II OSK 1444/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Niewiadomski /spr./ Sędzia NSA Anna Łuczaj Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz Protokolant Anna Jusińska po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi M. i A. K. o wznowienia postępowania sądowego zakończonego prawomocnym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2007r., sygn. akt II OSK 667/07 w sprawie ze skargi kasacyjnej M. i A. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 stycznia 2007r., sygn. akt II SA/Wr 802/06 w sprawie ze skargi M. i A. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia budynku gospodarczego na działce nr [...] w D. oddala skargę o wznowienie postępowania sądowego Postanowieniem z dnia 25 maja 2007r., sygn. akt II OSK 667/07 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną M. i A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 stycznia 2007r., sygn. akt II SA/Wr 802/06 o odrzuceniu skargi ww. skarżących na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...], którą uchylono decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie W. nr [...] z dnia [...] nakazującą T. i S. A. rozbiórkę wybudowanego bez zgłoszenia - budynku gospodarczego na działce nr [...] w D.. Odrzucenie skargi, złożonej w dniu 10 listopada 2006 r. (data stempla pocztowego), nastąpiło na podstawie art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że wnoszący skargę pełnomocnik skarżących będący radcą prawnym nie uiścił należnego od skargi wpisu stałego. W skardze kasacyjnej od tego postanowienia podniesiono, że skarga nie powinna zostać odrzucona, skoro zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), wpis stały od skargi wnoszonej przez adwokata lub radcę prawnego uiszcza się na wezwanie. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przedmiotowa skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, bowiem stosownie do regulacji art. 221 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone, pozostawia się bez rozpoznania albo odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie stałej. W takim stanie rzeczy Sąd I instancji prawidłowo odrzucił wniesioną przez pełnomocnika skarżących skargę, która podlegała stosownie do § 2 ust. 3 pkt 1 w/w rozporządzenia opłacie stałej. Nie mógł mieć zastosowania powołany w skardze kasacyjnej § 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o którego niezgodności z art. 221 p.p.s.a. oraz art. 2 Konstytucji RP orzekł Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 7 marca 2006 r. (sygn. akt SK 11/05), opublikowanym w Dz. U. z dnia 17 marca 2006 r., Nr 45, poz. 322. W dniu 4 września 2007r. (data stempla pocztowego) A. i M. K. złożyli skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem NSA z dnia 25 maja 2007r. Skarga o wznowienie postępowania została oparta na podstawie określonej w art. 271 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. okoliczności pozbawienia skarżących możliwości działania wskutek naruszenia art. 221 w związku z art. 214 § 1 i art. 219 § 1 powołanej ustawy. W uzasadnieniu skargi skarżący wyrazili pogląd, iż w rozpoznawanej sprawie winien mieć zastosowanie przepis art. 220 § 3 ww. ustawy, zgodnie z którym skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd, a nie przepis art. 221 ustawy, zgodnie z którym pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone, pozostawia się bez rozpoznania albo odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie stałej. Powyższe stanowisko, zdaniem skarżących, uzasadnia okoliczność, że po wydaniu przez Trybunał Konstytucyjny wyroku wyżej opisanego wyroku, nadal obowiązuje przepis § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r., który stanowi, że osoba uiszczająca wpis sądowy ma obowiązek podać m.in. sygnaturę akt sądowych. W ocenie skarżących opłata wniesiona z naruszeniem powyższego przepisu nie wywołałaby skutku procesowego, a skoro tak, to nie sposób wnieść skutecznie wpisu od skargi, jeżeli skarga ta nie wpłynęła jeszcze do sądu i sprawie nie została nadana sygnatura. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim należy stwierdzić, że rozpatrywana skarga o wznowienie postępowania sądowego jest wniesiona w ustawowym terminie i opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, w związku z czym postanowieniem z dnia 18 października 2007r. Naczelny Sąd Administracyjny skierował przedmiotową skargę na rozprawę, stosownie do regulacji art. 280 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga o wznowienie postępowania sądowego nie ma jednak usprawiedliwionych podstaw. Wskazany w skardze o wznowienie przepis art. 271 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi statuuje jedną z przesłanek nieważności postępowania skutkującą uchyleniem prawomocnego orzeczenia bez względu na to czy nieważność miała wpływ na rozstrzygnięcie. Zgodnie z jego brzmieniem można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Przepis ten zawiera ustawowe przesłanki wznowienia, które winny być zbadane w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania sądowego. Wymienione w tym przepisie podstawy mają charakter bezwzględny (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz, wyd. Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 548). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazywana przesłanka nieważności z art. 271 pkt 2 cytowanej ustawy procesowej w toku rozpoznawania skargi kasacyjnej M. i A. K. nie zaistniała, bowiem w okolicznościach przedmiotowej sprawy dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny wykładnia przepisów regulujących zasady wnoszenia skargi do sądu, była prawidłowa i tym samym nie pozbawiła skarżących możliwości działania, jak to zarzuca się w skardze o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem NSA z dnia 25 maja 2007r., sygn. akt II OSK 667/07. Należy bowiem przypomnieć, że § 5 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowił, iż wpis stały od skargi wnoszonej przez adwokata lub radcę prawnego uiszcza się na wezwanie, po przekazaniu skargi sądowi, utracił moc obowiązującą od dnia 17 marca 2006r. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 2006r., sygn. akt SK 11/05 (Dz.U. Nr 45, poz. 322). Tym samym w dniu złożenia skargi do sądu pierwszej instancji (10 listopada 2006 r.), nie istniał przepis, który przewidywał wyjątek od jednoznacznej zasady określonej w art. 221 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W niniejszej sprawie regulacja ta została prawidłowo zastosowana, bowiem zaistniały określone nią przesłanki obligujące Wojewódzki Sąd Administracyjny do odrzucenia nieopłaconej skargi. Nie jest zasadny zarzut naruszenia przepisu art. 214 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zgodnie z którym jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Przepis ten wyraża bowiem ogólną zasadę, od której wyjątki określa ustawa (np. poprzez wprowadzenie instytucji prawa pomocy) - i w rozpoznawanej sprawie regulacja ta nie była naruszona. Nie jest także trafny pogląd, iż w sprawie winien mieć zastosowanie przepis art. 220 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bowiem przepis ten ma zastosowanie wyłącznie w sytuacji, w której na sądzie ciąży obowiązek dokonania wezwania strony do uiszczenia wpisu, a w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżących obowiązany był do uiszczenia wpisu stałego od skargi bez wezwania. Skoro zatem w sprawie zakończonej postanowieniem NSA z dnia 25 maja 2007r. nie doszło do naruszenia prawa powodującego pozbawienie strony możności działania, to nie zaistniała określona w art. 271 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przesłanka do wznowienia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, a skoro tak, to nie ma podstaw do rozpoznawania merytorycznych zarzutów zawartych w skardze. Jedynie na marginesie należy zaznaczyć, że nie ma znaczenia okoliczność, czy wpis jest uiszczany przed czy po nadaniu sprawie sygnatury akt. Zauważyć bowiem należy, iż z dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 2006r., sygn. akt SK 11/05, w odpowiednim zakresie także § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. stracił swój sens, zwłaszcza w części dotyczącej wymogu wskazania sygnatury akt sądowych przy dokonywaniu wpisu. Wymóg ten miał i ma nadal charakter instrukcyjny, zatem nie ulega wątpliwości, iż obowiązek uiszczenia wpisu powstaje - w myśl regulacji art. 219 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - równocześnie ze złożeniem skargi, a zatem przed nadaniem sprawie sygnatury akt sądowych. Gdyby zająć stanowisko takie, jak prezentują skarżący - doszłoby do nadania niedopuszczalnego prymatu przepisowi rozporządzenia nad przepisem ustawy, co pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z założeniami hierarchicznego systemu źródeł prawa powszechnie obowiązującego (art. 87 ust. 1 i art. 92 ust. 1 Konstytucji RP). W przedstawionym stanie rzeczy skarga o wznowienie postępowania sądowego podlega oddaleniu na podstawie art. 282 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.