnego to jest wniosła skargę, jest organem lub uczestnikiem na prawach strony w rozumieniu ww. przepisów. Tymczasem jak wynika z akt sprawy J. C. nie była uznana za stronę postępowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy albowiem przymiotu takiego nie posiadała w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez organy nadzoru budowlanego. W konsekwencji zatem nie można podzielić stanowiska skarżącego kasacyjnie, że J. C. została pozbawiona przez Sąd pierwszej instancji możliwości obrony jej praw. Należy także zwrócić uwagę, że ani K. C. ani J. C. na etapie postępowania egzekucyjnego nie składali wniosków o dopuszczenie tej ostatniej do udziału w sprawie. Natomiast zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego tylko strona, która została pominięta w postępowaniu administracyjnym ma prawo podnieść zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Takie stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 26 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 51/08 (publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazując, że "tylko podmiot, który uznaje, że bez swej winy nie brał udziału w postępowaniu, co powoduje zaistnienie przesłanki wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., jest uprawniony do podnoszenia tego zarzutu. Inne podmioty nie mogą się skutecznie na tę okoliczność powoływać. Dotyczy to również Sądu rozstrzygającego sprawę ze skargi podmiotów biorących udział w postępowaniu, który działając w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. - nie ma podstaw do podnoszenia, że podmiot nie wnoszący skargi został pominięty w postępowaniu administracyjnym i z tej przyczyny stosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.".
Konkludując skoro J. C. nie była stroną postępowania zakończonego kontrolowanym przez Sąd pierwszej instancji postanowieniem to brak było podstaw do uznania, że winna była być zawiadomiona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy o postępowaniu albowiem nie należała do kręgu osób wymienionych w art. 32 i 33 p.p.s.a. W konsekwencji nie można skutecznie zarzucić temu Sądowi takiego naruszenia przepisów postępowania, które wskazywałyby na nieważność postępowania sądowego.
Odnosząc się natomiast do zasygnalizowanej w skardze kasacyjnej kwestii nieprawidłowego określenia osoby zobowiązanej wskazać należy, że błąd co do osoby zobowiązanego stanowi – na podstawie art. 33 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - podstawę zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji, które jednak wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego, o czym skarżący został pouczony w tytule wykonawczym (pkt [...]).
Z tych względów, uznając zarzuty skargi kasacyjnej za nieuzasadnione – w oparciu o art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło