II OSK 157/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.) Protokolant asystent sędziego Tomasz Bogdan Godlewski po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej E. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 września 2016 r. sygn. akt III SA/Lu 351/16 w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę kasacyjną Zaskarżonym wyrokiem z dnia 29 września 2016 r., sygn. akt III SA/Lu 351/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie: 1) oddalił skargę E. K. na decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2016r., nr [...], w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego, 2) przyznał radcy prawnemu A. R. od Skarbu Państwa - WSA w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 590,40 zł., w tym 110,40 zł. z tytułu podatku VAT. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła wyżej wymieniona, zaskarżając go w punkcie 1) całości i w punkcie 2) w części. Wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w punkcie 1) w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie oraz uchylenie w punkcie 2) w części uwzględniającej w kwocie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu podatek VAT ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku w punkcie 2) poprzez przyznanie wynagrodzenia radcy prawnemu z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu bez uwzględnienia podatku VAT, a także o zasądzenie od Wojewody [...] w [...] na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: I. na podstawie art.174 pkt 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej zwana ppsa): 1) naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 2 pkt. 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa poprzez nieuwzględnienie skargi, pomimo naruszenia w toku postępowania przed organem I i lI instancji przepisów art. 7, 77 § 1, 80 ustawy z dnia 14.06.1960 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 30, poz. 168 ze zm.- dalej zwana kpa) poprzez brak wnikliwego rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie i przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów polegające na bezpodstawnym uznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, że opuszczenie przez skarżącą miejsca stałego pobytu miało charakter i trwały i dobrowolny podczas, gdy w 2015 r. - po dwóch latach od wyprowadzki - w trakcie oględzin posesji numer [...] w miejscowości K., gmina S. stwierdzono obecność rzeczy osobistych skarżącej, m.in. ubrań, dokumentów. Skarżąca również wtedy potwierdziła, że nie koncentruje na stałe swoich spraw życiowych w L., gdzie została zmuszona przeprowadzić się do chwili rozstrzygnięcia sprawy o podział majątku. Przyczyną opuszczenia miejsca pobytu stałego było naganne zachowanie męża skarżącej, który wszczynał awantury, stosował przemoc fizyczną i psychiczną, groził, co skutkowało interwencjami Policji. Wskazane okoliczności potwierdza wyrok Sądu Okręgowego w [...] [...] Wydział Cywilny- Rodzinny z dnia [...].12.2014r., sygn. akt: [...], w sprawie o rozwód między skarżącą a jej mężem, II. na podstawie art.174 pkt 1 ppsa: 1) naruszenia art. 35 ustawy z dnia 24.09.2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. 2015, poz. 388 z późń. zm.- dalej zwana ustawą o ewidencji ludności) w związku z art. 25 ust. 1 tej ustawy poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów polegające na bezpodstawnym uznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, że zaistniały przesłanki do dokonania wymeldowania skarżącej z jej miejsca pobytu stałego - budynku mieszkalnego nr [...] w miejscowości K., gdzie przebywała od 1989r.- pomimo iż opuszczenie przez skarżącą tego miejsca nastąpiło wbrew jej woli, jako że zamiarem skarżącej jest stałe przebywanie pod tym adresem, 2) naruszenia art. 250 ppsa w związku z § 21 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2015r. poz. 1805) poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przyznał koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika ustanowionego w ramach pomocy prawnej przyjmując kwotę wynagrodzenia określoną w w/w rozporządzeniu powiększoną o podatek od towarów i usług pomimo, iż radca prawny świadczący pomoc prawną w niniejszej sprawie nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11.03.2004r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2016r. , poz. 710) w związku z czym, w kwocie wynagrodzenia nie powinien zostać uwzględniony podatek od towarów i usług. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca wskazała, że wskazanym wyżej wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...].01.2016r., znak: [...] w przedmiocie wymeldowania skarżącej z pobytu stałego. Z treści uzasadnienia tego wyroku wynika, że opuszczenie przez skarżącą miejsca stałego pobytu miało charakter trwały i dobrowolny. Nie sposób się z tym zgodzić gdyż w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest jednolity pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona jeżeli opuszczenie ma charakter trwały i jest dobrowolne. O takim opuszczeniu można mówić wówczas, gdy osoba z własnej woli trwale zerwała więź z dotychczasowym miejscem zamieszkania, koncentrując swoje centrum życiowe w innym miejscu (m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16.01.2013r., sygn. akt: 1713/2011). Jeśli zatem strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego lub psychicznego bądź uniemożliwiono jej dostęp do lokalu to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego (tak orzekł Naczelny Sąd Administracyjnego m.in. w wyrokach: z dnia 17.03.20023r., sygn. akt: V Sa 2323/02; z dnia 17.09.20023r., sygn. akt: V SA 402/03; z dnia 03.04.2000r, sygn. akt: V SA 1784/99). Przenosząc to na grunt niniejszej sprawy, skarżąca opuściła swoje dotychczasowe miejsce pobytu, tj. budynek mieszkalny nr [...] w miejscowości K., gmina S. nie dlatego, że chciała związać się z nowym miejscem, ale w obawie o bezpieczeństwo swoje i dzieci. Mąż stosował wobec skarżącej przemoc fizyczną i psychiczną. Wszczynał awantury, groził. Zmuszał skarżącą do postępowania, które było dla niej upokarzające. Te okoliczności potwierdził Sąd Okręgowy w [...] [...] Wydział Rodzinny Cywilny w wyroku z dnia [...].12.2014r., sygn. akt [...], w którym uznał męża powódki za winnego rozkładu pożycia małżeńskiego. Mąż utrudniał skarżącej korzystanie z mieszkania, w którym przebywała razem z dziećmi między innymi poprzez odcięcie ogrzewania. W związku z tym, kilkakrotnie interweniowała policja. Skarżąca była zmuszona opuścić dom w K.. Kierowała się przede wszystkim dobrem swoich dzieci, troską o ich bezpieczeństwo. Bała się również o siebie bo mąż był nieprzewidywalny. Pomimo tego, skarżąca w dalszym ciągu czuje się związana z tym miejscem. Po wyprowadzce przyjeżdżała do domu w K.. Nie mogła tego robić często ponieważ mąż uniemożliwiał jej wejścia na posesję. Skarżąca w domu w K. zostawiła swoje rzeczy osobiste, w tym ubrania, buty, dokumenty, krzyżyk co potwierdziły oględziny przeprowadzone w 2015r. w budynku mieszkalnym nr [...] w K.. W trakcie oględzin skarżąca przyznała również, że nie koncentruje na stałe swoich spraw życiowych w L., przebywa tam czasowo. To, że skarżąca "nie podjęła skutecznych czynności zmierzających do powrotu do opuszczonego przez nią mieszkania i odzyskania faktycznego władztwa nad nim" nie może przesądzać o uznaniu, że opuszczenie przez nią stałego miejsca pobytu miało charakter trwały i dobrowolny. Skarżąca nie pogodziła się z zaistniałą sytuacją. Wyraźnie oświadczyła podczas oględzin posesji w K., że w L. przebywa do momentu rozstrzygnięcia sprawy o podział majątku, która toczy się przed Sądem Rejonowym w [...] I Wydział Cywilny, sygn. akt: [...]. W tym postępowaniu skarżąca dochodzi bowiem swoich praw związanych z budynkiem mieszkalnym nr [...] w miejscowości K.. W tej sytuacji należy przyjąć, że Sąd pierwszej instancji ocenił materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie w sposób pobieżny, co skutkowało błędnym uznaniem, iż okoliczności przemawiające za wymeldowaniem skarżącej zostały udowodnione. Wbrew temu, co wynika z uzasadnienia Sądu pierwszej instancji, zamiarem skarżącej jest stałe przebywanie w domu nr [...] w K.. Skarżąca chce tam fizycznie zamieszkiwać, ma wolę stałego w nim przebywania. Te dwa elementy występują u skarżącej łącznie dlatego trudno uznać, że zachowanie skarżącej wyczerpuje dyspozycję art. 35 ustawy z dnia 24.09.2010r. o ewidencji ludności. W wyroku z dnia 12.04.2013r., sygn. akt: II OSK 2499/11, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił bowiem, że dla zaistnienia przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar związania się z tym innym miejscem i urządzenia w nim trwałego centrum życiowego. W punkcie 2) zaskarżonego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny przyznał radcy prawnemu wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 590, 40 zł, w tym 110, 40 zł z tytułu podatku VAT. Postanowienie w przedmiocie kosztów zostało wydane na podstawie art. 250 ppsa oraz § 21 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu. Sąd przyjął kwotę wynagrodzenia w wysokości 480,00 zł, do której doliczył podatek VAT. Podatek VAT powinien zostać doliczony w przypadku pełnomocnika, który jest podatnikiem tego podatku w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11.03.2004r. podatku od towarów i usług. Zgodnie z tym przepisem, podatnikiem podatku VAT są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą. Działalnością gospodarczą jest działalność mająca charakter zarobkowy, zorganizowany, w ramach której podejmowane są aktywne działania, pozwalające na uczestnictwo w obrocie gospodarczym. Osoba, której działanie ma charakter incydentalny nie podlega przepisom ustawy o podatku od towarów i usług. W wyroku z dnia 16.04.2008r., sygn. akt: I SA/Ol 97/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wskazał, że podatnikami podatku VAT są przede wszystkim podmioty, które zajmują się działalnością gospodarczą w sposób profesjonalny. Świadczy o tym użycie w art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług m.in. takich sformułowań jak: producent, czyli ten kto produkuje jakieś dobra materialne; handlowiec, tj. osoba zajmująca się handlem, a więc działalnością polegającą na nabywaniu jakiś dóbr, usług w celu ich dalszej sprzedaży; usługodawca - podmiot świadczący usługi, a zatem prowadzący działalność mającą na celu zaspokojenie potrzeb ludzkich. Są to osoby, które mają zamiar stałego prowadzenia określonej działalności. Zatem cechą konstytutywną działalności gospodarczej jest częstotliwość wykonywania czynności. Przenosząc to na grunt niniejszej sprawy, pomoc prawna udzielona przez pełnomocnika nie była świadczona w ramach działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 w/w ustawy. Pełnomocnik jest pracownikiem kancelarii prawniczej zatrudnionym na stanowisku radca prawny. Nie prowadzi działalności gospodarczej. Pełnienie funkcji pełnomocnika świadczącego pomoc prawną z urzędu miało charakter incydentalny. W tej sytuacji, nie mają zastosowania przepisy ustawy o podatku od towarów i usług w związku z czym, w kwocie wynagrodzenia radcy prawnego świadczącego pomoc prawną w niniejszej sprawie nie powinien zostać uwzględniony podatek od towarów i usług. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, iż strona wnosząca ten środek odwoławczy, zarzucając naruszenie konkretnych przepisów prawa w określonej formie, sama wyznacza obszar kontroli kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny bierze zaś pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a która nie zachodzi w tej sprawie. Skarga kasacyjna złożona w przedmiotowej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a. tj. na naruszeniu prawa materialnego oraz naruszeniu przepisów postępowania. W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, albowiem dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego. Wadliwie wnosząca skargę kasacyjną, mając na uwadze treść zarzutów, zarzuca naruszenie "art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, pomimo naruszenia w toku postępowania przed organem I i lI instancji przepisów art. 7, 77 § 1, 80 ustawy z dnia 14.06.1960 Kodeks postępowania administracyjnego." Przepis art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. jest przepisem ustrojowym, Sąd administracyjny może naruszyć go wówczas, gdy zaniecha kontroli skutecznie złożonej skargi, rozpozna sprawę nienależącą do jego kognicji, zastosuje środek kontroli inny niż określone w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi bądź zastosuje inne niż zgodność z prawem kryterium kontroli działalności administracji publicznej. W tej sprawie Sąd rozpoznał skargę na decyzję ostateczną, oceniał ją pod kątem legalności, zastosował środek kontroli przewidziany w art. 151 p.p.s.a. To czy ocena legalności zaskarżonej decyzji była prawidłowa czy też błędna, nie może być utożsamiane z naruszeniem tego przepisu. Błędnie również skarżąca zarzuca także naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez "nieuwzględnienie skargi". Właściwszym byłoby powiązanie naruszenia art. 151 p.p.s.a. w związku z przepisami postępowania, albowiem za podstawę orzeczenia Sąd instancji przyjął art. 151 p.p.s.a., ewentualnie wskazać należałoby na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., przejawiające się w jego niezastosowaniu również w powiązaniu z przepisami postępowania. Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia przepisów postępowania, stwierdzić należy, nie mogły one odnieść zamierzonego skutku, tj. podważyć ustalonego przez organy administracji stanu faktycznego sprawy. Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów - art. 80 k.p.a.). Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest związany ściśle z przyjętą zasadą swobodnej oceny dowodów. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj. po pierwsze - opierać się należy na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa. Po drugie ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego i po trzecie - organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które mają na podstawie art. 76 § 1 k.p.a. szczególną moc dowodową. W końcu, po czwarte - rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, powinno być zgodne z zasadami logiki. Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (art. 75 § 1 k.p.a.). Powyższe winno mieć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, słusznie przyjął Sąd I instancji, że stan faktyczny sprawy został należycie ustalony przez Wójta Gminy [...] oraz Wojewodę [...] i co ważne nie jest w zasadzie też kwestionowany przez skarżącą kasacyjnie. Przypomnieć tylko należy, że E. K. wraz z córką na skutek konfliktu z mężem i jego nagannego zachowania wyprowadziła się z domu w miejscowości K. [...] w październiku 2013 r,. od tamtej pory nie przebywa tam na stałe i jak sama podała zamieszkała w lokalu przy ul. S. [...] w L.. Od ponad dwóch lat nie przebywała na stałe w miejscu swego poprzedniego pobytu i zameldowania. Ustalenia te są jasne, konkretne, potwierdzają to zeznania świadków i wyjaśnienia samej zainteresowanej które zostały spisane do protokołu oględzin spornego lokalu. Z dowodów tych wynika też wyraźnie, że miejscem pracy i koncentracji jej spraw życiowych w dacie orzekania przez organy administracji była inna miejscowość. Ponieważ taki stan utrzymywał się ponad dwa lata słusznie przyjął sąd I instancji za organami orzekającymi, że stan ten ma charakter trwały. Należy wskazać, że ustawodawca nie sprecyzował, jaki charakter ma mieć opuszczenie przez osobę miejsca pobytu oraz w jaki sposób fakt opuszczenia lokalu ma być potwierdzony to w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Przepis ten nie ogranicza jednak wydania decyzji o wymeldowaniu do przypadków, w których opuszczenie miejsca zameldowania było dobrowolne. Przesłanką do wymeldowania może być także sytuacja w której osoba zameldowana została przymuszona do wyprowadzki. Jeżeli działanie takie było bezprawne, stronie służą roszczenia mające doprowadzić do przywrócenia posiadania mieszkania i usunięcia przeszkód do zamieszkiwania. Stwierdzenie, że osoba zmuszona do wyprowadzki podjęła kroki w tym kierunku, może uzasadniać przyjęcie, że w istocie nie doszło do opuszczenia miejsca zamieszkania. W sprawie niniejszej ani organy orzekające ani sądy nie kwestionują, że zachowanie męża spowodowało wyprowadzkę E. K. z domu jednak skarżąca kasacyjnie nie poczyniła żadnych kroków prawnych czy faktycznych skutkujących powrotem do miejsca zamieszkania. Przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stan faktyczny wskazuje na to, że w postępowaniu administracyjnym zgromadzono materiał dowodowy w zakresie wystarczającym dla oceny zaistnienia przesłanek określonych w art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Przepis ten stanowi, że organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Zgodnie z treścią art. 25 ust. 1 ustawy ewidencyjnej z 2010 r. pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W przedmiotowej sprawie dalsze zameldowanie E. K. w miejscowości K. [...], Gmina S. nie stwierdzałoby stanu zgodnego z rzeczywistością czyli byłoby fikcyjne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zatem także i zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 35 w zw. z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2016 r. poz. 722) poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów nie zasługiwał na uwzględnienie. Przechodząc do ostatniego zarzutu w przedmiocie przyznanego przez sąd I instancji wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu uwzględniający podatek od towarów i usług stwierdzić należy, że forma prawna prowadzenia działalności zawodowej przez radcę prawnego ustanowionego pełnomocnikiem z urzędu nie niweczy konieczności podwyższenia przyznanej opłaty za czynności z tytułu zastępstwa prawnego o kwotę VAT przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług. Obowiązek ten wynika z przepisów ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, które stanowią, iż usługi prawnicze (niezależnie od formy prawnej w jakiej są świadczone) nie korzystają ze zwolnienia, o którym mowa w art. 113 tej ustawy i kwalifikowane są jako czynności podlegające opodatkowaniu VAT w rozumieniu art. 5 ust. 1 wskazanej ustawy, a pełnomocnik (radca prawny, adwokat, doradca podatkowy) jest podatnikiem VAT w rozumieniu art. 15 ust.1 u.p.t.u. Aktualnie obowiązek ten znalazł odzwierciedlenie w § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U.2016 poz. 1715). Ponadto także Sąd Najwyższy w uchwale z 3 grudnia 2015 r., sygn.. akt. III CZP 90/15 wskazał, że nakaz podwyższenia wynagrodzenia przyznanego pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu o kwotę VAT oznacza, że w każdej sprawie, w której strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, wynagrodzenie tego radcy prawnego podlega podwyższeniu o należny podatek od towarów i usług. Mając na uwadze, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd II instancji nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi strony skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, bowiem wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.