II OSK 1602/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-05-15
Skład orzekający: Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Marzenna Linska-Wawrzon, Tomasz Świstak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie przepisów o czynnym udziale strony w postępowaniu dowodowym (art. 10, 40 § 2, 79, 81 k.p.a.) oraz brak należytej kontroli tych naruszeń przez sąd administracyjny, może stanowić podstawę do uchylenia decyzji administracyjnej i wyroku sądu administracyjnego?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że naruszenie przepisów o czynnym udziale strony w postępowaniu dowodowym, w szczególności brak prawidłowego zawiadomienia pełnomocnika strony o oględzinach oraz uniemożliwienie stronie udziału w tej czynności, stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. Ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dostrzegł tych uchybień i nie uchylił decyzji organów, jego wyrok również został uchylony. Brak prawidłowego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy uniemożliwił również ocenę zarzutów dotyczących prawa materialnego.Stan faktyczny
Wniosek o kontrolę robót budowlanych dotyczył podwyższenia poziomu terenu nieruchomości, co miało powodować zalewanie sąsiedniej posesji. Organy nadzoru budowlanego dwukrotnie odstąpiły od nałożenia obowiązku przywrócenia poprzedniego poziomu gruntu, uznając, że podwyższenie terenu było nieistotne i nie miało wpływu na stosunki wodne. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargi J.G. i T.G. na te decyzje. Skarżący kasacyjnie J.G. zarzucił m.in. naruszenie przepisów o czynnym udziale strony w postępowaniu, w szczególności podczas oględzin nieruchomości, oraz brak należytej kontroli tych naruszeń przez WSA.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej J.G. oraz zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Zasądził od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz J.G. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędzia del. WSA Tomasz Świstak Protokolant starszy asystent sędziego H.S. po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 610/16 w sprawie ze skarg J.G. i T.G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odstąpienia od nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych 1. uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej J.G. oraz zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. W. z dnia [...] września 2015 r. nr [...]; 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. na rzecz J.G. kwotę 1800 (jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 23 lutego 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 610/16, oddalił skargi J.G. i T.G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odstąpienia od nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych.
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
W dniu [...] sierpnia 2008 r. W.G. wystąpił z wnioskiem o przeprowadzenie kontroli i wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie zgodności robót budowlanych zrealizowanych przy rozbudowie budynku znajdującego się na terenie nieruchomości położonej przy ul. [...] w W. z pozwoleniem na budowę - o ile takie było wydane, w szczególności w zakresie podwyższenia poziomu terenu, z żądaniem wydania decyzji zobowiązującej właściciela terenu do przywrócenia poprzedniego poziomu gruntu. Według wnioskodawcy, w trakcie realizacji tej inwestycji poziom terenu został podwyższony o ok. 60 cm, co skutkuje zalewaniem spływającymi wodami opadowymi jego nieruchomości oraz piwnicznej części budynku położonej przy ul. [...].
Przedmiotowa sprawa była wielokrotnie rozpoznawana i rozstrzygana w postępowaniu administracyjnym przez organy nadzoru budowlanego pierwszej oraz drugiej instancji, jak również przez sąd administracyjny.
Po kolejnym uchyleniu wydanej w przedmiotowej sprawie decyzji organu I instancji i przekazaniu sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m. W., decyzją z dnia [...] września 2015 r. nr [...] orzekł o odstąpieniu od nakładania obowiązków wynikających z art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo budowlane, polegających na doprowadzeniu zrealizowanych robót budowlanych do stanu poprzedniego albo wykonaniu określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia zrealizowanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem poprzez przywrócenie poprzedniego poziomu gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...] w W.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania J.G. od powyższej decyzji, decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu powyższej decyzji [...]WINB wskazał na związanie go wydanymi uprzednio w sprawie orzeczeniami. Następnie podniósł, że WSA w Warszawie w wyroku z dnia 29 grudnia 2011 r. stanął na stanowisku, że jeżeli podwyższenie terenu było przewidziane w projekcie budowlanym, to wówczas prowadzenie postępowania w kwestii zgodności wykonanych robót z ustaleniami pozwolenia na budowę nie byłoby możliwe, skoro wydana została decyzja o pozwoleniu na użytkowanie. Jeżeli jednak projekt zagospodarowania działki, stanowiący część projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę, nie przewidywał podwyższenia terenu, to wówczas wobec żądania wnioskodawcy o przywrócenie poprzedniego poziomu gruntu należało ustosunkować się merytorycznie. WSA w Warszawie w wyroku z dnia 3 grudnia 2014 r. przesądził, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo uznały, że projekt budowlany nie przewidywał podwyższenia terenu działki nr ewid. [...]. Zdaniem Sądu, w sprawie do wyjaśnienia pozostało, czy i w jakim zakresie podwyższenie terenu nastąpiło. [...]WINB wskazał, że PINB dla m. W., po rozpatrzeniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego doszedł do przekonania, że w niniejszym przypadku doszło do podwyższenia terenu o 14 cm, co było spowodowane niwelacją tego terenu. W ocenie organu powiatowego nie stanowi to istotnego odstąpienia od projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę, co znajduje także potwierdzenie w opinii autora projektu budowlanego z dnia [...] maja 2015 r. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika ponadto, że obecne zagospodarowanie terenu działki nr ewid. [...] nie ma wpływu na stosunki wodne w tym rejonie. [...]WINB w pełni podzielił powyższe stanowisko organu powiatowego. Podkreślił też, że obecnie na zniwelowanym terenie na działce nr ewid. [...] występują spadki w kierunku ul. [...] oraz przeciwnym kierunku, z odprowadzeniem wody poprzez kratki do separatora, a następnie do kanalizacji. Ponadto nieruchomość przy ul. [...] od strony sąsiedniej działki przy ul. [...] jest odgrodzona murem pełnym o wysokości ok. 1,50 m, co znajduje potwierdzenie w protokole PINB z dnia [...] czerwca 2012 r. oraz w materiale zdjęciowym załączonym do tego protokołu i do protokołu z dnia [...] maja 2015 r. Organ wskazał również, że W.G., będący wnioskodawcą jako poprzedni właściciel działki przy ul. [...], zwracał się także do Prezydenta m. W. o podjęcie stosownych działań w celu odtworzenia rowu odwadniającego ul. [...], podnosząc, że zasypanie tego rowu spowodowało zmiany w odpływie wód opadowych, które zalewają ww. posesję. Oznacza to, że zalewanie działki nr ewid. [...] nie musi być bezpośrednio i zarazem wyłącznie związane z niwelacją terenu na działce nr ewid. [...]. Organ podkreślił również, że PINB dla m. W. ustosunkował się do wniosków składanych przez skarżących oraz że nie ma potrzeby dokonywania dodatkowych czynności dowodowych w tej sprawie.
J.G. i T.G. zaskarżyli ww. decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2016 r. Zaskarżonej decyzji J.G. zarzucił naruszenie: art. 138 § 1 pkt 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 140 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji i brak ustosunkowania się w uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji do zarzutów zawartych w odwołaniu; art. 79 § 1 i 2, art. 81 oraz art. 10 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób uniemożliwiający skarżącemu uczestniczenie w czynnościach dowodowych, tj. w oględzinach; art. 79 § 1 i art. 40 § 2 k.p.a. poprzez niedoręczenie pełnomocnikowi strony zawiadomienia o przeprowadzeniu oględzin w dniu 12 maja 2015 r.; art. 75, art. 77, art. 78 § 1 i 2 i art. 89 § 2 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku strony o przeprowadzenie dowodu z rozprawy administracyjnej i zeznań świadków na okoliczności podane w piśmie z dnia [...] czerwca 2015 r. na okoliczność podniesienia lub niepodniesienia terenu działki nr [...] w stosunku do pierwotnego jej położenia względem sąsiedniej działki nr [...], a tym samym zaniechania podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia faktycznego oraz do załatwienia sprawy i uwzględnianie jedynie dowodów, wyjaśnień i oświadczeń składanych przez S.S., z pominięciem w całości dowodów, wyjaśnień i oświadczeń składanych przez skarżącego; art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej, oceny dowodów zgromadzonych w postępowaniu oraz dokonanie oceny dowodów z uchybieniem zasad wiedzy, logicznego myślenia oraz zasady łącznego rozpatrywania dowodów na tę samą okoliczność, przez co organ drugiej instancji błędnie uznał, że pomiędzy wysokością działki położonej przy ul. [...] w W. a poziomem terenu działki sąsiedniej przy ul. [...] w W. występują niewielkie różnice wysokościowe, tj. ok. 14 cm, wobec czego uznał za bezzasadne żądanie wydania nakazu przywrócenia poprzedniego poziomu terenu działki, na której zrealizowano przedmiotową inwestycję i wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję odmowną; art. 84 i art. 85 k.p.a. poprzez oparcie się o dokument prywatny w sprawie wymagającej wiadomości specjalnych i przeprowadzenie oględzin bez dokonania wymaganych do tego czynności wyjaśniających, w tym w szczególności pomiarów rzędnych terenu przez osoby do tego uprawnione, a zamiast tego dokonanie ustaleń rzędnych jedynie w oparciu o oświadczenia strony – S.S. oraz opinię wykonaną na jego zlecenie; art. 7, art. 75 i art. 78 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie i pominięcie dowodów zgłoszonych przez skarżącego, tj. rozprawy administracyjnej celem konfrontacji zeznań stron oraz ewentualnie z zeznań świadków, dowodu ze zdjęć z lat 2005-2007, wykonanych przed rozbudową budynku na posesji przy ul. [...] oraz zdjęć wykonanych po rozbudowie oraz poprzez pominięcie dowodu z oświadczeń złożonych przez W.G., poprzedniego właściciela działki przy ul. [...], jako świadka na okoliczność znacznego podwyższenia terenu powodującego zagrożenie w szczególności dla bezpieczeństwa mienia skarżącego, pomimo że dowody te mogłyby posłużyć wyjaśnieniu istotnych dla sprawy okoliczności i faktów, a które to stoją w opozycji do ustaleń stanu faktycznego opisanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji; art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez niepodanie uzasadnienia prawnego w wydanej przez organ drugiej instancji zaskarżonej decyzji, tj. brak wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, w tym przede wszystkim przytoczenia i wyjaśnienia powołanego w sentencji art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, przez co strona skarżąca została pozbawiona możliwości ustosunkowania się do prawno-materialnych argumentów uzasadniających wydanie odmownej decyzji.
Zaskarżonej decyzji T.G. zarzucił naruszenie: art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (p.p.s.a.), poprzez niewuwzględnienie przez organy wskazania co do dalszego postępowania wyrażonego w orzeczeniu sądu - wyroku WSA w Warszawie z dnia 3 grudnia 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 827/14 wydanego w niniejszej sprawie; art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niezebranie całości materiału dowodowego niezbędnego do rozstrzygnięcia w sprawie oraz nieuwzględnienia wszystkich okoliczności podnoszonych przez skarżącego; art. 78 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie wskazanym przez skarżącego, pomimo że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania rozstrzygnięcia; art. 134 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie odwołania skarżącego wobec uznania, iż odwołanie zostało dokonane z przekroczeniem terminu do jego wniesienia w sytuacji gdy termin ten został zachowany.
W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku uznał, że skargi nie zasługują na uwzględnienie. Sąd podzielił stanowisko organu przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu w wykonaniu ciążącego na nich obowiązku zgromadzenia i oceny dowodów organy prawidłowo oceniły znajdujące się w sprawie dokumenty, które były wystarczające do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, a zatem stosownie do art. 80 k.p.a., organy administracji publicznej oceniły, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Z akt sprawy wynika, że organ powiatowy przed wydaniem zaskarżonej decyzji zgromadził dodatkowy materiał dowodowy w postaci protokołu z oględzin z dnia [...] maja 2015 r., dysponował decyzją Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...], opinią techniczną sporządzoną w dniu [...] maja 2015 r. przez mgr inż. arch. K.C., opinią uprawnionego geodety M.C. z dnia [...] grudnia 2014 r. dotyczącą rzędnych działek nr ewid. [...] i [...] będącą ustosunkowaniem się do uzasadnienia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] oraz ekspertyzą techniczną sporządzoną w marcu 2009 r. przez Zespół Rzeczoznawców Stowarzyszenia Inżynierów i Techników [...]. PINB, po rozpatrzeniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, uznał, że doszło do podwyższenia terenu o 14 cm, co było spowodowane niwelacją tego terenu, co nie stanowi istotnego odstąpienia od projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę i co znajduje także potwierdzenie w opinii autora projektu budowlanego z dnia [...] maja 2015 r. Również, zdaniem tego organu, z materiału dowodowego wynika, że obecne zagospodarowanie terenu działki nr ewid. [...] nie ma wpływu na stosunki wodne w tym rejonie. Również [...]WINB w pełni i zasadnie podzielił stanowisko organu powiatowego w sprawie w oparciu o całokształt zgromadzonego materiału dowodowego. Organ ten podkreślił też, że obecnie na zniwelowanym terenie na działce nr ewid. [...] występują spadki w kierunku ul. [...] oraz przeciwnym kierunku, z odprowadzeniem wody poprzez kratki do separatora, a następnie do kanalizacji. Nieruchomość przy ul. [...] od strony sąsiedniej działki przy ul. [...] jest odgrodzona murem pełnym o wysokości ok. 1,50 m, co znajduje potwierdzenie w protokole PINB z dnia [...] czerwca 2012 r. oraz w materiale zdjęciowym załączonym do tego protokołu i do protokołu z dnia [...] maja 2015 r. w ocenie Sądu, przedstawione wyżej stanowisko organu pierwszej i drugiej instancji jest prawidłowe, znajduje oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym i wydane zostało zgodnie z wydanym uprzednio w sprawie wyrokiem z dnia 3 grudnia 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 827/14. Słusznie organ wskazał też, że W.G., będący wnioskodawcą jako poprzedni właściciel działki przy ul. [...], zwracał się także do Prezydenta m. W. o podjęcie stosownych działań w celu odtworzenia rowu odwadniającego ul. [...], podnosząc, że zasypanie tego rowu spowodowało zmiany w odpływie wód opadowych, które zalewają ww. posesję. Oznacza to, że zalewanie działki nr ewid. [...] nie musi być bezpośrednio, i zarazem wyłącznie, związane z niwelacją terenu na działce nr ewid. [...]. Oba organy ustosunkowały się również do wniosków składanych przez skarżących co do przeprowadzenia dodatkowych dowodów w postaci kolejnych oględzin, czy rozprawy administracyjnej, co znalazło swój wyraz w postanowieniach odmownych z dnia [...] czerwca 2015 r. i z dnia [...] czerwca 2015 r. Słusznie [...]WINB uznał też, że twierdzenie, iż doszło do podwyższenia poziomu terenu działki nr ewid. [...] o ok. 60 cm, nie znajduje w materiale dowodowym sprawy uzasadnienia. Zdaniem Sądu wszystkie istotne dla sprawy okoliczności zostały przez organy obu instancji ustalone w sposób właściwy, w związku z czym zarzuty skarżących należało uznać za bezzasadne.
Skargą kasacyjną J.G. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:
I. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1) art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. , poprzez niedokonanie przez Sąd właściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej i oddalenie skargi, pomimo że organ odwoławczy naruszył obowiązek respektowania wiążących ocen prawnych oraz wytycznych zawartych w poprzednio wydanym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 03.12.2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 827/14 co do konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego, tj. pomiarów oględzin działki ewidencyjnej nr [...] położonej przy ul. [...] i działki ewidencyjnej [...] położonej przy ul. [...], gdyż twierdzenia stron w tym zakresie były rozbieżne, wobec tego wymagały przeprowadzenia dowodów niezależnych i specjalistycznych w tym pomiarów poziomu obu działek, pomimo to organy jak i sąd oparł swoje rozstrzygnięcie o oświadczenia i prywatne dokumenty przedstawione przez jedną ze stron, tj. inwestora, nie przeprowadzając pomiarów w ramach oględzin i nie biorąc pod uwagę dokumentów świadczących odmiennie od twierdzeń inwestora;
2) art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji organów obu instancji, pomimo iż decyzje te zostały wydane bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i rozważenia pełnego materiału dowodowego;
3) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organ I instancji a tym samym i organ II instancji następujących przepisów:
- art. 10 k.p.a. w zw. z art. 79 § 2 k.p.a., gdyż organ nie zapewnił stronie skarżącej czynnego udziału w oględzinach terenu przeprowadzonych w dniu [...].05.2015 r. a następnie bezzasadnie oddalił wniosek dowodowy zgłoszony przez pełnomocnika w piśmie z dnia [...].06.2015 r. uniemożliwiając udowodnienie okoliczności podnoszonych przez skarżącego, pomimo że sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona a zgłaszane dowody mogły mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie;
- art. 40 § 2 k.p.a. w zw. 79 § 1 k.p.a. oraz art. 79 § 2 k.p.a. i art. 81 k.p.a., art. 80 k.p.a., gdyż organ odwoławczy zaakceptował naruszenie organu pierwszej instancji polegające na niezawiadomieniu pełnomocnika skarżącego oraz skarżącego o prowadzonych czynnościach dowodowych w przepisanym terminie, tj. oględzinach z dnia [...].05.2015r. na działce ew. nr [...] położonej przy ul. [...], oraz niedopuszczenie przez organ administracji publicznej do udziału w oględzinach samego skarżącego, pozbawiając go prawa do czynnego udział w czynnościach dowodowych, a pomimo to bezprawne uznanie okoliczności faktycznych zawartych w protokole z dnia [...].05.2015r. za udowodnione i wydanie na ich podstawie rozstrzygnięcia.
- art. 75 § 1, 77 § 1 oraz art. 7, 78 § 1 i 2 k.p.a., gdyż organ odwoławczy oddalił wnioski dowodowe zgłoszone przez skarżącego zmierzające do wyjaśnienia sprawy, które jednocześnie potwierdzały okoliczności przez niego podnoszone i pozwalały usunąć rozbieżności i nieprawidłowości w zebranym materiale dowodowym oraz pozwoliłyby wykazać pozorność oświadczeń zawartych w dokumentach prywatnych przedkładanych przez inwestora;
- art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie wyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy pomimo, że w sprawie występowały istotne rozbieżności w ustaleniach organu co do wysokości pierwotnych rzędnych terenu, nieuzasadnione pominięcie i nie wyjaśnienie wskazań Wojewody [...] o pierwotnych rzędnych terenu wskazanych w decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014r.
- art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów zgromadzonych w postępowaniu oraz dokonanie oceny dowodów z uchybieniem zasady logicznego myślenia oraz zasady łącznego rozpatrywania dowodów na tę samą okoliczność poprzez pominięcie wskazań Wojewody [...] o pierwotnych rzędnych terenu, pomimo że dane te pochodziły z dokumentów i map urzędowych dotyczących ww. nieruchomości z okresu sprzed wydania pozwolenia na budowę inwestorowi (decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014r.) a danie wiary oświadczeniom składanym do protokołu przez inwestora oraz składanym przez niego dokumentom prywatnym,
- art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze w tym m.in. dotyczących naruszenia art. 79 § 1 k.p.a., art. 81 k.p.a. oraz art. 10 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób uniemożliwiający skarżącemu uczestniczenie w czynnościach dowodowych oraz art. 79 § 1 k.p.a. i art. 40 k.p.a. poprzez niedoręczenie pełnomocnikowi strony zawiadomienia o przeprowadzeniu oględzin w dniu [...] maja 2015 r. - nieustosunkowanie się do ww. zarzutów uniemożliwia dokonanie jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia i przyczyn zaakceptowania uchybień dokonanych przez organ, które mogły mieć istotny wpływ na wynik spraw, nie wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia,
- art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu wyroku motywów oddalenia wniosków dowodowych skarżącego,
które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy wypełniając tym samym dyspozycję art. 174 pkt 1 p.p.s.a.
4) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 75 § 1, 77 § 1 przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości, które przy uzupełnieniu materiału dowodowego mogły przechylić szalę na korzyść skarżącego. Sąd przyjął uzasadnienie organu oparte głównie o materiał dowodowy dostarczony przez inwestora. Sąd nie dostrzegł, że materiał dowodowy został zgromadzony z naruszeniem przepisów k.p.a. ponadto materiał ten nie został uzupełniony o dowody wnioskowane przez skarżącego, które bezzasadnie nie zostały oddalone.
II. w związku z błędnie ustalonym stanem faktycznym sprawy doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, a mianowicie: art. 36a ust5 pkt 1 u.p.b. poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego, dotyczące zakresu objętego projektem zagospodarowania działki lub terenu, jest nieistotnym odstąpieniem od zatwierdzonego projektu budowlanego i podlega jedynie uznaniu i kwalifikacji projektanta co należy uznać za błędne i niezgodne z obowiązującą wykładnią i powszechnie stosowaną interpretacją tego przepisu przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt 1 p.p.s.a.
Wskazując na powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 610/16 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego, według norm prawem przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie zawiera uzasadnione podstawy zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za zasadne uznał bowiem podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego podważające przyjęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stanowisko co do prawidłowości zebrania przez organy materiału dowodowego i wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy.
Strona skarżąca kasacyjnie, formułując zarzuty skargi kasacyjnej, trafnie wskazała, że Sąd I instancji, kontrolując zaskarżoną decyzję, nie dostrzegł, że [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego należycie nie skontrolował decyzji organu I instancji pod kątem prawidłowości przeprowadzenia oględzin nieruchomości położonej przy ul. [...] w W. przeprowadzonych w dniu [...] maja 2015 r., do przeprowadzenia której to czynności procesowej zobowiązano orzekające w sprawie organy w wydanym uprzednio i wiążącym w niniejszej sprawie - stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. - wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 827/14. Należy zwrócić uwagę, że już samo zawiadomienie skarżącego kasacyjnie o ww. czynności procesowej obarczone było błędem, bowiem jak wynika z akt niniejszej sprawy, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m. W. o terminie przeprowadzenia oględzin zawiadomił bezpośrednio J.G., pomimo iż był on w postępowaniu administracyjnym reprezentowany przez pełnomocnika (art. 79 § 1 w zw. z art. 40 § 2 k.p.a.). Ponadto pomimo osobistego stawiennictwa skarżącego J.G. w miejscu i terminie przewidzianym dla dokonania omawianej czynności procesowej, nie mógł on wziąć w niej udziału bowiem nie został wpuszczony na teren kontrolowanej nieruchomości przez jej właściciela. Stosownie natomiast do treści art. 79 § 2 k.p.a., strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom i składać wyjaśnienia. Zgodnie z art. 81 k.p.a., okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2, które jednak w niniejszej sprawie nie miały miejsca. Zarówno w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i w doktrynie utrwalony jest pogląd, że zachowanie wymagań art. 79 i art. 81 k.p.a., niezależnie od wagi i treści przeprowadzonego dowodu, jest bezwzględnym obowiązkiem organu administracji publicznej. Naruszenie tego obowiązku - w szczególności jeżeli przeprowadzone bez udziału strony i kwestionowane przez nią dowody stanowiły podstawę rozstrzygnięcia sprawy - stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym mające istotny wpływ na wynik sprawy (zob. wyrok NSA: z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 2874/12; z dnia 22 listopada 2006 r., sygn. akt II OSK 375/06; z dnia 13 lutego 1986 r., sygn. akt II SA 2015/85; B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017, s. 462; F. Elżanowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2015, s. 424). Podkreślenia wymaga, że jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zamieszczona w art. 10 § 1 k.p.a. zasada zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Odstąpienie organu I instancji od nakazanego wyżej obowiązku pozbawiało skarżącego możliwości zanegowania niektórych dowodów i uniemożliwiło podjęcie czynności procesowych zmierzających do ochrony jego interesów prawnych. Stwierdzone powyżej uchybienia procesowe świadczące o naruszeniu przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego m. W. w toku postępowania wyjaśniającego art. 10, art. 40 § 2, art. 79 i art. 81 k.p.a., powodują, że przeprowadzone w dniu 12 maja 2015 r. oględziny terenu przy ul. [...] w W. udokumentowane protokołem nr [...], nie mogły być dowodem w sprawie. To zaś oznacza, że organy nie uczyniły zadość art. 153 p.p.s.a. w zakresie wynikającym z powołanego wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nakazującego organom przeprowadzenie dowodu z oględzin. W konsekwencji zasadne są podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia ww. przepisu jak i powiązane z przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarzuty naruszenia przez organy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. bowiem decyzje w tej sprawie wydano bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, czego nie dostrzegł rozpoznający skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Odnośnie zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. podnieść należy, że obowiązkiem sądu administracyjnego jest uwzględnienie w stanie sprawy przyjętego stanu faktycznego i jego rozpatrzenie w kontekście całego materiału dowodowego sprawy. Brak któregokolwiek z tych elementów skutkuje naruszeniem przez sąd art. 141 § 4 p.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż nieprzyjęcie stanu faktycznego pozbawia sąd administracyjny możliwości jego subsumcji z wzorcem ustawowym. Podobnie uzasadnienie wyroku, zawierające jedynie opis poszczególnych elementów stanu faktycznego, bez podania, w jakim zakresie zostały one przyjęte przez sąd i dlaczego, nie spełnia wymogów art. 141 § 4 p.p.s.a. (por. uchwała NSA z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. II FPS 8/09). W niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie odpowiada wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd I instancji w ogóle nie wyjaśnił bowiem przyczyn nieuwzględnienia podnoszonych przez skarżącego zarzutów, kwestionujących prawidłowość przeprowadzenia w niniejszej sprawie dowodu z oględzin. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku pozbawiające stronę informacji o przesłankach podjętego rozstrzygnięcia jest naruszeniem w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny nie odniósł się do zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 36a ust. 5 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Brak ustalenia prawidłowego stanu faktycznego w sprawie czyni bowiem przedwczesnym możliwość rozpoznania zarzutów skargi kasacyjnej co do naruszenia prawa materialnego - w związku ze stwierdzeniem zaistnienia w niniejszej sprawie szczegółowo omówionych powyżej uchybień natury procesowej Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł ocenić, czy odstąpienie przez inwestorów od zatwierdzonego projektu budowlanego było nieistotne, a zatem czy prawidłowo zastosowano w sprawie przepisy prawa materialnego.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej wnoszącego skargę kasacyjną J.G. i jednocześnie rozpoznał skargę, uchylając z tych samych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Rozpoznając ponownie sprawę organy administracji związane będą wskazaną wyżej oceną prawną. Obowiązkiem organów będzie zatem przede wszystkim uzupełnienie materiału dowodowego o dowód z prawidłowo przeprowadzonych oględzin nieruchomości położonej przy ul. [...] w W., przy czym Naczelny Sąd Administracyjny nie przesądza braku możliwości przeprowadzenia przez organ innych jeszcze dowodów (w tym np. dowodu z opinii biegłego geodety), które mogłyby być uznane za przydatne dla potrzeb sformułowania oraz przekonującego uzasadnienia stanowiska odnośnie charakteru odstąpienia przez inwestorów od zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę projektu budowlanego.
O kosztach obejmujących postępowanie przed Sądem I instancji i Naczelnym Sądem Administracyjnym orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i art. 200 w zw. z art. 193 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło