II OSK 1951/20
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-10-13
Skład orzekający: Sędzia NSA Zofia Flasińska, Sędzia NSA Zdzisław Kostka, Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego, złożony po terminie, może zostać uwzględniony, jeśli strona podnosi argumenty dotyczące fałszywości dowodów lub braku udziału w postępowaniu, a organ nie wszczął postępowania z urzędu?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony po terminie, zarówno w odniesieniu do przesłanki braku udziału strony w postępowaniu, jak i fałszywości dowodów. Sąd podkreślił, że uchybienie miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania stanowi samoistną przesłankę odmowy jego wznowienia, a brak wszczęcia postępowania z urzędu przez organ nie może być podstawą do kwestionowania prawidłowości postanowienia o odmowie wznowienia z powodu uchybienia terminu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku W. B. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją nakazującą usunięcie odpadów. Organ I instancji odmówił wznowienia, uznając, że wniosek został złożony po terminie i że W. B. nie był stroną postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę W. B., podzielając argumentację organów co do uchybienia terminu. W skardze kasacyjnej W. B. zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych, w tym zasadę zaufania do organów państwa i możliwość wznowienia postępowania z urzędu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Flasińska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 13 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej W. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 25 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Go 122/20 w sprawie ze skargi W. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 25 marca 2020 r., II SA/Go 122/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę W. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Postanowieniem z dnia [...] października 2019 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 149 § 3 i art. 150 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., aktualnie: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej k.p.a.), Prezydent Miasta G., po rozpoznaniu wniosku W. B., odmówił wznowienia postępowania w sprawie nakazu usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, tj. działek o numerach ewidencyjnych [...] i [...]obręb [...] C. w G., zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] marca 2017 r. znak: [...]. W uzasadnieniu tego postanowienia organ wskazał, że W. B. złożył w dniu 11 października 2019 r. wniosek o wznowienie postępowania zakończonego wskazaną decyzją, podając jako przesłankę wznowienia to, że jako strona nie brał udziału w tym postępowaniu. Ponadto podniósł, że dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Wskazał, że o treści decyzji dowiedział się dnia 9 października 2019 r., gdy otrzymał decyzję w trybie dostępu do informacji publicznej.
Uzasadniając odmowę wznowienia postępowania w sprawie organ I instancji przytoczył treść przepisów art. 148 i art. 149 3 k.p.a. Zdaniem organu wnioskodawca wskazał jedną z ustawowych przesłanek wznowienia postępowania, to jest przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., ale nie spełnił przesłanki wniesienia podania przez stronę. Stroną postępowania o nakazanie usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania jest bowiem wytwórca odpadów lub osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej będąca w posiadaniu odpadów; przy czym domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości (art. 3 § 1 pkt 19, art. 26 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 701 ze zm.). W. B. nie był posiadaczem odpadów ani władającym powierzchnią ziemi, a co za tym idzie nie był stroną w postępowaniu zakończonym decyzją Prezydenta Miasta G. z dnia [...] marca 2017 r.
W ocenie organu, wnioskodawca nie zachował również terminu na złożenie podania o wznowienie postępowania. Zgodnie z art. 148 § 2 k.p.a. miesięczny termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Z dokumentacji posiadanej przez organ wynika jednak, że wnioskodawca pismem z dnia 19 lipca 2017 r. wystąpił do organu o wydanie kserokopii przedmiotowej decyzji, która została mu doręczona 1 sierpnia 2017 r. Ustawowy termin jednego miesiąca nie został zatem zachowany.
Od powyższego postanowienia zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. wniósł W. B., wskazując, że jako strona nie brał udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] marca 2017 r. W ocenie skarżącego, posiadanie statusu strony wynika z faktu, że skarżący jest uznany za pokrzywdzonego w sprawie karnej dotyczącej nielegalnego wysypiska śmieci zlokalizowanego na działkach nr ew. [...] i [...]. Ponadto skarżący wskazał, że należy wznowić postępowanie, ponieważ dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. został złożony po terminie. Zdaniem Kolegium, termin jednego miesiąca do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego nie został zachowany również w przypadku twierdzeń strony o fałszywych dowodach. Raport, o którym mowa we wniosku został bowiem opracowany ostatecznie 12 czerwca 2019 r., wniosek o wznowienie został natomiast złożony dnia 11 października 2019 r., a zatem cztery miesiące po opracowaniu raportu na zlecenie wnioskodawcy - W. B..
Odnosząc się do twierdzenia wnioskodawcy, że należy w niniejszej sprawie wznowić postępowanie niezależnie od tego czy wniosek pochodzi od strony czy od osoby fizycznej, organ przytoczył treść art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. i dodał, że fałszerstwo dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu. Dopiero po zapadnięciu orzeczenia sądu lub innego organu potwierdzającego popełnienie przestępstwa, w wyniku którego doszło do wydania kwestionowanego postanowienia, wniosek o wznowienie postępowania może być skuteczny.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na wskazane postanowienie wniósł W. B., w której zarzucił naruszenie: art. 8 k.p.a., art. 147 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. przez uznanie, że skarżący nie posiada przymiotu strony w niniejszym postępowaniu, podczas gdy przedmiotowa sprawa niewątpliwie dotyczy jego interesu prawnego, co ma również wyraz w zainicjowanym przez skarżącego postępowaniu toczącego się przed Prokuraturą Rejonową w G.. [...], a dotyczącego powstałego wysypiska śmieci, w którym przyznano mu status pokrzywdzonego; art. 148 § 1 k.p.a. przez uznanie, że skarżący wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania z przekroczeniem ustawowego miesięcznego terminu, podczas gdy skarżący dowiedział się o wydaniu w przedmiotowej sprawie decyzji w dniu 9 października 2019 r., kiedy otrzymał jej odpis w trybie udostępnienia informacji publicznej, zaś wniosek o wznowienie postępowania wystosował 18 października 2019 r., a więc w przepisanym ustawowo terminie; art. 145 § 2 k.p.a. przez niewznowienie postępowania przed stwierdzeniem przez sąd faktu popełnienia przestępstwa, które na gruncie zaistniałego w niniejszej sprawie stanu faktycznego jest oczywiste, bowiem podmioty zobowiązane na mocy przedmiotowej decyzji do usunięcia z działek zalegających tam odpadów i ziemi tego nie uczyniły.
Odpowiadając na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga jest bezzasadna.
Sąd wskazał, że - jak wynika z art. 148 § 1 k.p.a. - podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Zgodnie z art. 148 § 2 k.p.a. termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.
Skarżący podstaw wznowienia upatrywał w przesłankach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a., czyli w pominięciu jego udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej (pkt 4) oraz fałszywości dowodów, na podstawie których, według wnioskującego, ustalono istotne okoliczności faktyczne dla sprawy (pkt 1). W pierwszym przypadku termin wynosi miesiąc od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia, w przypadku z punktu 4 od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Nie ma wątpliwości co do tego, że treść decyzji ostatecznej wnioskodawca poznał dnia 1 sierpnia 2018 r., kiedy to doręczono mu ją na skutek jego wniosku złożonego trybie dostępu informacji publicznej. Zbędne jest w tej sytuacji rozważanie, czy o treści decyzji wnioskujący dowiedział się wcześniej, skoro licząc nawet od dnia otrzymania decyzji do dnia złożenia podania o wznowienie minęło ponad rok czasu. Dowód doręczenia decyzji jest w aktach i widnieje na nim podpis wnioskującego.
W odniesieniu do przesłanki dotyczącej fałszywości dowodów, na których ustalono istotne okoliczności faktyczne dla sprawy, Sąd wskazał, że - stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. - wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Wznowienie postępowania na tej podstawie wymaga wystąpienia łącznie trzech warunków: po pierwsze, w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie administracyjnej miało miejsce wystąpienie fałszywego dowodu. Po drugie, sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu. Trzeci warunek - fałszywy dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy. Przez istotne okoliczności faktyczne należy rozumieć fakty, które dotyczą bezpośrednio danej sprawy administracyjnej, będącej przedmiotem postępowania zakończonego decyzją ostateczną oraz mają znaczenie prawne. W rozpoznawanej sprawie skarżący, podnosząc zarzut fałszywości dowodów, nie wskazuje prawomocnego orzeczenia, które stwierdza sfałszowanie któregokolwiek z dowodów, na których oparto decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia [...] marca 2017 r. Nie zachodzą w sprawie też wyjątki, o których mowa w art. 145 § 2 k.p.a. Zarzut w tym zakresie wnioskodawca wywodzi z własnej oceny sprawy na bazie własnych ustaleń, w szczególności ekspertyzy sporządzonej na jego zlecenie. Nadto, jak wskazały to organy dowodami, na które się powołuje skarżący dysponował on kilka miesięcy wcześniej przed złożeniem wniosku o wznowienie, bowiem powoływał je w pismach kierowanych do organu z maja i lipca 2018 r. Dlatego i w tym przypadku wniosek o wznowienie został złożony po upływie terminu, co powoduje, że nie było dopuszczalne jego merytoryczne rozpoznanie.
Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego, że istnieje konieczność wznowienia postępowania z urzędu w oparciu o podane podstawy, mimo upływu terminu do złożenia wniosku. Taka konstrukcja prowadziłaby wprost do obchodzenia rygorów wskazanych w art. 148 § 1 i 2 k.p.a., a w odniesieniu do przyczyny wskazanej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. stanowiłoby to wprost naruszenie art. 147 zd. 2 k.p.a. Przepis ten przewiduje dwie możliwości wznowienia postępowania: "z urzędu" lub "na wniosek". Sposób podawany przez skarżącego byłby trzecim, nieprzewidzianym przez ustawę" "na wniosek, ale z urzędu" (por, choćby M. Jaśkowska w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, KPA. Komentarz, teza 3 do art. 149, SIP LEX).
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł W. B., podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie;
- art. 8 k.p.a. poprzez nieprzyczynienie się do zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania dla zagwarantowania równości wobec prawa, podważając zasadę ogólnego pogłębiania zaufania do organów państwa, zwłaszcza poprzez niewznowienie postępowania z urzędu i uznanie niedochowania przez strony miesięcznego terminu do wystąpienia z podaniem o wznowienie postępowania jako samoistną przesłankę odmowy jego wznowienia,
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 148 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, iż skarżący nie dochował miesięcznego terminu na złożenie podania o wznowienie postępowania i tym samym oddalenie skargi w sytuacji, gdy regulacja przewidująca miesięczny termin dla złożenia tego wniosku odnosi się wyłącznie do przypadków, w których organ nie może wznowić postępowania z urzędu, w związku z czym niedochowanie przez stronę wskazanego terminu nie może stanowić samoistnej przesłanki odmowy wznowienia postępowania,
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 2 k.p.a. i art. 151 § 1 pkt. 2 k.p.a. przez oddalenie skargi przez sąd będące konsekwencją nieustalenia przez organ właściwy do prowadzenia postępowania wznowieniowego istnienia innej przesłanki wznowienia postępowania aniżeli te, wskazane we wniosku skarżącego o jego wznowienie, tj. przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., bowiem przedłożona przez skarżącego dokumentacja w postaci ekspertyzy i zdjęć stanowi nowy dowód dotychczas nieznany organowi, który wydał decyzję i które to dowody poddają pod wątpliwość wydaną decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie składowiska odpadów.
W oparciu o tak przedstawione zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż w orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, iż regulacja dotycząca terminu powinna odnosić się wyłącznie do tych przypadków, w których podstawą wniosku jest okoliczność, z powodu której organ nie może wznowić postępowania z urzędu. W pozostałych przypadkach, jeżeli żądanie strony uzasadnione jest okolicznościami wymienionymi w art. 145 § 1 k.p.a., to bez względu na to, czy strona dochowała wspomnianego terminu czy też nie, organ winien wznowić postępowanie z urzędu. Jeżeli żądanie strony uzasadnione jest istnieniem w/w przesłanek określonych w art. 145 § 1 k.p.a. organ jest zmuszony wznowić postępowanie nawet w przypadku niedochowania przez strony terminu. Pogląd ten nie został wymieniony pobocznie jedynie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11.04.2013 r., II OSK 2404/11, bowiem potwierdza go dodatkowo wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17.12.2019 r., I GSK 876/19, a także wyrok z dnia 25.08.2010 r., II OSK 1324/09.
Rozważania w zakresie fałszerstwa dowodów, na których miało zostać oparte rozstrzygnięcie, czy też faktu, iż strona nie brała udziału w postępowaniu bez własnej winy winny być przedmiotem dalszej fazy postępowania, dopiero po jego faktycznym wznowieniu. Powyższe wynika wprost z art. 149 § 2 k.p.a., zgodnie z którym postanowienie (o wznowieniu postępowania) stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Treści wskazywane w zażaleniu, a następnie skardze do sądu pierwszej instancji powinny zostać poddane szczegółowej analizie sądu. Nie można bowiem stwierdzić, iż zarzuty skarżącego dotyczące fałszywości dowodów wynikały jedynie z jego subiektywnego przekonania. Przedłożona przez niego ekspertyza została sporządzona przez niezależny podmiot, a zdjęcia znajdujące się w aktach sprawy potwierdzają, iż doszło do składowania odpadów na przedmiotowym terenie. Nawet gdyby przyjąć, iż powyższe okoliczności, z uwagi na brak na obecnym etapie prawomocnego orzeczenia sądu lub organu potwierdzającego fakt, iż dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe, przedkładane przez skarżącego dowody organ winien uznać za dowody nowe, nieznane w chwili wydania decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie składowania odpadów i tym samym wznowić postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Nieuzasadniony jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 148 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, iż skarżący nie dochował miesięcznego terminu na złożenie podania o wznowienie postępowania i tym samym oddalenie skargi w sytuacji, gdy regulacja przewidująca miesięczny termin na złożenie tego wniosku odnosi się wyłącznie do przypadków, w których organ nie może wznowić postępowania z urzędu, w związku z czym niedochowanie przez stronę wskazanego terminu nie może stanowić samoistnej przesłanki odmowy wznowienia postępowania. Zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W myśl art. 148 § 2 k.p.a. termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. We wniosku o wznowienie postępowania skarżący powołał się na przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 1, 4, 5 k.p.a. W odniesieniu do przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Sąd I instancji ustalił, że skarżący dowiedział się o treści decyzji z dnia [...] marca 2017 r. w dniu 1 sierpnia 2018 r., natomiast podanie o wznowienie postępowania wniósł 11 października 2019 r., a więc z przekroczeniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. Badając zachowanie przez skarżącego terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania na podstawie wskazanej w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., Sąd wskazał, że skarżący odwoływał się w tym zakresie do dowodów, na którymi dysponował kilka miesięcy wcześniej przed złożeniem wniosku o wznowienie, bowiem powoływał je w pismach kierowanych do organu z maja i lipca 2018 r. Tym samym również i w tym przypadku został przekroczony miesięczny termin określony w art. 148 § 1 k.p.a., uzasadniający odmowę wznowienia postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela prezentowanego w skardze kasacyjnej poglądu, iż w regulacja przewidująca miesięczny termin dla złożenia wniosku o wznowienie postępowania odnosi się wyłącznie do przypadków, w których organ nie może wznowić postępowania z urzędu. W wyroku NSA z dnia 25 sierpnia 2010 r., II OSK 1324/09, na który powołuje się skarżący kasacyjnie, Sąd wskazał jedynie, że stwierdzenie przez organ administracji publicznej w fazie wstępnej postępowania uchybienia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie sprawy, gdyż z przyczyn formalnych skutkować musi wydaniem decyzji o odmowie jego wznowienia. W przypadku jednak, gdy podstawa wznowienia wskazana przez stronę w podaniu jest uzasadniona, organ administracji publicznej powinien rozważyć, czy w sytuacji takiej nie jest zasadne wznowienie postępowania administracyjnego z urzędu (z wyjątkiem podstawy z art. 145 § 1 pkt 4 kpa). Z tego stwierdzenia nie wynika, aby w przypadku niezachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania organ miał obowiązek wznawiania postępowania z urzędu w każdym przypadku, gdy wnioskodawca tak uważa.
W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, że brak wszczęcia postępowania z urzędu w sytuacji, gdy zostało wniesione podanie o jego wszczęcie na żądanie strony nie może skutecznie podważyć prawidłowości działań organu w kwestii oceny terminowości złożenia podania o wznowienie postępowania. Skoro zaistniały podstawy do wydania postanowienia na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. z uwagi na wniesienie podania z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a., to kwestia ewentualnego późniejszego wszczęcia postępowania w takiej sprawie z urzędu jest okolicznością indyferentną prawnie dla oceny prawidłowości wydania postanowienia formalnego, o którym mowa w art. 149 § 3 k.p.a. W żadnym wypadku zaniechanie wznowienia postępowania z urzędu nie może być podstawą zarzutu w sprawie odmowy wznowienia postępowania z powodu uchybienia terminu do złożenia przez stronę wniosku o wznowienie. Gdyby przyjąć odmienny pogląd, to w każdej sprawie zakończonej formalną odmową wznowienia postępowania z powodu uchybienia terminu do złożenia wniosku właściwy organ powinien wznawiać postępowanie celem ustalenia, czy rzeczywiście istnieje przesłanka wznowienia postępowania. Taki obowiązek nie wynika jednakże z żadnego przepisu prawa (por. wyroki NSA z 8 marca 2017 r., II OSK 1675/15, z 19 czerwca 2019 r., I OSK 2162/17, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Strona nie może skutecznie kwestionować postanowienia o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego, podnosząc, że kwestia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania nie ma znaczenia, ponieważ postępowanie może zostać wznowione z urzędu na podstawie art. 147 k.p.a. Stanowiłoby to obejście art. 148 k.p.a., który został wprowadzony w celu zachowania zasady trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a.) i pewności obrotu prawnego.
Nietrafny jest również zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 2 k.p.a. i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. przez oddalenie skargi będące konsekwencją nieustalenia przez organ właściwy do prowadzenia postępowania wznowieniowego istnienia przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., bowiem przedłożona przez skarżącego dokumentacja w postaci ekspertyzy i zdjęć stanowi nowy dowód dotychczas nieznany organowi, który wydał decyzję i które to dowody poddają pod wątpliwość wydaną decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie składowiska odpadów. W odniesieniu do tego zarzutu wskazać należy, iż przedmiotem wniosku o wznowienie postępowania w tej sprawie była decyzja z dnia [...] marca 2017 r. nakazująca usunięcie odpadów, a nie - jak błędnie wskazano w skardze kasacyjnej - decyzja z dnia [...] listopada 2017 r. umarzająca postępowanie w sprawie usunięcia odpadów. Jednocześnie argumenty i powoływane przez wnioskodawcę dowody dotyczą w istocie wykonania decyzji z dnia [...] marca 2017 r., a więc kwestii prawidłowego wykonania przez adresata decyzji o nakazie usunięcia odpadów. Kwestia ta była właśnie przedmiotem postępowania zakończonego decyzją z [...] listopada 2017 r. o umorzeniu postępowania w sprawie usunięcia odpadów, o wznowienie którego skarżący wystąpił w odrębnym postępowaniu. Ponadto, wprawdzie organy administracji nie rozważały w tej sprawie przesłanki wskazanej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję), lecz - jak wskazał Sąd I instancji - dowodami, na które się powołuje skarżący dysponował on kilka miesięcy wcześniej przed złożeniem wniosku o wznowienie, bowiem powoływał je w pismach kierowanych do organu z maja i lipca 2018 r. Zatem również w przypadku tej przesłanki wniosek został złożony z przekroczeniem ustawowego terminu.
Nieuzasadniony jest w związku z tym zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 8 k.p.a. poprzez niewznowienie postępowania z urzędu i uznanie niedochowania przez strony miesięcznego terminu do wystąpienia z podaniem o wznowienie postępowania jako samoistną przesłankę odmowy jego wznowienia. Zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Brak jest podstaw, aby zarzucić organowi, że - stosując art. 148 § 1 i 2 k.p.a. - odmówił wznowienia postępowania na wniosek, który został złożony po upływie ustawowego terminu. Organ może w takiej sytuacji rozważyć wszczęcie postępowania wznowieniowego z urzędu, lecz zależy to od decyzji organu i kwestia ta nie ma wpływu na zgodność z prawem postanowienia o odmowie wznowienia postępowania.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Wyrok został wydany na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., gdyż skarżący kasacyjnie w skardze kasacyjnej zrzekł się rozprawy, a organ również nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło