II OSK 1855/14

Dnia 31 marca 2016 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kamiński Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary /spr./ sędzia del. NSA Anna Żak Protokolant asystent sędziego Julia Słomińska po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 lutego 2014 r. sygn. akt IV SA/Wr 622/13 w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej 1) oddala skargę kasacyjną, 2) odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 5 lutego 2014r., sygn. akt IV SA/Wr 622/13, oddalił skargę M. M. na decyzję Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia [...] lipca2013 r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Zaskarżoną decyzją Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, po rozpatrzeniu odwołania M. M. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia [...] lutego 2013 r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - rak krtani, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ wskazał, że M. M. pracował w zakładzie A. S.A. w W. na następujących stanowiskach: od [...] sierpnia 1966 r. do [...] maja 1967 r. jako tokarz; od [...] maja 1967 r. do [...] maja 1969 r. pełnił służbę wojskową; od [...] maja 1969 r. do [...] września 1983 r. jako tokarz; od [...] października 1983 r. do [...] grudnia 1998 r. jako tokarz-docieracz; od [...] stycznia 1998 r. do [...] marca 2002 r. jako tokarz; od 2002 r. był na rencie, a od 2007 r. na emeryturze. Zgodnie z charakterystyką stanowiska pracy z dnia 10 stycznia 2003 r. w czasie zatrudnienia odwołujący się pracował tylko w Wydziale Narzędziowni, obsługiwał obrabiarki [...] i [...]. Na stanowisku tokarza wykonywane były pojedyncze detale ze stali narzędziowej stopowej, aluminium i żeliwa, głównie na mokro. W obrabiarce [...] jako chłodziwo technologiczne stosowane były zawsze emulsje wodne - od wielu lat jest to E. Na stanowisku, tokarza-docieracza docierane były sprawdziany pierścieniowe gwintowe na obrabiarce [...]; operacja docierania odbywała się okresowo, tj. kilka dni w miesiącu. Jako materiał do docierania była stosowana mikropasta szlifiersko-polerska Nr [...]. W piśmie z dnia 27 stycznia 2003 r. zakład pracy przekazał informacje dotyczące najbliższego otoczenia środowiska pracy M. M.. Od 1995 r. w promieniu ok. 3- 4 m od stanowiska pracy odwołującego się znajdowały się dwie szlifierki, tj. szlifierka do frezów [...] (od ok. 4-5 lat nie jest na niej prowadzona obróbka mechaniczna), szlifierka do gwintów [...] chłodzona olejem wcześniej - F., od kilku lat stosowany jest L. Pomiary mgły olejowej wykonane w Narzędziowni na szlifierce do gwintów [...] przez Międzyzakładowe Laboratorium Badań Środowiskowych dnia 16 maja 1997 r. podczas szlifowania gwintownika [...] są zgodne z normatywem higienicznym - wskaźnik oceny- wynosił 0,14. Odwołujący się nie pracował na ww. typach szlifierek. Z pisma z dnia 10 kwietnia 2003 r. wynika, iż od ok. 10 lat Wydział Narzędziowni mieści się w innej hali, gdzie zlokalizowany jest również Wydział Produkcyjny [...]. Pomiary stężeń mgieł olejowych na stanowiskach pracy tokarek z lat 1985-1991 wykazały znaczne przekroczenia najwyższego dopuszczalnego stężenia, nawet ponad 20-krotne (1985 r.). W dokumentacji wymienia się różnego typu oleje mineralne (H., H., olej [...], mieszanina olejów typu [...], olej [...], olej [...], olej [...], olej [...]). Następnie organ wskazał, że skarżący był badany w Dolnośląskim Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we Wrocławiu, który uwzględniając opinię Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi z dnia [...] czerwca 2003 r. (nr [...]), dnia [...] czerwca 2003 r. wydał orzeczenie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze dla ludzi u skarżącego. W trybie odwoławczym skarżący został skierowany na badania do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu, który dnia [...] grudnia 2003 r. ww. Instytut także wydał orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania ww. choroby zawodowej (nr [...]). Na podstawie ww. orzeczeń lekarskich i po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we Wrocławiu dnia [...] stycznia 2004 r. wydał decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Decyzją z dnia [...] marca 2004 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu utrzymał powyższą decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 1 lutego 2006 r. (sygn. akt. III SA/Wr 319/04) uchylił powyższe decyzje podnosząc, że w sprawie niewyjaśniono jednoznacznie jakie czynności wykonywał skarżący bowiem opis pracy dokonany przez zakład pracy stoi w sprzeczności z jego wyjaśnieniami. Sąd podkreślił, że przy ponownym prowadzeniu postępowania należy zwrócić szczególną uwagę na mechanizm procesu polerowania i materiały, które w rzeczywistości były używane w tym procesie. Przeprowadzić należy także postępowanie wyjaśniające w zakresie stopnia rafinacji obecnych na stanowisku pracy olejów mineralnych. Mając powyższe na uwadze, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we Wrocławiu przeprowadził dodatkowe dochodzenie uzupełniające odnośnie środowiska pracy skarżącego, w którym po otrzymaniu wyjaśnień pracodawcy skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we Wrocławiu. Ośrodek ten ponownie orzekł brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią nowotworu złośliwego. W związku z wnioskiem skarżącego o badanie w trybie odwoławczym, został on skierowany do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu, który także orzekł brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W oparciu o powyższe orzeczenia Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we Wrocławiu, decyzją z dnia [...] października 2007 r. (nr [...]) orzekł o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu decyzją z dnia [...]stycznia 2008 r. (nr [...]) uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Zajęte stanowisko uzasadnił brakiem wykonania wytycznych zawartych w wyroku z dnia 1 lutego 2006 r. W ponownie prowadzonym postępowaniu Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we Wrocławiu uzupełnił materiał dowodowy o wyjaśnienia świadków: K. Ł. - byłego pracownika "A. S.A.", oraz T. H. - inspektora BHP w zakładzie "A. S.A." Ponadto przeprowadził uzupełniające dochodzenie epidemiologiczne oraz uzupełnił zebraną dokumentację o kartę badania foniatrycznego. Dokonał także analizy świadectw pracy skarżącego i przeprowadził dochodzenie w celu ustalenia stopnia rafinacji używanych przez skarżącego olejów. Na podstawie zebranej dokumentacji dnia [...]kwietnia 2008 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we Wrocławiu wydał decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej (nr [...]). Organ II instancji, po rozpoznaniu odwołania skarżącego, decyzją z dnia [...] października 2009 r. uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji (nr [...]). W uzasadnieniu decyzji kasacyjnej organ wskazał, że organ I instancji przeprowadzając dowód z przesłuchania świadka nie wyjaśnił licznych rozbieżności występujących w zeznaniach. Ponadto dopuścił się naruszenia prawa w trakcie przeprowadzenia tego dowodu, bowiem strony nie zostały zawiadomione o przeprowadzeniu czynności dowodowej z osobowych źródeł dowodowych. W dalszym ciągu nie ustalono też, zdaniem organu odwoławczego, na jakim obszarze występowały przekroczenia stężeń mgieł olejowych, czy stanowisko pracy skarżącego zawsze było izolowane i w jaki sposób oraz dlaczego nie było badań na stanowiskach skoro pracownicy otrzymywali świadczenia z tytułu wykonywania pracy w warunkach szkodliwych. Nie wyjaśniono również w należyty sposób stopnia rafinacji wymienianych przez skarżącego olejów oraz nieustosunkowano się do dokumentacji medycznej skarżącego z lat 1985-1988. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we Wrocławiu w związku z wytycznymi organu II instancji uzupełnił materiał dowodowy o wyjaśnienia pracodawcy, opinie uzupełniające jednostek orzeczniczych (pismo Dolnośląskiego Wojewódzki ego Ośrodka Medycyny Pracy we Wrocławiu z dnia [...] maja 2010 r. oraz orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu z dnia [...] listopada 2010 r.) oraz stanowiska: Politechniki Wrocławskiej we Wrocławiu i Instytutu Nafty i Gazu w Krakowie odnośnie prośby o ustalenie w jakich latach w procesie obróbki i chłodzenia metali stosowane były oleje nisko i średniorafinowane, a także czy były to oleje produkowane w Polsce i kto był ich producentem. Następnie w oparciu o całość zebranego materiału dowodowego decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. (nr [...]) orzekł o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u odwołującego, podając w uzasadnieniu, że mimo uznania narażenia zawodowego, wobec braku rozpoznania choroby zawodowej przez upoważnioną placówkę służby zdrowia brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. (nr [...]) uchylił powyższą decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy ponownie stwierdził, że niewykonano zaleceń wyroku z dnia 1 lutego 2006 r. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we Wrocławiu uzupełnił materiał dowodowy o opinię Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu odnośnie mgieł olejowych, ewentualnego narażenia na pyły obrabianych metali oraz spaliny silników Diesla, a także znaczenia informacji o innych zachorowaniach na nowotwory w zakładzie pracy. Ponadto do akt sprawy dołączył pismo firmy F. w G. z dnia 14 czerwca 2011 r., w którym przesłano karty charakterystyki produkowanych przez nich produktów, informację O. z dnia 15 czerwca 2011 r. z charakterystyką olejów do obróbki i chłodzenia stosowanych na rynku polskim w latach 1998-2002. Następnie decyzją z dnia [...]grudnia 2011 r. (nr [...]) orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u M. M. choroby zawodowej - nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników wy stępujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi. Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu decyzją z dnia [...] marca 2012 r. (nr [...]) uchylił powyższą decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji podając w uzasadnieniu, że organ I instancji w dalszym ciągu nie wykonał zaleceń wyroku z dnia 1 lutego 2006 r. oraz organu II instancji we wcześniejszych decyzjach. W ponownie prowadzonym postępowaniu, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we Wrocławiu uzupełnił materiał dowodowy o stanowiska Dolnośląskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we Wrocławiu (z dnia: [...] czerwca 2012 r.; [...] sierpnia 2012 r. i [...] października 2013 r.) o pozazawodowej przyczynie raka krtani u skarżącego, oraz stanowiska Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu z dnia [...] października 2012 r. i z dnia [...] listopada 2012 r., w którym podtrzymano treść orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - raka krtani. Na podstawie powyższych ustaleń, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we Wrocławiu dnia [...] lutego 2013 r. wydał decyzję nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia przedmiotowej choroby zawodowej u odwołującego się. Od powyższej decyzji dnia [...] marca 2013 r. pan M. M. złożył odwołanie, w którym zarzucił, iż pomimo braku dowodów jednostka orzecznicza I stopnia bezpodstawnie podtrzymuje w piśmie z dnia 29 października 2012 r., iż przyczyną jego choroby jest palenie nikotyny. W toku postępowania odwoławczego, Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu dnia 12 kwietnia 2013 r. wezwał Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we Wrocławiu do udzielenia informacji, czy karta badania z 2003 r. jest tożsamym dokumentem z uwierzytelnioną kserokopią badania foniatrycznego pana M. M. z dnia [...] stycznia 2003 r. W odpowiedzi z dnia 9 maja 2013 r. jednostka orzecznicza I stopnia przesłała "Wywiad foniatryczny z dnia [...] stycznia 2003 r." Uzasadniając utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji z dnia [...] lutego 2013r., Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu wskazał, że organ I instancji prawidłowo ocenił w świetle zebranego materiału dowodowego narażenie zawodowe skarżącego. W sprawie potwierdzono: podawane przez odwołującego powstające w procesie polerowania i docierania substancje, takie jak pyły metali i ścierniwa powstające w procesie docierania i polerowania wykonywanych przez zainteresowanego z użyciem papieru ściernego, sadzy, nagarów i zendrów pohartowniczych, pochodzących z obrabianego materiału; kontakt z benzyną przy przemywaniu detali ([...]); spaliny powstające w wyniku spalania oleju napędowego w silniku Diesla, uwalniane z pojazdów spalinowych używanych w procesie transportu wewnętrznego; 20-krotne przekroczenie normatywów higienicznych dla mgieł olejowych; szkodliwe działanie na układ oddechowy stosowanych w obróbce metali chłodziw (m.in. [...]) - w kartach charakterystyk preparatów stosowanych na terenie Polski do obróbki metali nie występuje symbol [...] świadczący o kancerogennym działaniu na organizm człowieka. W tych okolicznościach słusznie , zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji stwierdził, iż choć obecne były szkodliwe i rakotwórcze substancje w środowisku pracy skarżącego, to jednak nie były one przyczyną powstania u niego raka krtani. Jednostki orzecznicze I i II stopnia diagnostycznego, wiedząc o powyższych czynnikach obecnych w środowisku pracy skarżącego, jak również o 20-krotnym przekroczeniu normatywów higienicznych mgieł olejowych, powstałych z olejów mineralnych o niskim bądź średnim stopniu rafinacji, które są jedynym czynnikiem rakotwórczym o udowodnionym działaniu rakotwórczym u ludzi, zajęły jednobrzmiące stanowisko, iż krtań nie stanowi uznanego umiejscowienia nowotworowego. Stąd lekarze orzecznicy nie uznali zawodowej etiologii rozpoznanej u odwołującego choroby nowotworowej, albowiem choroby nowotworowe, w związku z częstotliwością ich występowania są podstawowymi czynnikami wpływającymi na chorobowość i umieralność populacji ogólnej w Polsce. W związku z powyższym, zdaniem organu odwoławczego, w przypadku skarżącego żaden z warunków koniecznych do rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej nie został spełniony. Organ podkreślił, że w toku postępowania diagnostyczno-orzeczniczego trzy niezależne, upoważnione placówki służby zdrowia stwierdziły, że nowotwór złośliwy krtani nie jest powiązany z obecnością żadnego z czynników, w tym czynnika kancerogennego kategorii 1 uznanego za rakotwórczy u ludzi, obecnych w środowisku pracy odwołującego. Dochodzenie epidemiologiczne nie potwierdziło obecności w środowisku pracy innych substancji bądź procesów wymienionych w załącznikach do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 grudnia 2004 r. w sprawie substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy; pracodawca nie prowadził żadnych procesów produkcyjnych z wykorzystaniem paków i smół węglowych, jak i nie stosował procesów technologicznych, których produktem byłyby smoły węglowe. Ponadto jak wskazali lekarze orzecznicy, analiza badań epidemiologicznych wskazuje, że narządem krytycznym rakotwórczego działania olejów mineralnych nierafinowanych lub słabo rafinowanych jest skóra (rak podstawno lub kolczystokomórkowy). Wyniki badań epidemiologicznych nie potwierdzają innej lokalizacji nowotworów w narządach wewnętrznych, w tym krtani. Zatem rozpoznana jednostka chorobowa nie została uznana za chorobę powstałą w związku z warunkami pracy. Odnosząc się do zarzutów przedstawionych w odwołaniu dotyczących kwestii palenia papierosów przez zainteresowanego, organ na podstawie art. 80 k.p.a. odmówił mocy dowodowej treści orzeczeń lekarskich, w części w której stwierdzają długoletnie palenie tytoniu. Wskazał, że w ocenie materiału dowodowego ten fakt nie był uwzględniany, również kwestia wieloletniego nikotynizmu nie była brana pod uwagę w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu. Wskazane przez jednostki orzecznicze pozazawodowe przyczyny zdiagnozowanego schorzenia winny być traktowane jako przyczyny prawdopodobne, będące ewentualną podstawą do wykluczenia związku przyczynowo-skutkowego, a nie jako przyczyny definitywne, gdyż nie taki jest cel postępowania orzeczniczego. Organ odwoławczy stwierdził, że orzeczenia wydane w przedmiotowym postępowaniu i uzupełnione stosownymi opiniami po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu dnia 1 lutego 2006 r. zostały poprzedzone badaniami stanu zdrowia skarżącego oraz analizą zgromadzonej dokumentacji, są obiektywne, przekonujące oraz wyczerpująco umotywowane i wyjaśniają wszelkie wątpliwości. Skargą M. M. zaskarżył powyższą decyzję. Podniósł w niej m.in., że w sprawie w dalszym ciągu nie wypełniono zaleceń zawartych w wyroku z dnia 1 lutego 2006 r. Organ I instancji nie podjął prób zwrócenia się do odpowiednich instytucji, w celu wyjaśnienia procesu polerowania i docierania a także kwestii pyłów przeróżnych związków chemicznych powstałych w polerowanych materiałach a także wpływu tych związków na indukcję choroby nowotworowej. Skarżący stwierdził, że może akurat w pyłach nagarów, zendr pohartowniczych występują związki smół i sadz, które według jednostek diagnostycznych wywołują raka krtani. Podtrzymał, iż podczas polerowania był w poważnym stopniu narażony na pyły wszystkich związków chemicznych zawartych w polerowanych materiałach a informacje oparte na ocenach i informacjach pracodawcy są dla niego krzywdzące. Nie przeanalizowano również, jego zdaniem, zagrożenia zawodowego mgieł olejowych. Oceniono tylko nic nie znaczący roztwór wodno-olejowy "E.", a nie o wiele bardziej szkodliwe gatunki olei (Instytut Medycyny Pracy w Łodzi z 2003 r.). Wskazał, że wymienione oleje stosowane w zakładzie w latach 1983-1989 zaliczono do czynników rakotwórczych kategorii I o uznanym działaniu rakotwórczym, drażniącym drogi oddechowe – czyli również krtań. Zwrócił uwagę na udowodnioną obecność spalin z silników Diesla i istnienie oparów z benzyny ekstrakcyjnej oraz stwierdził, że Międzynarodowy Instytut ze względu na "wybitne" działanie rakotwórcze BENZENU benzynę ekstrakcyjną zakwalifikował do grupy I czynników rakotwórczych. Według skarżącego wybitni, wskazani przez niego naukowcy stwierdzają, że Benzen jest niebezpieczny, niewielka ilość powoduje zapalenie gardła i krtani a w dłuższych okresach styczności, indukcję nowotworu gardła. W rozporządzeniu Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z 21 sierpnia 1997 r. w sprawie substancji chemicznych stwarzających zagrożenie dla zdrowia i życia (Dz.U. Nr 105, poz. 671) benzen należy do substancji rakotwórczych kat. 1. W benzynie mogą też występować związki smół i pah. Brak w tym zakresie jakichkolwiek konsultacji i mimo to Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w piśmie z dnia [...] października 2012 r. informuje, że nie znaleziono w wykazie substancji podanych przez badanego substancji o działaniu rakotwórczym kat. 1. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Dodał, że strona mylnie utożsamia swoje narażenie na pary benzyny ekstrakcyjnej z narażeniem na benzen, który ma rzeczywiście udowodnione działanie rakotwórcze u ludzi. Wyjaśnił, że benzyna ekstrakcyjna (nr CAS 8006-61-9) nie jest benzenem (Nr CAS 71-43-2) ani nie zawiera go w swoim składzie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku stwierdził, że nie znalazł żadnych podstaw do odmowy skuteczności dokonanych w toku postępowania czynności. Sąd podkreślił, że skarżący został poddany badaniom w trzech uprawnionych jednostkach orzeczniczych, tj. Dolnośląskim Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we Wrocławiu, Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu oraz w ramach konsultacji w Instytucie Medycyny Pracy w Łodzi. Ośrodki te wydały podstawowe opinie – kolejno z dnia [...] czerwca 2003 r. [...], z dnia [...] września 2006 r. Nr [...] (Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we Wrocławiu), z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...], z dnia [...] lipca 2007 r. Nr [...], z dnia [...] listopada 2010 r., Nr [...](uzupełnienie i zweryfikowanie wg rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu) oraz opinią z dnia [...] czerwca 2003 r. (Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi). Dwa pierwsze Ośrodki wydały ponowne opinie, wyraziły swoje stanowiska, w związku ze zmianą prawa – wejścia w życie rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych a także z zarzutami skarżącego zawartymi w jego pismach i w związku z uwagami skarżącego a także organów I i II stopnia. Ośrodki te sporządziły dodatkowo kilkanaście pism zawierających odpowiedzi na wątpliwości wnioskodawcy oraz organów orzeczniczych, m.in. pisma (opinie uzupełniające) z dnia [...] maja 2010 r., z dnia [...] stycznia 2011 r. (w związku ze zmianą obowiązującego rozporządzenia), pismo z dnia [...] czerwca 2012 r., z dnia [...] października 2011 r. (Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we Wrocławiu), z dnia [...] września 2007 r., z dnia [...] listopada 2011 r., z dnia [...] października 2012 r., z dnia [...] października 2012 r. (Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu). W ocenie Sądu stanowią one opinie uzupełniające. Następnie Sąd wskazał, że wszystkie trzy ośrodki diagnostyczno-lekarskie wydały zgodne opinie. Opinie ośrodków zgodne na poszczególnych etapach postępowania, ulegały zmianie jeśli idzie o wiedzę dotyczącą czynników wywołujących raka krtani. Jednakże wszystkie zawierały ocenę, że rak krtani u skarżącego nie ma charakteru zawodowego. Przywołując szczegółowo ustalenia zawarte w wydanych w sprawie opiniach Sąd uznał, że brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska organów orzeczniczych specjalizujących się w medycynie pracy, wspartych literaturą medyczną. Tym samym zgodnie z art. 2351 Kodeksu pracy choroba, którą stwierdzono u zainteresowanego nie jest chorobą o podłożu zawodowym. Przy takim stanowisku lekarzy specjalistów zbędne jest przy tym, w ocenie Sądu, prowadzenie postępowania dowodowego określonego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w sprawie III SA Wr 319/04 z dnia 1 lutego 2006 r. Nie mniej jednak faktycznie dowody, na które wskazał Sąd zostały przeprowadzone. Przede wszystkim organ ustalił charakterystykę wykonywanej pracy i narażenia zawodowego zbierając informacje w Przedsiębiorstwie A., o czym świadczą składane przez tę spółkę w tej sprawie pisma, dokonał również przesłuchania wskazanych przez wnioskodawcę świadków choć należy się zgodzić, że skarżącym, iż nastąpiło to z uchybieniem art. 10 k.p.a. gdyż o przesłuchaniu świadków nie zostali powiadomieni zainteresowany i uczestnik. Nie ma jednak to uchybienie znaczenia dla sprawy, skarżący ostatecznie nie wnosił o ich ponowne przesłuchanie (w zasadzie nie było to już w niektórych sytuacjach możliwe). Do akt zostały dołączone wskazane przez Sąd badania foniatryczne z dnia 27 stycznia 2003 r., karta leczenia sanatoryjnego. Powyższe dokumenty nie zawierają jakiś istotnych okoliczności, które miałyby znaczenie dla rozpoznawanej sprawy. Protokoły z kontroli sanitarnej przeprowadzonej w przedsiębiorstwie wskazują istotnie na bardzo złe warunki panujące w miejscu pracy skarżącego. Jednakże mając na uwadze stanowisko lekarzy orzeczników, stwierdzających jakie czynniki mogą wywołać raka krtani nie wnoszą do sprawy nic istotnego. Zdaniem Sądu, w kontekście stanowiska lekarskiego odnośnie przyczyn zachorowania na raka krtani zakładowy układ zbiorowy pracy, regulamin ustalający wewnętrzny porządek pracy oraz załącznik Nr 5 do podanego regulaminu określający prace zaliczane do szkodliwych i niebezpiecznych nie ma znaczenia dla rozpoznawanej sprawy. Skargą kasacyjną M. M. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie: I. przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy t.j.: 1) art. 141 § 4 p.p.s.a,. poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku dokładnego wyjaśnienia z jakich przyczyn Sąd nie ustosunkował się w sposób wyczerpujący do zarzutów skarżącego, a w szczególności: - do zarzutu braku wykonania rzetelnej i pełnej opinii z uwzględnieniem wiedzy specjalistycznej, dotyczącej istoty procesu polerowania, docierania, w związku z powstającymi pyłami różnych związków chemicznych, zawartych w polerowanych materiałach, zendrach i nagarach pohartowniczych, mających wpływ na etiologię choroby skarżącego, - do zarzutu niedokonania dostatecznych i prawidłowych ustaleń, w zakresie stałych kontaktów skarżącego z benzyną ([...]) i wpływu BENZENU, zawartego w oparach benzyny ekstrakcyjnej oraz ze spalinami Diesla, w szczególności groźnego dla zdrowia węglowodoru BENZOPIRENU, które według podanych przez skarżącego opracowań encyklopedycznych oraz stanowisk instytutów i naukowców, podanych w skardze do WSA, mają istotny wpływ na indukcję nowotworu krtani, - do zarzutu naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, określonej w art. 10 k.p.a., przy czym naruszenie to wyrażało się tym, że skarżący w toku niniejszego postępowania nie został powiadomiony o przeprowadzeniu dowodu z osobowych źródeł dowodowych - zeznań świadków, - do zarzutu nieprzeprowadzenia dowodu z analizy Zakładowego Układu Zbiorowego obowiązującego u byłego pracodawcy - A.. S.A. i regulaminu ustalającego wewnętrzny porządek pracy oraz załącznika nr 5 do regulaminu, w którym wykonywane przez skarżącego prace są w nim wymienione, jako zaliczone do szkodliwych i niebezpiecznych, do zarzutu bezkrytycznego dania wiary pismom pracodawcy przez organy inspekcji sanitarnej, pomimo że treść prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego [...] z dnia [...].01.2009r. sygn. akt [...] oraz opinia biegłego sądowego z zakresu BHP - J. K., z dnia [...].10.2008 r., zaprzeczają treściom pism pracodawcy, - do zarzutu nieprzeprowadzenia dowodu z dokumentacji medycznej skarżącego z lat 1985 -1988, przedłożonej do akt sprawy przez skarżącego oraz z jego kart leczenia uzdrowiskowego; 2) przepisu art. 145 §1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 75 § 1 k.p.a. oraz z art. 80 k.p.a. poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, co skutkowało przekroczeniem swobodnej oceny dowodów, a w szczególności poprzez uznanie za zbędne przeprowadzenie postępowania dowodowego przez organy administracyjne, w następstwie wydanego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w sprawie III SA/Wr 319/04, z dnia 1 lutego 2006 r., przez co nie dokonano należytego wyjaśnienia istoty sprawy - przyczyn zachorowania przez skarżącego na raka krtani, w następstwie bezzasadnego dania w pełni wiary opiniom: Dolnośląskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we Wrocławiu z dnia [...] czerwca 2003r. nr [...] i z dnia [...] września 2006r. Nr [...], Instytutu i Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu z [...]grudnia 2003 r. nr [...], z dnia [...] lipca 2007r, nr [...], oraz z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...], jak również Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi z dnia [...] czerwca 2013 r., co skutkowało, że pod względem faktycznym jak i prawnym WSA we Wrocławiu, nie wydał prawidłowego rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie, odpowiadającego na rzeczywistą przyczynę choroby skarżącego. II przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, t.j.: 1) przepisu art. 235 1 ustawy Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz.94 ze zm.), oraz §8 ust 1 i 4 w związku z §11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105 poz. 869), w związku z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 maja 2012 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych, (Dz.U. z 2012 poz. 662), poprzez nieuprawnione uznanie, że brak jest przestanek faktycznych i prawnych do stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego, podczas gdy z materiału dowodowego wynika, że istnieje pewność, iż w przypadku wykonania prawidłowych badań i opinii wielokrotnie wskazywanych w pismach przez skarżącego, powstanie choroby (raka krtani) miało przyczynę zawodową. Fakt ten potwierdza orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu, nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r. w którym stwierdzono, że czynnikiem, zgodnie z wiedzą medyczną uwzględniającą także rezultaty badań prowadzonych przez IARC, że indukować proces powstawania nowotworu krtani mogą paki i smoły węglowe, które występują w pyłach różnych związków chemicznych, zawartych w polerowanych przez skarżącego materiałach, zendrach i nagarach pohartowniczych. Występują też te same pod względem rakotwórczym groźne węglowodory, jak benzen w benzynie ekstrakcyjnej, beznopiren w spalinach Diesla, których nie uwzględniono, a które zgodnie z zapisem encyklopedycznym i stanowiskiem naukowców mają ogromny wpływ na indukcję choroby raka krtani. W tym zakresie, problem ten całkowicie pominięto, nie zbadano i nie skonsultowano. Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz uchylenie w całości decyzji organu II instancji i poprzedzającej jej decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, oraz zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów zastępstwa prawnego w wysokości 960,00 zł. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia. Stosownie do regulacji art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i jest związany podstawami w niej zawartymi, z urzędu może brać pod uwagę jedynie okoliczności uzasadniające nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nie zaistniała. Kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ogranicza się zatem wyłącznie do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów. Zgodnie z art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.), za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Dla uznania choroby za chorobę zawodową konieczne jest zatem stwierdzenie, że jest to choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych oraz że wystąpiło narażenie zawodowe w rozumieniu tego przepisu. Przedmiotem ustaleń państwowej inspekcji sanitarnej w ramach procedury dotyczącej stwierdzenia choroby zawodowej jest więc charakter schorzenia w kontekście chorób wymienionych w wykazie, warunki pracy w świetle narażenia zawodowego na powstanie tej choroby oraz związek przyczynowy między chorobą a tymi warunkami. Wykaz chorób zawodowych, sposób i tryb ich stwierdzania oraz podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869). Zgodnie z § 8 ust. 1 ww. rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika Właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest uprawniony lekarz, zatrudniony w jednostce orzeczniczej. Lekarz wydaje orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo braku podstaw do jej rozpoznania na podstawie wyników przeprowadzonych badań, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia i oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). Oceny narażenia zawodowego, w odniesieniu do czynników rakotwórczych, dokonuje się przy uwzględnieniu substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 222 § 3 Kodeksu pracy oraz pierwotnej lokalizacji nowotworu i okresu karencji (§ 6 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia). Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy, zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie oceny materiału dowodowego w sprawie, co skutkowało przekroczeniem swobodnej oceny dowodów, a w szczególności poprzez uznanie za zbędne przeprowadzenie postępowania dowodowego przez organy administracji, w kontekście wyroku WSA z dnia 1 lutego 2006 r., przez co nie dokonano należytego wyjaśnienia istoty sprawy - przyczyn zachorowania przez skarżącego na raka krtani, w następstwie bezzasadnego dania w pełni wiary wydanym w sprawie opiniom lekarskim, uznać należy za nieuzasadniony. Przede wszystkim podnieść należy, że słusznie orzekające w sprawie organy nie odmówiły mocy dowodowej wydanym w sprawie opiniom i orzeczeniom lekarskim, a dokonując ich oceny w kontekście zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie naruszyły zasady swobodnej oceny dowodów. Jak wskazuje się w orzecznictwie, orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku do tego podstaw są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały wydane z zachowaniem norm określonych w ww. rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych (wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt II OSK 1940/14). W pierwszej kolejności podkreślić należy, na co zwrócono uwagę w zaskarżonym wyroku w kontekście orzeczeń lekarskich wydanych na podstawie uchylonego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, że zgodnie z § 11 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Wydane w sprawie orzeczenia lekarskie spełniały natomiast wymogi określone w § 6 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. W sposób szczegółowy i wyczerpujący wyjaśniono w nich końcowe wnioski, a z ich uzasadnień wynika, że przy ich wydawaniu uwzględniono charakterystykę stanowiska skarżącego oraz informacje o zagrożeniach zawodowych w środowisku pracy. Podkreślenia przy tym wymaga, że wszystkie dokonujące oceny narażenia zawodowego, uprawnione do orzekania w zakresie chorób zawodowych i niezależne jednostki orzecznicze, mając na względzie lokalizację u skarżącego nowotworu w krtani, oraz przy potwierdzonym w toku postępowania administracyjnego narażeniu go na: pyły metali i ścierniwa powstające w procesie docierania i polerowania z użyciem papieru ściernego, sadzy, nagarów i zendrów pohartowniczych, pochodzących z obrabianego materiału; kontakt z benzyną przy przemywaniu detali; spaliny powstające w wyniku spalania oleju napędowego w silniku Diesla; 20-krotne przekroczenie normatywów higienicznych dla mgieł olejowych; szkodliwe działanie na układ oddechowy stosowanych w obróbce metali chłodziw (m.in. [...]), jednogłośnie nie stwierdziły zawodowej etiologii rozpoznanej u skarżącego choroby nowotworowej. W opiniach tych podkreślano, że u osób narażonych na oleje słabo rafinowane, które są zaliczone do czynników o działaniu rakotwórczym, uznanym umiejscowieniem nowotworowym jest skóra a nie krtań. Jednostki te uznały zatem, że brak jest związku przyczynowego między występowaniem czynnika rakotwórczego w środowisku pracy skarżącego a lokalizacją nowotworu w krtani. Istotne jest także, że jednostki te w toku postępowania administracyjnego wyrażały również opinie odnośnie wyrażanych przez skarżącego wątpliwości. Słusznie zostały one uwzględnione przez organy przy orzekaniu. Ponadto organy przeanalizowały dokumentację lekarską dotyczącą profilaktycznych jak i specjalistycznych badań skarżącego, wykonywanych zarówno w okresie, w którym był on zatrudniony w zakładzie A. S.A. w W. jak i w okresie późniejszym (karta badania foniatrycznego z dnia [...] stycznia 2003 r.). W świetle powyższego stwierdzić należy, że w warunkach niniejszej sprawy organy inspekcji sanitarnej w zakresie swojej właściwości wyczerpująco zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy a Sąd I instancji, wbrew twierdzeniom skarżącego, należycie wykonał obowiązek kontroli w tym zakresie. Podkreślić przy tym należy, w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia choroby zawodowej ani organ administracji, ani orzekający lekarze nie są zobowiązani do poszukiwania przyczyn powstania schorzenia u pracownika, ale weryfikują jego powstanie w kontekście stwierdzonego narażenia zawodowego (por. wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2652/12 oraz z dnia 8 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1898/11). Ponadto skarżący, zarzucając nieprzeprowadzenie przez organy postępowania dowodowego w kontekście wyroku WSA z dnia 1 lutego 2006 r., nie podniósł jednocześnie zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a. dotyczącego mocy wiążącej oceny prawnej i wskazania co do dalszego postępowania. Niemniej wskazać trzeba, że organy wywiązały się z nałożonego w tym wyroku obowiązku szczegółowego ustalenia zakresu narażenia zawodowego oraz warunków pracy skarżącego, co znajduje swoje odzwierciedlenie zarówno w aktach sprawy jak i uzasadnieniu decyzji I i II instancji. W konsekwencji nie zasługuje na uwzględnienie podniesiony w ramach skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 2351 ustawy Kodeks pracy w zw. z § 8 ust. 1 w zw. z § 11 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. Skoro bowiem w okolicznościach niniejszej sprawy prawidłowo stwierdzono brak przesłanek do uznania zawodowej etiologii rozpoznanej u skarżącego choroby nowotworowej, zasadnie zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzją nie stwierdzono u M. M. przedmiotowej choroby zawodowej. Odnośnie zarzutu naruszenia § 8 ust. 2 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych wskazać należy, mając na względzie okoliczność wydania w niniejszej sprawie jednobrzmiących opinii lekarskich przez trzy niezależne jednostki, że brak było podstaw do wystąpienia przez organy sanitarne z żądaniem dodatkowego uzasadnienia orzeczenia lekarskiego bądź wystąpienia do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjęcia innych czynności niezbędnych do uzupełnienia tego materiału. Wyłącznie opinie lekarskie zawierające rozbieżności czy sprzeczności, niepozwalające organowi na jednoznaczne rozstrzygnięcie i wydanie decyzji w sprawie, muszą być poprawione lub uzupełnione w trybie opisanym w powyższym przepisie. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Nie znajduje również uzasadnienia zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia z jakich przyczyn Sąd nie ustosunkował się w sposób wyczerpujący do zarzutów skarżącego. Co prawda, słusznie podniesiono brak ustosunkowania się przez Sąd I instancji do wszystkich zarzutów skargi, jednakże nie sposób przyjąć, aby to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko wykazanie takiego rodzaju uchybienia może stać się skuteczną podstawą kasacyjną. Powołany przepis Sąd I instancji może naruszyć wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. W rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw aby uznać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów określonych przepisem art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w tym przepisie. Sąd I instancji przedstawił bowiem zwięźle stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując z jakich przyczyn i na podstawie jakich przepisów nie uwzględnił skargi, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Na zasadzie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu.