II OSK 1341/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-11-28
Skład orzekający: Jacek Chlebny, Marzenna Linska - Wawrzon, Jolanta Rudnicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Jaki organ jest właściwy do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi wydanego na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, po uchyleniu tej ustawy i zmianach w strukturze administracji państwowej?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jest uzasadniona. Spór dotyczy ustalenia organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi. Sąd stwierdził, że po uchyleniu ustawy z 1971 r. i zmianach ustrojowych, kompetencje w tym zakresie przeszły na organy administracji rządowej. Właściwym organem pierwszej instancji jest wojewoda, a drugiej instancji minister, zgodnie z aktualnymi przepisami o wojewodzie i administracji rządowej w województwie.Stan faktyczny
A. T. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi z 1973 r. Wojewoda Ł. odmówił wszczęcia postępowania, a Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał tę decyzję w mocy, powołując się na art. 63 ust. 2 i 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność obu postanowień, uznając, że niewłaściwe organy (Wojewoda i Minister) orzekały w sprawie, podczas gdy właściwe powinno być samorządowe kolegium odwoławcze. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie Sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Protokolant asystent sędziego Paweł Konicki po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lutego 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 1892/11 w sprawie ze skargi A. T. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 lutego 2012 r. w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 1892/11, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. T. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi, stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia i utrzymanego nim w mocy postanowienia Wojewody Ł. z dnia [...] maja 2011 r. nr [...]
Przedstawiając w uzasadnieniu wyroku stan faktyczny i prawny sprawy Sąd wskazał, że pismem z dnia 15 lutego 2011 r. A. T. wystąpił do Wojewody Ł. o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi z dnia [...] stycznia 1973 r., nr [...] wydanego na podstawie art. 1, 8 i 12 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. nr 27, poz. 250) przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ł., w którym stwierdzono, że J. M. stała się z mocy prawa właścicielem nieruchomości obejmującej działki ew. nr [...] o pow. [...] ha, położonej we wsi B..
Postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r. Wojewoda Ł. odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności przedmiotowego aktu własności ziemi.
Po rozpatrzeniu zażalenia A. T. na powyższe postanowienie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał je w mocy postanowieniem z dnia [...] września 2011 r.
W uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] września 2011 r. Minister wskazał, że od dnia 1 stycznia 1992 r., tj. od wejścia w życie ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (t. j.: Dz. U. z 2007 r., nr 231, poz. 1700 ze zm.), na podstawie art. 63 ust. 2 powyższej ustawy do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. nr 27, poz. 250), nie stosuje się przepisów dotyczących stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Nie ma więc prawnej możliwości badania w postępowaniu nadzwyczajnym prawidłowości decyzji wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. nr 27, poz. 250), zwanej dalej "ustawą z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych", które jako decyzje administracyjne uzyskały przymiot ostateczności. Skoro więc przedmiotem wniosku o stwierdzenie nieważności jest decyzja - akt własności ziemi z dnia [...] stycznia 1973 r. wydany przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ł. na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, to z uwagi na uregulowania zawarte w art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (t. j.: Dz. U. z 2007 r. nr 231, poz. 1700 ze zm.), zgodnie z którymi przepisów k. p. a. nie stosuje się w sprawach dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji wydanej na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r., istnieje podstawa do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi.
A. T. w skardze na postanowienie Ministra z dnia [...] września 2011 r. podniósł, że akt własności ziemi nie był doręczony uprawnionym, w związku z czym nie stał się ostateczny, zaś art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa ma zastosowanie jedynie do decyzji ostatecznych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia, jak również poprzedzającego je postanowienia Wojewody Ł. z dnia [...] maja 2011r. uznając, że zamiast właściwego w sprawie samorządowego kolegium odwoławczego orzekał Wojewoda Ł. (w pierwszej instancji) oraz Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (jako organ drugiej instancji).
Sąd wywiódł, że właściwość samorządowego kolegium odwoławczego do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi wynika z analizy przepisów regulujących ustrój administracji publicznej oraz art. 126 w zw. z art. 157 § 1 k. p. a., zgodnie z którym właściwy do stwierdzenia nieważności postanowienia w przypadkach wymienionych w art. 156 k. p. a. jest organ wyższego stopnia. W zawisłej przed Sądem sprawie wniosek strony dotyczy stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi z dnia [...] stycznia 1973 r. wydanego na podstawie art. 1, 8 i 12 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ł.. Wymieniona ustawa została uchylona z dniem 6 kwietnia 1982 r. przez art. 4 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. nr 11 poz. 81 ze zm.). Uchylenie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych spowodowało, że organy administracji utraciły właściwość do wydawania aktów własności ziemi, a w konsekwencji tego powstał brak w systemie prawa regulacji określających właściwość organów w tych sprawach.
Sąd dalej wywodził, że sprawy przyznania indywidualnym podmiotom w drodze decyzji administracyjnej tytułu własności do gospodarstw rolnych zaliczyć należy do spraw o znaczeniu lokalnym na poziomie samorządu gminnego, co oznacza, że właściwość w tych sprawach na podstawie art. 6 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j.: Dz. U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm.) należy przypisać samorządowi gminy. Przyjmując zatem domniemanie kompetencji gminy w tych sprawach Sąd uznał, że stosownie do treści art. 17 pkt 1 k. p. a., jako organ wyższego stopnia dla prowadzenia postępowania w sprawie podania o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi jest samorządowe kolegium odwoławcze.
Sąd ponadto powołał się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 sierpnia 2005 r., sygn. akt ll OW 34/05 i wywiódł, że wbrew przepisom o właściwości wniosek o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi nie został rozpatrzony przez samorządowe kolegium odwoławcze i dlatego zachodzą podstawy z art. 145 § 1 pkt 2 p. p. s. a. do stwierdzenia nieważności zarówno postanowienia organu pierwszej, jak i drugiej instancji ( art. 145 § 1 pkt 2 p. p. s. a.).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu:
1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 6 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) oraz niezastosowanie art. 3 ust. 1 pkt 5 i 7 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. 206 ze zm.);
2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30
sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez błędne przyjęcie, że zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie Wojewody Ł. z dnia [...] maja 2011 r. naruszają art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., bowiem organem właściwym do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi z dnia [...] stycznia 1973 r., nr [...] jest samorządowe kolegium odwoławcze.
W związku z powyższym skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że nie jest zasadny pogląd Sądu pierwszej instancji o właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi. Nie można się również zgodzić, że argumentem w tym zakresie jest zasada domniemania kompetencji gminy, wynikająca z art. 6 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.
Skarżący kasacyjnie wskazał, że od daty wejścia w życie ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, sprawy dotyczące regulowania własności gospodarstw rolnych przestały być sprawami załatwianymi w postępowaniu administracyjnym i stały się sprawami cywilnymi, nie należą więc do kompetencji ani samorządu, ani organów administracji rządowej. Organem wyższego stopnia w stosunku do orzeczeń naczelników gmin, powiatowych komisji uwłaszczeniowych i naczelników powiatów były wojewódzkie komisje uwłaszczeniowe, a po ich likwidacji - wojewodowie lub dyrektorzy wydziałów stopnia wojewódzkiego ( w zależności od okresu). Z treści art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o terenowych organach rządowej administracji ogólnej (tj. Dz. U. z 1998 r. Nr 32, poz. 176) wynikało, że zadania należące dotychczas do organów stopnia wojewódzkiego przechodzą do właściwości wojewodów chyba, że zadania te i kompetencje zostały przekazane w odrębnych ustawach organom samorządu terytorialnego lub innym organom. W sprawach uwłaszczeń nie było żadnego przepisu szczególnego (wobec wcześniejszego uchylenia ustawy), a zatem na mocy powyższego przepisu należałoby przyjąć, że do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji - aktu własności ziemi organu stopnia podstawowego właściwy jest organ stopnia wojewódzkiego, czyli w pierwszej instancji wojewoda, a minister w drugiej instancji. Sytuacja ta nie uległa zmianie w związku z reformą ustrojową państwa, po zmianie kompetencji organów administracji publicznej,
Minister podniósł ponadto, że z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. 206, ze zm.), tj. z dniem 1 kwietnia 2009 r., zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 5, wojewoda jest organem administracji rządowej, do którego właściwości należą wszystkie sprawy z zakresu administracji rządowej w województwie, niezastrzeżone w odrębnych ustawach do właściwości innych organów tej administracji. Ponadto art. 3 ust. 1 pkt 7 wymienionej ustawy nie uzależnia już statusu wojewody jako organu wyższego stopnia od wyraźnego postanowienia przepisu szczególnego, tak jak czynił to art. 7 ust. 4 obowiązującej uprzednio ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie (Dz. U. z 2001 r. Nr 80, poz. 872 ze zm.), lecz wprost wskazuje wojewodę jako organ wyższego stopnia, w rozumieniu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz.1071, ze zm.). Tym samym przyjęto, że jeżeli decyzję ostateczną wydał organ pierwszej instancji, organem właściwym do stwierdzenia jej nieważności jest wojewoda.
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył A. T., wnosząc o utrzymanie w mocy wyroku Sądu pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest uzasadniona.
Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy ustalenia organu właściwego do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi wydanego w trybie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych.
Rozważania dotyczące tego zagadnienia rozpocząć należy od przypomnienia, że zgodnie z art.12 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych ( Dz.U. Nr 27, poz. 250 ze zm.) nabycie własności nieruchomości stwierdzał w drodze decyzji właściwy do spraw rolnych organ prezydium powiatowej rady narodowej. Od decyzji organu do spraw rolnych przysługiwało odwołanie do wojewódzkiej komisji do spraw uwłaszczenia. Ostateczna decyzja stwierdzająca nabycie własności nieruchomości stanowiła podstawę do ujawnienia nowego stanu własności w księdze wieczystej oraz w ewidencji gruntów ( art.15 ustawy).
Stosownie do art.16 ustawy do spraw rozpatrywanych przez organy do spraw rolnictwa prezydiów rad narodowych i komisje do spraw uwłaszczenia mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Na skutek zmian ustrojowych dokonanych ustawą z dnia 22 listopada 1973 r. o zmianie ustawy o radach narodowych ( Dz. U. Nr 47, poz. 276) zostały zniesione prezydia powiatowych rad narodowych, a ich kompetencje przeszły na odpowiednie terenowe organy administracji państwowej. Dalsze zmiany wprowadzono ustawą z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych (Dz. U. Nr 16, poz. 91), którą zniesiono powiaty. Jednostkami stopnia podstawowego zostały gminy, a stopnia wojewódzkiego województwa. Terenowym organem administracji państwowej stopnia podstawowego w gminie (mieście i gminie) był naczelnik gminy (miasta i gminy), który wydawał decyzje w indywidualnych sprawach z zakresu administracji państwowej. Zgodnie z art. 37 ust. 1 tej ustawy zadania i uprawnienia oraz sprawy indywidualne z zakresu administracji państwowej, należące w myśl dotychczasowych przepisów do powiatowych rad narodowych i powiatowych organów administracji państwowej, przejęły z zastrzeżeniem ust. 4 i 5 odpowiednie organy stopnia podstawowego (naczelnicy gmin (miast i gmin)). Taki stan istniał w dacie uchylenia ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, co nastąpiło mocą art. 4 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności ( Dz.U. Nr 11, poz.81), a rozpoznanie spraw o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości na podstawie tej ustawy przekazano sądom.
W świetle art.8 § 2 wskazanej ustawy nowelizującej odwołania od decyzji terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego w sprawach stwierdzenia nabycia własności nieruchomości przekazuje się właściwym sądom, jako drugiej instancji w tych sprawach. Jeżeli po wejściu w życie niniejszej ustawy, w związku z uchyleniem lub stwierdzeniem nieważności ostatecznej decyzji terenowego organu administracji państwowej, ma nastąpić ponowne rozpatrzenie sprawy podlega ona przekazaniu właściwemu sądowi ( art.8 § 4). Zatem od dnia wejścia w życie omawianej ustawy tj. od dnia 26 kwietnia 1982 r. sprawy o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości należały do właściwości sądów powszechnych.
Z uwagi na tak ukształtowany stan prawny w ustawie z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz.U. Nr 34, poz. 198 ze zm.) ustawodawca nie przewidział przekazania zadań i kompetencji wynikających z ustawy z 26 października 1971 r. organom gminy. Był to celowy zabieg ustawodawcy, nie wynikający z "przeoczenia", skoro w art. 3 pkt 15 ustawy z 17 maja 1990 r. uwzględnił jedno z zagadnień z ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, dotyczące przeciwdziałania nieformalnemu obrotowi ziemią ( art.7 § 1, § 2 i § 3 ustawy z 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy kodeks cywilny).
Skoro zatem określone zadania i kompetencje nie były w 1990 r. przewidziane w przepisach, to nie mogły być przekazane do właściwości organów samorządowych. W tej sytuacji – w myśl zasady ciągłości administracji państwa – uzasadnione jest domniemanie kompetencji organów administracji rządowej do prowadzenia postępowania nadzorczego.
Za tym stanowiskiem przemawia także analiza regulacji prawnych dotyczących organu odwoławczego orzekającego w sprawach nadania aktu własności ziemi na podstawie ustawy z 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Jak wyżej wskazano, organem odwoławczym w myśl art. 12 ust.4 wskazanej ustawy były wojewódzkie komisje do spraw uwłaszczenia. Na mocy art. 53 ustawy
z dnia 22 marca 1990 r. o terenowych organach rządowej administracji ogólnej ( Dz.U. t.j. 1990, Nr 32, poz. 176) do właściwości wojewodów przeszły określone w przepisach prawa zadania i kompetencje należące dotychczas do wojewódzkich rad narodowych oraz terenowych organów administracji państwowej o właściwości ogólnej i właściwości szczególnej stopnia wojewódzkiego, jeżeli zadania i kompetencje nie zostały przekazane, w odrębnych ustawach, organom samorządu terytorialnego lub innym organom. Zatem ustawa ta określiła organ, który przejął kompetencje dotychczasowych wojewódzkich komisji ds. uwłaszczenia.
W piśmiennictwie dotyczącym omawianego zagadnienia wyrażono pogląd, zgodnie z którym: " Dla ustalenia organu właściwego do prowadzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej względnie wznowienia postępowania decydujące znaczenie ma charakter sprawy będącej przedmiotem orzekania w trybie zwyczajnym. Jeżeli sprawa ta po dniu 27 maja 1990 r. została objęta zakresem zadań samorządu terytorialnego, a na mocy ustaw szczególnych organem wyższego stopnia w tej sprawie nie jest wojewoda, organem właściwym do stwierdzenia nieważności tej decyzji, względnie do prowadzenia postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania, w sytuacji, gdy przyczyną wznowienia była działalność organu, który wydał dotychczasową decyzję w ostatniej instancji jest samorządowe kolegium odwoławcze. W pozostałych sprawach, a więc tych, które nie są objęte zadaniami jednostek samorządu terytorialnego, na mocy [...] art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o terenowych organach rządowej administracji ogólnej, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej organem, właściwym w sprawie jest wojewoda, a gdy przedmiotem postępowania jest decyzja organu II instancji - stosownie do art. 17 pkt 1 k.p.a. - właściwy w sprawie minister (por. Chróścielewski Wojciech, " Z problematyki właściwości organów w postępowaniu administracyjnym". Teza nr 2. Admin.2011.4.7).
Słusznie w skardze kasacyjnej Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zwrócił uwagę, że z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. 206, ze zm.), tj. z dniem 1 kwietnia 2009 r., zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 5, wojewoda jest organem administracji rządowej, do którego właściwości należą wszystkie sprawy z zakresu administracji rządowej w województwie, niezastrzeżone w odrębnych ustawach do właściwości innych organów tej administracji. Ponadto art. 3 ust. 1 pkt 7 wymienionej ustawy nie uzależnia już statusu wojewody jako organu wyższego stopnia od wyraźnego postanowienia przepisu szczególnego. Regulacje te również przemawiają za przyjęciem, że organem wyższego stopnia, w rozumieniu art. 17 pkt 1 k.p.a. w sprawach o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi wydanego na podstawie ustawy z 26 października 1971r., jest Wojewoda w pierwszej instancji, zaś Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w drugiej instancji. Stanowisko takie wyraził także Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 12 października 1992 r., sygn. II SA 467/92, publ. ONSA 1993/3/68, z dnia 16 grudnia 1998 r., sygn. II SA 1603/98, publ. Lex nr 41817, z dnia 3 lutego 2005 r., sygn. OSK 1072/04, publ. www.nsa.gov.pl.
Powołane przez Sąd pierwszej instancji postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 sierpnia 2005 r., sygn. akt ll OW 34/05 zostało wydane w innym stanie prawnym, gdy obowiązywała ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie (Dz. U. z 2001 r., Nr 80, poz. 872 ze zm.). Zgodnie z art. 7 wskazanej ustawy Wojewoda jest: 1) przedstawicielem Rady Ministrów w województwie, 2) zwierzchnikiem zespolonej administracji rządowej, 3) organem nadzoru nad jednostkami samorządu terytorialnego, 4) organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów o postępowaniu administracyjnym, jeżeli ustawy szczególne tak stanowią, 5) reprezentantem Skarbu Państwa, w zakresie i na zasadach określonych w odrębnych ustawach.
Obecnie obowiązująca ustawa 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie nie uzależnia już statusu wojewody, jako organu wyższego stopnia od wyraźnego postanowienia przepisu szczególnego.
Z tych względów trafnie zarzucono w skardze kasacyjnej naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie Wojewody Ł. z dnia [...] maja 2011 r. naruszają art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.185 §1 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku. Na zasadzie art.207§ 2 p.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego od A. T., uznając, że zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w tym przepisie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło