II OSK 1917/15

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-03-28

Skład orzekający: Robert Sawuła, Jerzy Stelmasiak, Krzysztof Dziedzic

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, rozpatrując wniosek cudzoziemca o zezwolenie na nabycie nieruchomości rolnych, powinien uwzględnić przepisy ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, a w szczególności zasady dotyczące preferowania rolników indywidualnych i prowadzenia gospodarstw rodzinnych?
Ratio decidendi
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, rozpatrując wniosek o zezwolenie na nabycie nieruchomości rolnych przez cudzoziemca, jest zobowiązany uwzględnić przepisy ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, w tym zasady dotyczące poprawy struktury obszarowej gospodarstw rolnych, przeciwdziałania nadmiernej koncentracji nieruchomości rolnych oraz zapewnienia prowadzenia działalności rolniczej przez osoby o odpowiednich kwalifikacjach. Brak jednoznacznego określenia przez wnioskodawcę celu wykorzystania całej wnioskowanej powierzchni nieruchomości rolnych, zwłaszcza gdy deklarowana działalność pozarolnicza obejmuje jedynie niewielką część, pozwala na uznanie, że cel nabycia nie jest zgodny z zasadami kształtowania ustroju rolnego, co uzasadnia zgłoszenie sprzeciwu.
Stan faktyczny
Spółka A. sp. z o.o. złożyła wniosek o zezwolenie na nabycie nieruchomości rolnych o powierzchni 22,97 ha. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zgłosił sprzeciw, uznając, że spółka nie jest rolnikiem indywidualnym i nie wyjaśniła w pełni sposobu zagospodarowania całości nieruchomości, a jedynie ok. 3 ha pod elektrownię fotowoltaiczną. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących nabywania nieruchomości rolnych przez cudzoziemców i prymatu interesu społecznego nad interesem spółki.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 28 marca 2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia del. WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Agnieszka Chustecka po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej "A." sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 265/15 w sprawie ze skargi "A." sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie zgłoszenia sprzeciwu na wydanie zezwolenia na nabycie własności nieruchomości rolnych oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2015 r., IV SA/Wa 265/15 oddalił skargę A. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie zgłoszenia sprzeciwu na wydanie zezwolenia na nabycie przez spółkę własności nieruchomości rolnych oznaczonych działkami nr [...] o łącznej pow. 22,97 ha, położonych w miejscowości R., gmina K., woj. [...], stanowiących własność J. U.. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. Pismem z 28 kwietnia 2014 r. Minister Spraw Wewnętrznych zwrócił się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o zajęcie stanowiska w przedmiotowej wniosku spółki A. o wydanie zezwolenia na nabycie wskazanych nieruchomości rolnych. Postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zgłosił sprzeciw na nabycie przez wnioskodawcę prawa własności przedmiotowych nieruchomości. Wnioskiem z dnia 2 czerwca 2014 r. A. sp. z o.o. wystąpiła do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o ponowne rozpatrzenie sprawy. W wyniku rozpatrzenia tego wniosku Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...]nlistopada 2014 r. utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] maja 2014 r. W uzasadnieniu aktu organ podał, że wskazane we wniosku działki nie są objęte miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Według danych z ewidencji gruntów działki te stanowią grunty orne klasy IVb, V, VI. A. sp. z. o. o. posiada bardzo szeroki i różnorodny zakres przedmiotu swojej działalności i jest to m. in. wykonywanie robót ogólnobudowlanych w zakresie obiektów inżynierskich, reklama, doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania. Przedmiotowe nieruchomości będą wykorzystywane pod budowę i eksploatację elektrowni fotowoltaicznej. Jak deklaruje spółka, na zrealizowanie zamierzonego celu spółka wykorzysta jedynie ok. 3 ha gruntów z nieruchomości o pow. 22,97 ha. Spółka nie wyjaśniła, w jaki sposób ma być zagospodarowana pozostała część nieruchomości rolnych o pow. ok. 20 ha, wskazując ogólnie, że "nie wyklucza możliwości rolniczego zagospodarowania pozostałej, znacznie większej części". Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi obligowany jest dokonać oceny zamiaru wnioskodawcy co do charakteru planowanej działalności pod kątem gospodarki rolnej. Tymczasem spółka nie skonkretyzowała, w jaki sposób będą zagospodarowane pozostałe grunty rolne o pow. 20 ha, czy grunty te będą wykorzystywane rolniczo, czy spółka zamierza osobiście prowadzić produkcję rolną na tych gruntach oraz jaki to będzie rodzaj produkcji rolnej. Organ podkreślił, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, działając jako organ współdziałający i oceniając wniosek o udzielenie zezwolenia na nabycie przez cudzoziemca nieruchomości rolnej, jest uprawniony na podstawie art. 7 k.p.a. do uwzględnienia interesu społecznego przez odwołanie się do postanowień ustawy z 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego. Zgodnie zaś z przepisami ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, podstawą ustroju rolnego jest gospodarstwo rodzinne, osobiście prowadzone przez rolnika indywidualnego. W interesie rolnictwa jest zatem, aby sprzedawane grunty były nabywane przez rolników indywidualnych na powiększenie lub tworzenie gospodarstw rodzinnych. Strona postępowania nie spełniła wymogów przewidzianych w tej ustawie, ponieważ nie jest rolnikiem prowadzącym gospodarstwo rodzinne zamieszkującym w gminie, na terenie której położona jest nieruchomość. Realizacja ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego następuje przez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych, przeciwdziałaniu nadmiernej koncentracji nieruchomości rolnych oraz zapewnieniu prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwach rolnych przez osoby o odpowiednich kwalifikacjach. Mając na uwadze, że w Polsce jest duże zainteresowanie rolników indywidualnych powiększeniem gospodarstw rodzinnych, w interesie społecznym zasadne jest, aby zgłosić sprzeciw na powyższą transakcję. Oddalając skargę A. sp. z o. o. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] listopada 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż stanowiska Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie można uznać za dowolne. Oczywiste jest bowiem, że preferowanym nabywcą nieruchomości rolnej jest rolnik prowadzący gospodarstwo rodzinne, posiadający kwalifikacje rolnicze i zamieszkały na terenie gminy, w której położona jest nabywana nieruchomość, a skarżąca nie spełnia tych wymogów. Nadto skoro ustawodawca nie wykluczył możliwości nabywania przez cudzoziemców nieruchomości rolnych i nie wskazał, że mogą być one nabywane wyłącznie w celu prowadzenia działalności rolniczej, a jedynie poddał tego rodzaju transakcje kontroli ministra właściwego do spraw rozwoju wsi i postanowił, że nabycie nieruchomości rolnych przez cudzoziemców następuje dodatkowo z zachowaniem przepisów ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, to uzasadnione mogłoby być jedynie nabycie 3 ha z 22,97 ha wnioskowanych na wykonanie działalności gospodarczej deklarowanej przez skarżącą na terenie Polski. Zwłaszcza, że działki o powierzchni 22,97 ha objęte wnioskiem skarżącej mają charakter rolny, a w przypadku nabycia przez skarżącą na pewno nie byłyby wykorzystywane na cele rolne już choćby w zakresie powierzchni 3 ha, zaś nie wiadomo czy pozostałe 20 ha nie zmieniłoby charakteru rolnego. Wbrew twierdzeniu skarżącej, Sąd zgodził się z organem, że w całym toku postępowania administracyjnego skarżąca nie wyjaśniła w jaki sposób ma być zagospodarowana powierzchnia ok. 20 ha gruntów rolnych z wnioskowanych 22,97 ha do nabycia przez skarżącą. W ocenie Sądu, skoro skarżąca wnioskuje o wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości o powierzchni 22,97 ha, a budowę elektrowni fotowoltaicznej deklaruje na powierzchni 3 ha, to w sposób jasny, przekonywujący, nie budzący wątpliwości powinna wskazać sposób wykorzystania gruntów o powierzchni 20 ha. Skarżąca nie może pod adresem organu formułować zarzutu zaniechania wyjaśnienia okoliczności istotnych dla sprawy i nieprzeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, kiedy to w interesie skarżącej leżało uzupełnienie prezentowanego stanowiska (wniosku) o uzasadnienie z jakich względów konkretne nieruchomości są potrzebne dla prowadzenia zamierzonej działalności gospodarczej, czy sposobu rolniczego zagospodarowania spornego areału gruntów objętych wnioskiem o nabycie. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. Sp. z o.o. z siedzibą w W., podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. 1) art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 z zm.), art. 3 § 1 i § 2 pkt 2), art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 133 p.p.s.a. każdy w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. i art. 8 k.p.a., art. 80 k.p.a, art. 136 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 106 k.p.a., poprzez dokonanie niewłaściwej kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia polegającej na: - nieuzasadnionym przyjęciu, że postępowanie dowodowe było prowadzone przez organ w sposób prawidłowy i że organ nie był zobowiązany do podejmowania czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego, w tym w celu wyjaśnienia okoliczności budzących wątpliwości, a obowiązek ten spoczywał jedynie na skarżącej, która miała interes w uzyskaniu pozytywnego rozstrzygnięcia; - nieuzasadnionym przyjęciu, że organ wydając zaskarżone orzeczenie w prawidłowy sposób zbadał i ocenił materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, w tym w szczególności w zakresie przyznania prymatu interesu społecznego nad interesem skarżącej przy wydawaniu rozstrzygnięcia o charakterze uznaniowym, które nosiło cechy uznaniowości oraz przyjęciu za podstawę zaskarżonego wyroku stanu faktycznego ustalonego w sposób wadliwy; 2) art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz tego przepisu w zw. z art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, pomimo jego ogólnikowości, niezupełności {w szczególności w zakresie oceny interesu społecznego i indywidualnego) i chaotyczności, jak również nie odniesienia się do argumentacji podnoszonej przez Skarżącą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest zgodne z prawdą oraz poprzez nie odniesienie się przez Sąd do argumentacji skarżącej zawartej w skardze; 3) art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez niezastosowanie przy istnieniu podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia organu i postanowienia poprzedzającego wydanie. Zarzucono również naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie: 1) art. 1 ust. ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 803), art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 743 ze zm.), art. 1a ust. 6 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (tj.: Dz. U. z 2004 r., Nr 167, poz. 1758 ze zm.) w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię polegającą w na przyjęciu, że nieruchomości rolne nie powinny być sprzedawane podmiotom innym aniżeli rolnicy indywidualni prowadzący własne gospodarstwo rolne oraz w celu innym niż prowadzenie gospodarki rolnej oraz poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na tolerowaniu błędu subsumcji popełnionego przez organ polegający na uznaniu, że zezwolenie na nabycie przez skarżącą nieruchomości stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania byłoby sprzeczne z interesem rolnictwa i zasadą ochrony gruntów przeznaczonych na cele rolne, co skutkowało błędnym oddaleniem skargi; 2) art. 32 ust. 2 zw. z art. 151 k.p.a. w zw. z art. Konstytucji RP poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na pozostawieniu w obrocie prawnym postanowienia dyskryminującego skarżącą w życiu gospodarczym i uniemożliwiającego realizację przez Nią planów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej zgodnej z umową Spółki na rzecz ochrony praw jedynie potencjalnego nabywcy nieruchomości będącego rolnikiem indywidualnym. Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. Skarżąca kasacyjnie podniosła, że przy wydawaniu zaskarżonego orzeczenia Sąd dopuścił się przede wszystkim naruszenia przepisów postępowania, ponieważ przyjął że organ w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie dowodowe i właściwie ustalił stan faktyczny sprawy, podczas gdy organ wydał zaskarżone rozstrzygnięcie bez wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i dokonując jego niewłaściwej oceny, a do tego z przekroczeniem zasad związanych z wydawaniem decyzji o charakterze uznaniowym. W szczególności Sąd niesłusznie uznał za prawidłowe ustalenie organu, jakoby w toku całego postępowania prowadzonego przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi skarżąca nie wyjaśniła, w jaki sposób ma zostać zagospodarowana powierzchnia 20 ha gruntów rolnych z wnioskowanych 22,97 ha do nabycia. Sąd pominął okoliczności związane z położeniem i jakością gruntów składających się na nieruchomość stanowiącą przedmiot postępowania. W toku przedmiotowego postępowania skarżąca kasacyjnie podnosiła, że przez cały okres władania przedmiotową nieruchomością tj. od 2003 r. jakikolwiek rolnik indywidualny nie był zainteresowany jej nabyciem. Zaskarżone orzeczenie abstrahuje również zupełnie od podnoszonych w toku postępowania okoliczności dotyczących społecznych, gospodarczych i ekologicznych korzyści płynących z realizacji elektrowni fotowoltaicznej, która wskutek wniesienia sprzeciwu w ogóle nie będzie mogła powstać (opcja zakupu nieruchomości, z której zamierza skorzystać skarżąca kasacyjnie nie przewiduje możliwości zakupu jedynie części nieruchomości). Zdaniem skarżącej kasacyjnie organ wnosząc sprzeciw, a później utrzymując go w mocy w bezprawny sposób założył, że interes społeczny rozumiany jako interes rolnictwa ma przewagę nad interesem stron. Skarżąca kasacyjnie zauważyła, że regulacji art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej i art. 1 a ust 6 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, nie można rozumieć w taki sposób, że nieruchomości rolnych nie może nabyć cudzoziemiec, który nie jest rolnikiem indywidualnym, czy że nieruchomości rolne mogą być nabywane wyłącznie w celu prowadzenia działalności rolniczej. Rolnik indywidualny jest jedynie preferowanym nabywcą nieruchomości rolnych. Ustawodawca zatem przewidział możliwość nabywania nieruchomości rolnych przez cudzoziemców i nie wskazał, że mogą być one nabywane wyłącznie w celu prowadzenia działalności rolniczej, a jedynie poddał tego rodzaju transakcje kontroli ministra właściwego do spraw rozwoju wsi. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż w związku z utratą z dniem 1 maja 2016 r. mocy art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (t.j. Dz. U.2016.1061), po tym dniu obywatele oraz przedsiębiorcy państw należących do Europejskiego Obszaru Gospodarczego (a więc także skarżąca kasacyjnie spółka) nie muszą uzyskiwać zezwolenia na nabywanie nieruchomości rolnych. W związku z tym w dacie wyrokowania przez Naczelny Sąd Administracyjny brak jest podstaw prawnych do prowadzenia postępowania o wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości przez cudzoziemca spełniającego wyżej wskazane kryteria pochodzenia (skarżącą kasacyjnie spółkę). Ponieważ jednak w dacie wydawania zaskarżonego postanowienia obowiązywała jeszcze określona w ustawie o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców procedura zezwalająca, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów. Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, nabycie nieruchomości przez cudzoziemca wymaga zezwolenia, które jest wydawane przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych i administracji, przy czym w przypadku nieruchomości rolnych, jeżeli sprzeciwu nie wniesie minister właściwy do spraw rozwoju wsi. Ustawodawca wskazał ponadto w art. 1a ust. 6 ustawy, że nabycie nieruchomości rolnych przez cudzoziemców następuje dodatkowo z zachowaniem przepisów ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (t.j.Dz. U. 2016.2052). Powyższe oznacza, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, oceniając wniosek o udzielenie zezwolenia na nabycie przez cudzoziemca nieruchomości rolnej, powinien uwzględnić wynikające z tej ustawy zasady kształtowania ustroju rolnego. W art. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego zasady te określono przez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych, przeciwdziałanie nadmiernej koncentracji nieruchomości rolnych oraz zapewnienie prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwach rolnych przez osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, oceniając wniosek o udzielenie zezwolenia na nabycie przez cudzoziemca nieruchomości rolnej, jest więc zobligowany ocenić zamiar wnioskodawcy co do charakteru planowanej działalności na nabywanej nieruchomości pod kątem realizacji powyższych zasad kształtowania ustroju rolnego państwa oraz powierzonej mu w art. 23 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (t.j. Dz.U. 2015. 812) ochrony gruntów przeznaczonych na cele rolne (por. wyrok NSA z dnia 23 marca 2016 r., II OSK 478/15). Dla dokonania takiej oceny decydujące znaczenie ma ustalenie celu nabycia nieruchomości przez cudzoziemca, przy czym co oczywiste, w tym zakresie Minister musi polegać na oświadczeniu wnioskodawcy. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania sprowadzają się do tego, że zdaniem skarżącego kasacyjnie, Sąd pierwszej instancji dopuścił się ich naruszenia przez przyjęcie, iż Minister w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie dowodowe i właściwie ustalił stan faktyczny sprawy w zakresie celu nabycia nieruchomości przez skarżącego kasacyjnie. Zarzuty te nie są trafne. Jak wskazano wyżej, przy ustaleniu celu nabycia przez wnioskodawcę nieruchomości rolnej decydujące znaczenie ma deklaracja samego wnioskodawcy. W piśmie z dnia 13 października 2014 r., wnioskująca spółka podała, że zgodnie z jej aktualnymi planami "nieruchomość objęta wnioskiem będzie tylko częściowo wykorzystywana pod realizację elektrowni fotowoltaicznej (na powierzchni ok. 3 ha), co nie wyklucza możliwości rolniczego zagospodarowania pozostałej części, znacznie większej części". Także w skardze kasacyjnej przyznano, że na etapie rozpoznawania sprawy przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, spółka mogła deklarować z całą pewnością jedynie realizację tej elektrowni na obszarze ok. 3 ha, gdyż zmiany w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii zachodzące w toku postępowania prowadzonego w niniejszej sprawie, nie pozwalały spółce na czynienie jakichkolwiek kategorycznych deklaracji dotyczących ostatecznej wielkości planowanej inwestycji. Spółka rozważała zrealizowanie elektrowni fotowoltaicznej na całym wnioskowanym do nabycia obszarze 22,97 ha, jednak może okazać się, że realizacja elektrowni o takich rozmiarach nie będzie dla spółki korzystna. Jakkolwiek stanowisko spółki jest w pełni zrozumiałe z ekonomicznego punktu widzenia, to jednak należy pamiętać, że zgodnie z art. 1a ust. 3 pkt 5 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, wniosek o wydanie zezwolenia powinien zawierać informację o celu i możliwości nabycia nieruchomości. Cel nabycia nieruchomości powinien być precyzyjnie określony w odniesieniu do całej wnioskowanej powierzchni, tak by pozwoliło to Ministrowi na ocenę wskazanego celu pod kątem realizacji zasad kształtowania ustroju rolnego państwa i ochrony gruntów przeznaczonych na cele rolne. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy spółka nie ukrywała, że głównym celem nabycia nieruchomości jest prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarze 3 ha oraz być może także na pozostałych 20 ha. Brak jednoznacznego określenia przez wnioskującą celu w jaki sposób chce wykorzystywać 20 ha z wnioskowanych 23 ha, pozwalał na wnioskowanie, że celem nabycia nieruchomości przez spółkę nie jest prowadzenie działalności rolniczej, ta bowiem miała być prowadzona tylko ewentualnie, na 20 ha z 23 ha objętych wnioskiem. Wobec powyższego, skoro spółka nie gwarantowała rolniczego wykorzystania nieruchomości, nie można uznać, że sprzeciw wyrażony przez Ministra na przeniesienie własności wskazanej nieruchomości rolnej, jest sprzeczny z powierzoną mu ochroną gruntów przeznaczonych na cele rolne i zasadami kształtowania ustroju rolnego państwa. Na marginesie należy zauważyć, że zmiana ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego od dnia 30 kwietnia 2016 r. oraz ustawa z 14 kwietnia 2016 r. o wstrzymaniu sprzedaży nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. 2016. 585) doprowadziły do jeszcze większego wzmocnienia ochrony ziemi rolniczej w Polsce przed niezgodnym z interesem społecznym wykorzystaniem nabytej ziemi na cele nierolnicze, wprowadzając faktycznie zasadę, że nieruchomości rolne mogą nabywać jedynie rolnicy indywidualni. Podnoszony w skardze kasacyjnej argument o korzyściach społecznych, gospodarczych i ekologicznych płynących z realizacji elektrowni fotowoltaicznej, nie mógł wpłynąć na ocenę wniosku, albowiem rolą Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie jest ocena czy nabycie nieruchomości rolnej przez cudzoziemca jest korzystne z punktu widzenia lokalnego rozwoju, lecz ocena czy nabycie to nie narusza zasad kształtowania ustroju rolnego i da się pogodzić z powierzoną temu Ministrowi ochroną gruntów rolnych. Również plany dotyczące działalności prowadzonej przez spółkę, nie uzasadniały odstąpienia od wyrażenia sprzeciwu na nabycie gruntów rolnych przez cudzoziemca. Wyrażenie przez Ministra sprzeciwu nie oznacza, że nie wziął pod rozwagę interesu strony, a jedynie że cel, którego ochronę ustawodawca powierzył organowi, okazał się w ocenie Ministra nie do pogodzenia z tym nabyciem. Z powodów wskazanych wyżej oceny tej, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, nie można uznać za dowolną. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło