II OSK 1773/23
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2026-01-20
Skład orzekający: Małgorzata Masternak - Kubiak, Grzegorz Czerwiński, Jan Szuma
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podmiot posiadający służebność drogową przez działkę, na której ma być realizowana inwestycja budowlana, ma przymiot strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy, a tym samym czy może skutecznie żądać wznowienia postępowania administracyjnego w tej sprawie?Ratio decidendi
Podmiot posiadający służebność drogową przez działkę, na której ma być realizowana inwestycja, nie jest stroną w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy, jeśli decyzja ta nie narusza jego praw do korzystania z rzeczy. Potencjalne uciążliwości związane z inwestycją, takie jak zwiększone natężenie ruchu, są rozpatrywane na etapie postępowania o pozwolenie na budowę, a nie na etapie ustalania warunków zabudowy. Sama służebność drogowa nie stanowi wystarczającej podstawy do przyznania statusu strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy.Stan faktyczny
Spółka Y sp. z o.o. sp. k. wniosła o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją ustalającą warunki zabudowy dla inwestycji budowlanej. Spółka twierdziła, że posiada służebność drogową przez część działki inwestycyjnej i że inwestycja naruszy jej interes prawny. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały, że spółka nie jest stroną postępowania, ponieważ inwestycja nie narusza jej praw, a potencjalne uciążliwości będą rozpatrywane na etapie pozwolenia na budowę. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędzia del. WSA Jan Szuma Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej X sp. z o.o. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 marca 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 2258/22 w sprawie ze skargi Y sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w [...] w upadłości na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 16 sierpnia 2022 r. znak: [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 marca 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 2258/22, oddalił skargę Y sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w [...] w upadłości na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 16 sierpnia 2022 r., znak: [...], w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej
Jak wskazał Sąd pierwszej instancji Y Sp. z o.o. Sp.k. – dalej: "skarżąca" w dniu 7 czerwca 2021 r. złożyła wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Zarządu Dzielnicy z 27 sierpnia 2019 r., nr [...], ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym i infrastrukturą techniczną oraz budynku usługowego z garażem podziemnym i infrastrukturą techniczną na dz. nr [...] (część) w obrębie [...], przy ul. [...] w Warszawie, wskazując na przesłankę wznowienia postępowania przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.
Zarząd Dzielnicy postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2021 r. nr [...] wznowił przedmiotowe postępowanie uznając, że we wniosku określono przesłankę wznowienia wynikającą z art. 145 § 1 K.p.a., a przy tym zachowano termin do wniesienia podania, o którym mowa w art. 148 K.p.a.
Następnie Zarząd Dzielnicy decyzją z dnia 17 marca 2022 r. odmówił uchylenia ostatecznej decyzji z dnia 27 sierpnia 2019 r. i wskazał, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że skarżąca jest właścicielem działki nr [...] z obrębu [...], graniczącej z działką nr [...], jednakże nie graniczącej z terenem inwestycji objętym kontrolowaną decyzją. Działka budowlana o pow. 12 095 m2 objęta decyzją z dnia 27 sierpnia 2019 r., wydzielona została z trzynastohektarowej działki nr [...] i oddalona jest o ok. 43 m od granic działki skarżącej. Na tak wydzielonej działce budowlanej inwestor planuje budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym i infrastrukturą techniczną oraz budynku usługowego z garażem podziemnym i infrastrukturą techniczną, o dopuszczonej decyzją Zarządu Dzielnicy z dnia 27 sierpnia 2019 r., maksymalnej wysokości 25,5 m. Zgodnie z ustaleniami tej decyzji, planowana inwestycja nie była ujęta w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco wpływać na środowisko (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 71), a więc nie wymagała przeprowadzenia postępowania o wydanie decyzji środowiskowej. Ponadto w 43 m pasie gruntu pomiędzy działkę nr [...], a działką inwestycyjną, znajduje się czterokondygnacyjny budynek kampusu Uczelni [...]. Zdaniem Zarządu Dzielnicy, skarżąca nie wykazała, czy i w jaki sposób inwestycja oddziałuje na działkę nr [...]. Zarzuty przedstawione we wniosku o wznowienie postępowania wskazują na interes faktyczny skarżącej, nie popartymi przepisami prawa powszechnie obowiązującego. W konsekwencji nie można stwierdzić, że skarżąca bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, czyli nie wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania, o której stanowi art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.
Od powyższej decyzji odwołania wnieśli: skarżąca Spółka oraz Z Sp. z o.o.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia 16 sierpnia 2022 r. uchyliło decyzję Zarządu Dzielnicy z dnia 17 marca 2022 r. i na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. odmówiło uchylenia ostatecznej decyzji z dnia 27 sierpnia 2019 r. z powodu braku podstawy do wznowienia przewidzianej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Kolegium podniosło, że w niniejszej sprawie wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją WZ nastąpiło na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Zarząd Dzielnicy, po przeprowadzeniu postępowania, prawidłowo ustalił, że skarżąca nie jest stroną postępowania w rozumieniu art. 28 K.p.a., jednak nieprawidłowo skonstruował sentencję rozstrzygnięcia, bowiem skoro doszło do wznowienia postępowania i ustalono, że żądający wznowienia nie jest stroną, to należało zakończyć wznowione postępowanie poprzez wydanie decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a., orzekającej o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej z powodu braku podstawy do wznowienia przewidzianej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Z tych względów Kolegium, korygując powyższą wadliwość, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. odmówiło uchylenia ostatecznej decyzji z 27 sierpnia 2019 r. z powodu braku podstawy do wznowienia przewidzianej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.
W skardze na powyższą decyzję, skarżąca Spółka wniosła o jej uchylenie, jak również uchylenie decyzji pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W dniu 6 lutego 2023 r. do Sądu pierwszej instancji wpłynęła informacja o ogłoszeniu upadłości skarżącej Spółki, wobec czego dla Y Sp. z o.o. Sp.k. w upadłości ustanowiono syndyka.
X Sp. z o.o. w [...] (użytkownik wieczysty dz. nr [...]) w piśmie procesowym z dnia 10 lutego 2023 r., uzupełnionym pismem z dnia 28 marca 2023 r., wniósł o oddalenie skargi i wyjaśnił, że działka stanowiąca jego własność jest już intensywnie zabudowana. Istnieją na niej zarówno obiekty kubaturowe (budynki usługowo-handlowe, biurowe, oświaty), jak również infrastruktura, w tym rozbudowany wewnętrzny układ komunikacyjny obejmujący sieć dróg wewnętrznych (m.in. ul. [...]) oraz parkingów. Działka nr [...] ma powierzchnię ok. 130 000 m2, podczas gdy jej część objęta decyzją WZ ma powierzchnię ok. 12 000 m2. Jakkolwiek nieruchomość skarżącej (działka nr [...]) graniczy z ww. działką inwestycyjną, to jednak decyzja WZ obejmuje swoim zakresem wyłącznie niewielką część dz. nr [...], oddaloną od nieruchomości skarżącej o ponad 40 m oraz jest od niej oddzielona zabudowaniami istniejącymi na dz. nr [...], tj. budynkiem uczelni wyższej (4 kondygnacje, ok. 70 m długości) usytuowanym wzdłuż granicy działki skarżącej, jak też wewnętrznym układem komunikacyjnym – drogą wewnętrzną. W tej sytuacji organy prawidłowo uznały, że skarżącej nie przysługuje przymiot strony postępowania o ustalenie warunków zabudowy dla części przedmiotowej działki.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd pierwszej instancji uznał wniesioną skargę za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. Na gruncie rozpatrywanej sprawy Sąd ten podzielił stanowisko orzekających organów, że skarżąca Spółka nie wykazała interesu prawnego, który legitymowałby ją do udziału w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji na części dz. nr [...], co stanowiłby podstawę do uznania jej za stronę uprawnioną do skutecznego wniesienia podania o wznowienie postępowania w tej sprawie. Brak jest bowiem podstaw do przyjęcia, że inwestycja zaplanowana na terenie części niemal trzynastohektarowej działki, (z której inwestycja ma objąć powierzchnię 12 095 m2), polegająca na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym i infrastrukturą techniczną oraz budynku usługowego z garażem podziemnym i infrastrukturą techniczną będzie oddziaływać w jakikolwiek sposób na nieruchomość skarżącej, tj. działkę nr [...].
Przede wszystkim z materiału dowodowego sprawy wynika, że działka nr [...], której użytkownikiem wieczystym jest skarżąca Spółka, nie znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie planowanej inwestycji i jest oddzielona od części inwestycyjnej działki nr [...] pasem gruntu o szerokości ponad 43 m, podczas gdy na tak wydzielonej pod inwestycję działki nr [...] inwestor planuje budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym i infrastrukturą techniczną oraz budynku usługowego z garażem podziemnym i infrastrukturą techniczną, o dopuszczonej decyzją, maksymalnej wysokości 25,5 m. Co więcej, w ww. 43 m pasie gruntu pomiędzy działkami znajduje się czterokondygnacyjny budynek kampusu Uczelni [...] oraz droga wewnętrzna, które oddzielają planowaną inwestycję od działki skarżącej.
Zdaniem Sądu Wojewódzkiego skarżąca Spółka błędnie wywodzi swój interes prawny z okoliczności, że na części działce nr [...] znajduje się jednocześnie droga wewnętrzna, na której dla działki nr [...] ustanowiona jest służebność drogowa, zaś przez działkę tę odbywać się będzie również skomunikowanie przedmiotowej inwestycji z drogą publiczną – ul. [...], co spowoduje dla skarżącej uciążliwość w korzystaniu z tej służebności. Po pierwsze, jak słusznie wskazała X Sp. z o.o. powszechnie wiadome jest, że działka nr [...] jest już intensywnie zabudowana. Istnieją na niej zarówno obiekty kubaturowe (budynki usługowo-handlowe, biurowe, oświaty), jak również infrastruktura, w tym rozbudowany wewnętrzny układ komunikacyjny obejmujący sieć dróg wewnętrznych (m.in. ul. [...]) oraz parkingów. Drogi te, a zatem również droga, na której ustanowiona jest służebność dla dz. nr [...], są już obecnie włączone do powszechnego użytku, zapewniającego osobom z nich korzystających (chociażby dojeżdżających do okolicznych centrów handlowych i ww. uczelni) dojazd do drogi publicznej, a zatem planowana inwestycja nie zmieni w zakresie obsługi komunikacyjnej ani sytuacji faktycznej, ani też prawnej skarżącej. Po drugie zaś, skarżąca Spółka całkowicie pomija kwestię, że dz. nr [...] w całości należy do inwestora, a w konsekwencji korzystanie z tej części działki, która stanowi drogę wewnętrzną stanowi jego uprawnienie właścicielskie. Samo natomiast potencjalne zwiększenie natężenia ruchu związane z realizacją inwestycji nie stanowi jeszcze wystarczającej podstawy do przyznania statusu strony postępowania podmiotowi, który na cudzej nieruchomości ma ustanowioną służebność (właścicielem tej drogi nie jest).
Jak słusznie zatem podniosło Kolegium, realizacja inwestycji ujęta w decyzji z dnia 27 sierpnia 2019 r., nie oddziałuje ani na nieruchomość skarżącej, ani też nie wpływa na realizację jej uprawnienia w zakresie służebności drogowej. Jak bowiem wynika z tej decyzji obsługa komunikacyjna inwestycji odbywać się będzie od strony ul. [...] po drodze wewnętrznej znajdującej się na dz. nr [...] (stanowiącej własność inwestora i obciążonej służebnością na rzecz dz. nr [...]), nie zaś przez działkę skarżącej o nr [...]. Decyzja z 27 sierpnia 2019 r. nie wpłynie zatem na możliwości zainwestowania na działce skarżącej, ani też nie ograniczy sposobu korzystania z jego nieruchomości, jak i służebności na nieruchomości sąsiedniej. Inaczej mówiąc, Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł, by planowana inwestycja wpłynęła negatywnie na możliwość realizacji prawa przechodu i przejazdu ustanowionego na rzecz skarżącą.
Odnosząc się do podnoszonych w skardze argumentów dotyczących negatywnego oddziaływania inwestycji na sytuację skarżącej Spółki, np. w zakresie komunikacji i kumulujących się immisji, Sąd Wojewódzki zauważył, że kwestie wpływu planowanej zabudowy wielorodzinnej na generowanie hałasu, czy zacienienie okolicznych działek bądź oceny wystarczającej ilości miejsc parkingowych, jako że nie są przedmiotem rozpatrzenia w postępowaniu dotyczącym ustalenia warunków zabudowy a podlegają weryfikacji dopiero w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę, nie mogą mieć wpływu na ustalenie interesu prawnego w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy. Postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy stanowi wstępny etap procesu inwestycyjnego, kolejnym etapem jest zatwierdzenie projektu budowlanego i uzyskanie pozwolenia na budowę. W postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy organ nie bada warunków technicznych inwestycji, a jedynie określa w kontekście ładu przestrzennego, czy dana inwestycja i jej funkcja jest dopuszczalna na danym terenie. W postępowaniu tym ochrona interesów osób trzecich nie może być rozciągana na okoliczności będące przedmiotem badania organów administracji architektoniczno-budowlanej. Ochrona interesów osób trzecich w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu może nastąpić, tylko w takim zakresie, w jakim sprawa nie jest objęta przepisami prawa budowlanego. Dopiero organ wydający decyzję o pozwoleniu na budowę ocenia, czy projektowane zamierzenie spełnia warunki określone w prawie budowlanym i przepisach szczególnych wydanych na jego podstawie.
Z uwagi na powyższe, zdaniem Sądu pierwszej instancji, brak jest podstaw do przyjęcia, że zaplanowana na terenie części dz. nr [...] inwestycja będzie oddziaływać na nieruchomość stanowiącą własność skarżącej, a zatem zasadne było wydanie przez Kolegium decyzji uchylającej na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. decyzję Zarządu Dzielnicy, a następnie, na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a., orzeczenie o odmowie uchylenia decyzji ustalającej warunki zabudowy dla przedmiotowej inwestycji. Przepis ten stanowi bowiem, że organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b. Taka zaś sytuacja, z przyczyn wskazanych powyżej, miała miejsce w niniejszej sprawie z uwagi na niewystąpienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., bowiem skarżąca Spółka nie wykazała interesu prawnego, w rozumieniu art. 28 K.p.a., w kwestionowaniu decyzji z 27 sierpnia 2019 r.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 259) – dalej: "P.p.s.a.", orzekł jak w sentencji wyroku.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Y sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w [...] w upadłości. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w całości, zarzuciła:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
a) art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1945 ze zm.) - dalej jako: "u.p.z.p." w zw. z art. 28 K.p.a. i w konsekwencji ich niezastosowanie, tj. poprzez przyjęcie braku posiadania przymiotu strony przez skarżącą Spółkę i uznania, że ustalony w oparciu o zasadę dobrego sąsiedztwa krąg stron jest prawidłowy, podczas gdy skarżąca wykazała interes prawny uzasadniający statut strony;
b) art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. 2018, poz. 1202 z późn. zm.) – dalej: "ustawa Prawo budowlane", poprzez odmowę uchylenia decyzji kosztem drastycznego pogorszenia skomunikowania działki skarżącej nr [...] podczas, gdy obiekt budowlany należy projektować i budować zapewniając poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej;
2. naruszenie przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowało wydaniem zaskarżonego orzeczenia, tj.:
a) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2022, poz. 2492 z późn. zm.) – dalej: "P.u.s.a.", art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a., art. 151 P.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. i art. 6 K.p.a., art. 7 K.p.a., art. 8 § 1 K.p.a., art. 10 § 1 K.p.a., art. 77 § 1 i § 4 K.p.a., art. 80 K.p.a., art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. oraz art. 147 K.p.a. poprzez błędne uznanie, iż służebność, biegnąca dodatkowo po trasie drogi komunikacyjnej łączącej inwestycję Inwestora z drogą publiczną nie może stanowić podstawy dającej skarżącej Spółce status strony w postępowaniu o wydanie decyzji z dnia 27 sierpnia 2019 r., podczas gdy służebność jest prawem podmiotowym, które właśnie uzasadnia, również w połączeniu z art. 140 Kodeksu cywilnego – dalej: "K.c.", posiadanie przymiotu strony przez skarżącą, jako że realizacja inwestycji o wspólnej komunikacji poprzez służebność skarżącej może wpływać na możliwość zagospodarowania nieruchomości przez skarżącą Spółkę;
b) art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a., art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a., art. 151 P.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., art. 6 K.p.a., art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 i § 4 K.p.a., art. 80 K.p.a., art. 64 ust. 1 u.p.z.p. oraz z art. 54 u.p.z.p. poprzez brak wszechstronnego rozpoznania materiału dowodowego w sprawie, a w efekcie uznanie, że:
• trasa służebności przejazdu po dz. ew. nr [...] nie pokrywa się z trasą komunikacji inwestycji Inwestora określoną w Decyzji WZ, podczas gdy trasa ta biegnie wzdłuż granicy dz. [...] dokładnie po trasie służebności poprzez drogę wewnętrzną ul. [...] do ul. [...];
• realizacja inwestycji przez Inwestora nie wpłynie na prawa skarżącej wynikające ze stosunków sąsiedzkich i możliwych ograniczeń w zabudowie, podczas gdy ukształtowanie linii zabudowy i innych cech zabudowy ma na tyle kapitalne i wiążące znaczenie dla dalszych etapów procesu budowlanego, że brak uczestnictwa w charakterze strony przez skarżącą na etapie wydawania warunków zabudowy uniemożliwi mu kwestionowanie tych parametrów zabudowy na etapie pozwolenia na budowę;
• skarżącej nie przysługuje status strony, podczas gdy skarżąca jako bezpośredni sąsiad celem obrony swoich praw gwarantowanych w art. 64 ust. 1 w zw. z art. 54 u.p.z.p. winna móc kontrolować zakres, ingerencji ustalonych warunków zabudowy na prawa skarżącej jako użytkownika wieczystego działki ew. nr [...],
- co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ w konsekwencji doprowadziło do wadliwego uznania, że prawidłowo został ustalony krąg stron w oparciu o zasadę dobrego sąsiedztwa oraz uznania za prawidłową odmowę uchylenia ostatecznej decyzji Zarządu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy oraz zaakceptowaniem naruszenia zasady zapewnienia stronie możliwości wzięcia udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym o wydanie warunków zabudowy, a w konsekwencji do oddalenia skargi.
Mając na uwadze powyższe, skarżąca kasacyjnie Spółka wniosła o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie;
Ewentualnie o:
2) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 16 sierpnia 2022 roku znak: [...] poprzez uwzględnienie skargi tj. uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 16 sierpnia 2022 roku znak: [...] oraz poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji również w całości;
Ponadto wniesiono o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powyższe zarzuty szerzej umotywowano.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania Z sp. z o.o. z siedzibą w [...] wniosła o jej oddalenie.
Pismem z dnia 11 sierpnia 2025 r. syndyk masy upadłości Y sp. z o.o. sp. k. w upadłości z siedzibą w [...] zawiadomił, iż w związku ze sprzedażą prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy dla [...] w Warszawie, IX Wydział Ksiąg Wieczystych, prowadzi księgę wieczystą o numerze [...], dokonaną w dniu 18 lipca 2025 r. w formie aktu notarialnego, Rep. A nr [...], uczestnikiem postępowania prowadzonego pod sygnaturą II OSK 1773/23, w miejsce syndyka masy upadłości Y sp. z o.o. sp. k. w upadłości, jest obecnie spółka X sp. z o.o. z siedzibą w [...].
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 P.p.s.a., rozpoznaje sprawę w jej granicach, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyła się wyłącznie do zbadania zawartych w skargach zarzutów sformułowanych w granicach podstawy kasacyjnej.
Podstawy, na które można się powołać w skardze kasacyjnej, zostały sprecyzowane w art. 174 P.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych formach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący wykazał możliwość istotnego wpływu wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Istota powołanych w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących zarówno naruszenia przepisów procesowych jak i materialnych, sprowadza się do błędnego, zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną, uznania przez Sąd pierwszej instancji, że skarżąca nie jest stroną postępowania, w rozumieniu art. 28 K.p.a., dotyczącego ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym i infrastrukturą techniczną oraz budynku usługowego z garażem podziemnym i infrastrukturą techniczną na działce nr [...] (część) w obrębie [...], przy ul. [...] w Warszawie.
Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, stanowisko Sądu pierwszej instancji w tym przedmiocie należy uznać na zasadne. W sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że skarżąca kasacyjne (w chwili obecnej X sp. z o.o. z siedzibą w [...]), posiada prawo użytkowania wieczystego działki nr [...]. Działka ta nie znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie planowanej inwestycji i jest oddzielona od części inwestycyjnej działki nr [...] pasem gruntu o szerokości ponad 43 m. Co więcej, w ww. 43 metrowym pasie gruntu pomiędzy działkami znajduje się czterokondygnacyjny budynek kampusu uczelni oraz droga wewnętrzna, które to oddzielają planowaną inwestycję od działki strony skarżącej. Bezspornym pozostaje również fakt, że na części działki nr [...] znajduje się droga wewnętrzna, na której dla działki nr [...] ustanowiona jest służebność drogowa, zaś przez działkę tę odbywać się będzie również skomunikowanie przedmiotowej inwestycji z drogą publiczną – ul. [...].
W tym miejscu wskazać należy, że w żadnym fragmencie zaskarżonego uzasadnienia Sąd pierwszej instancji nie negował przysługującego stronie skarżącej uprawnienia służebności do korzystania z drogi wewnętrznej znajdującej się na działce objętej decyzją o warunkach zabudowy. Nie zachodziła zatem potrzeba badania, w jaki sposób droga ta będzie wykorzystywana w procesie realizacji przedmiotowej inwestycji, co służyć miało argumentacji skarżącej o bezpośrednim naruszeniu jej interesu prawnego. Należy bowiem podzielić pogląd przyjęty przez Sąd pierwszej instancji, że sama decyzja stanowiąca o możliwości zagospodarowania terenu pod konkretną inwestycję, nie stanowi aktu naruszającego prawa do korzystania z rzeczy podmiotów uprawnionych wobec nieruchomości, znajdujących się w kręgu oddziaływań inwestycji. Decyzja taka nie jest rozstrzygnięciem, które ma moc ograniczenia cudzych praw do nieruchomości. Ograniczenie to nastąpić może dopiero w fazie realizacyjnej, w związku z wydaniem pozwolenia na budowę. Zagrożenie czyichś praw, dotyczących nieruchomości, na której planuje się inwestycję lub nieruchomości sąsiedniej ma charakter potencjalny. Uprawnieni do wskazanych nieruchomości mogą nabyć w procesie wydawania decyzji status strony, ponieważ postępowanie dotyczy ich interesu prawnego, co jednakże nie oznacza per se, że go narusza. Zgodnie z art. 6 ust. 1 u.p.z.p. tylko ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Natomiast decyzje wydawane w przedmiocie warunków zabudowy, nie mają takiej mocy.
Należy zatem stwierdzić, że okoliczność posiadania skonkretyzowanych uprawnień do korzystania przez inne podmioty z nieruchomości będącej przedmiotem wniosku o ustalenie warunków zabudowy będzie rozważana na etapie wydawania przez organ decyzji o pozwoleniu na budowę. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1543/11 (LEX nr 1367321), żaden przepis prawa nie zawiera normy, która nakazywałaby konkretyzację tego rodzaju parametrów, jak infrastruktura i komunikacja na etapie ustalenia warunków zabudowy. Mając na uwadze powyższe należy zgodzić się z Sądem I instancji, że na etapie wstępnych ustaleń, jakich dokonuje się w drodze decyzji o warunkach zabudowy, powoływane w skardze kasacyjnej okoliczności pozostają bez znaczenia. Decyzja o warunkach zabudowy nie wpływa na przysługujące innym podmiotom uprawnienia zależne, tym samym brak ich uwzględnienia nie może stanowić o naruszeniu ogólnie wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. w zw. z art. 28 K.p.a.
Wreszcie z uwagi na istotę decyzji o warunkach zabudowy w ramach postępowania poprzedzającego jej wydanie, nie podlegają ocenie też kwestie potencjalnych i przyszłych uciążliwości dla nieruchomości sąsiednich danej inwestycji. Same warunki zabudowy, które w ogóle nie przesądzają o tym, że konkretna inwestycja zostanie zrealizowana, nie mogą być ocenienie w kategorii faktycznych immisji i oddziaływania na nieruchomości sąsiednie. Te okoliczności są oceniane w ramach postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę (zgody budowlanej) na podstawie szczegółowych ustaleń projektu i oceny czy obiekt budowlany spełnia warunki techniczne jak np. zacienienie czy hałas (por. wyrok NSA z dnia 13 lipca 2020 r. sygn. akt II OSK 3020/18, LEX nr 3243993).
Nie jest również skuteczny zarzut naruszenia prawa materialnego w postaci art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane. Decyzja Zarządu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy z 27 sierpnia 2019 r. ustająca warunki zabudowy zapadła bowiem w postępowaniu toczącym się na podstawie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i przepisów wykonawczych do tej ustawy. W sprawie ustalenia warunków zabudowy nie ma zastosowania art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane, zatem organy nie mogły naruszyć tego przepisu. Kwestia ochrony interesów osób trzecich na podstawie przepisów ustawy Prawo budowlane może być rozważana dopiero na etapie ubiegania się przez inwestora o pozwolenie na budowę.
W tym miejscu wskazać należy, że działka nr [...], o powierzchni ok. 13 ha, jest działką intensywnie zabudowaną, istnieją na niej liczne obiekty, w tym budynki usługowo-handlowe, biurowe, oświaty. Na powyższej działce istnieje również rozbudowany układ komunikacyjny obejmujący sieć dróg wewnętrznych, w tym ul. [...], oraz parkingi. Nadto, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, ul. [...] jest drogą "powszechnego użytku", ogólnodostępną, dostęp do niej nie jest reglamentowany w żaden sposób. Oznacza to, że okoliczność wydania decyzji o warunkach zabudowy nie zmienia niczego w zakresie uprawnienia zarówno inwestora jak i strony skarżącej do korzystania z przedmiotowej drogi wewnętrznej.
Końcowo stwierdzić należy, że w sprawie nie znajdują również uzasadnienia podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Nieuwzględnienie skargi przez Sąd było wynikiem uzasadnionego stwierdzenia, że zaskarżona decyzja odpowiadała przepisom prawa materialnego, wydana zaś została w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela także zarzutu odstąpienia przez Sąd pierwszej instancji od ustrojowego obowiązku kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, co miałoby skutkować naruszeniem przez ten Sąd art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a., art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a., art. 151 P.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. i art. 6 K.p.a., art. 7 K.p.a., art. 8 § 1 K.p.a., art. 10 § 1 K.p.a., art. 77 § 1 i § 4 K.p.a., art. 80 K.p.a w zw. art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Sąd pierwszej instancji w toku kontroli zaskarżonej decyzji prawidłowo ocenił przeprowadzone przez Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w trybie wznowienia postępowanie i zasadnie uznał, że nie zostały naruszone w jego toku zasady wynikające z powołanych w skardze kasacyjnej przepisów natury procesowej.
Z treści zaskarżonego wyroku nie wynika, by Sąd pierwszej instancji miał posłużyć się w sprawie innym kryterium kontroli zaskarżonej decyzji niż jej legalność, która powinna być odnoszona do weryfikacyjnego wzorca zgodności z prawem decyzji kształtowanego treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c, pkt 2 i 3 P.p.s.a. Wskazywane przez skarżącą względy dotyczące celowości, racjonalności lub słuszności nie wyznaczały w sposób bezpośredni oceny zgodności decyzji z prawem, bo tę determinowało stwierdzenie, że odpowiada ona normom prawnym rekonstruowanym z przepisów powszechnie obowiązujących. Tym niemniej rozważenie tychże względów w procesie wykładni przepisów znajdujących w sprawie zastosowanie, a także w toku kontroli ustaleń przyjętych przez organ, pozostawało w pełni dopuszczalne.
W tej sytuacji skarga kasacyjna, jako nieuzasadniona, podlega oddaleniu na mocy art. 184 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło