II OSK 2051/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Hauser po rozpoznaniu w dniu 28 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. Z od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Gl 1116/15 w sprawie ze skargi W. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] września 2015 r., nr [...]SKO.4209.9.2015 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie scalenia nieruchomości postanawia oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z 23 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Gl 1116/15 (dalej postanowienie z 23 marca 2016 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej WSA albo sąd I instancji) w pkt 1 odrzucił skargę W. Z. (dalej wnioskodawca, odwołujący albo skarżący) na postanowienie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie (dalej SKO) z dnia [...] września 2015 r., nr [...] (dalej decyzja z [...] września 2015 r.), zapadłą w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie scalenia nieruchomości. W pkt 2 postanowienia Sąd zwrócił skarżącemu kwotę 200 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi. W uzasadnieniu powyższego postanowienia WSA przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie wskazując, że decyzją Starosty Zawierciańskiego, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] (dalej decyzja z [...] sierpnia 2014 r.), wydaną na podstawie art. 3 ust. 1, art. 17 ust. 3, art. 27 ust. 1, 3, 4 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (j.t. Dz. U. z 2014 r., poz. 700 ze zm.) oraz art. 104 i art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej k.p.a.), orzeczono m. in. o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów obrębu ewidencyjnego [...] gm. L. o łącznej powierzchni ewidencyjnej 435,1591 ha, a decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Z w/w decyzją nie zgodził się wnioskodawca i w odwołaniu z dnia 25 sierpnia 2014 r. wniósł o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. SKO po rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] (dalej decyzja z [...] listopada 2014 r.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Starosty. Na decyzję SKO odwołujący wniósł w dniu 16 grudnia 2014 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który postanowieniem z dnia 27 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Gl 135/15 zawiesił postępowanie sądowe. W dniu 5 grudnia 2014 r. do SKO wpłynął wniosek odwołującego z dnia 4 grudnia 2014 r. o stwierdzenie na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 2014 r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji z dnia [...] listopada 2014 r. SKO decyzją z dnia [...] września 2015 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 127 § 3 oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i odmówiło stwierdzenia nieważności wymienionej decyzji SKO z dnia [...] listopada 2014 r. i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] sierpnia 2014 r. Rozpoznając skargę WSA podkreślił, że została ona wniesiona pomimo braku wyczerpania trybu zaskarżenia. Jednocześnie sąd I instancji wskazał, że fakt błędnego pouczenia o możliwości wniesienia skargi nie może powodować zmiany reguł ustanowionych ustawą. Błędne pouczenie o przysługującym środku odwoławczym nie tworzy uprawnienia do wniesienia tego środka. W skardze kasacyjnej z 5 maja 2016 r. W. Z. reprezentowany przez radcę prawnego zaskarżył w całości postanowienie z 23 marca 2016 r. zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2016, poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 9 i 112 k.p.a. W uzasadnieniu skarżący kasacyjnie podkreślił, że błędne pouczenie strony co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Strona nie może ponosić negatywnych skutków błędnego pouczenia, które jest integralną częścią decyzji administracyjnej. Naczelny Sąd Administracyjnych zważył, co następuje: Skarga kasacyjna podlegała oddaleniu. Orzekając w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny z mocy art. 183 § 1 p.p.s.a. ograniczony był zakresem kontroli instancyjnej wyznaczonym treścią zarzutu kasacyjnego oraz przytoczonej na jego poparcie argumentacji. Wobec braku wystąpienia którejkolwiek z podstaw nieważności postępowania sądowego, podlegających uwzględnieniu z urzędu, rozpoznanie sprawy odbyło się w granicach wytyczonych przez ramy wniesionego środka zaskarżenia. Rozpoznając sprawę w granicach wskazanej podstawy kasacyjnej, wniesiony środek odwoławczy należało oddalić, ponieważ sformułowany w nim zarzut nie okazał się zasadny. Sąd I instancji w sposób zgodny z prawem ustalił, że decyzja SKO z [...] września 2015 r. została wydana w I instancji, ponieważ wcześniejszą decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...], SKO nie rozstrzygnęła w ogóle sprawy administracyjnej powstałej poprzez złożenie przez skarżącego kasacyjnie podania o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] sierpnia 2014 r. oraz decyzji z [...] listopada 2014 r. W decyzji z [...] stycznia 2015 r. SKO ograniczyło się do umorzenia wszczętego postępowania ze względu na swoją niewłaściwość w sprawie. Po raz pierwszy do rozstrzygnięcia powyżej wskazanej sprawy doszło dopiero w decyzji SKO z [...] września 2015 r. Rozstrzygnięcie to zapadło po wcześniejszym wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia z 3 czerwca 2015 r., sygn. akt II OW 22/15, w którym SKO zostało wskazane jako organ właściwy do rozpoznania wniosku skarżącego kasacyjnie o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] listopada 2014 r. Wobec tego, pomimo błędnego pouczenia zamieszczonego w decyzji z [...] września 2015 r., skarżący powinien był przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego wyczerpać tryb wewnątrzadministracyjny. Zaniechanie w tym zakresie skutkowało odrzuceniem wniesionej z naruszeniem art. 52 § 1 p.p.s.a. skargi. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela wyrażony w skardze kasacyjnej pogląd, zgodnie z którym strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji błędnego pouczenia, będącego integralną częścią decyzji administracyjnej. Nie oznacza to jednak, że tego rodzaju pouczenie powinno sanować popełnione przez stronę uchybienia procesowe, polegające na naruszeniu trybu wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Błędne pouczenie strony o trybie i sposobie dokonania czynności procesowej może być powodem do przywrócenia terminu celem dokonania czynności tej w sposób prawidłowy. W tym sensie sąd I instancji w sposób zgodny z prawem stwierdził, że samo błędne pouczenie o przysługującym środku odwoławczym nie tworzy uprawnienia do wniesienia tego środka. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając w oparciu o art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. Ustosunkowując się do wniosku skarżącego kasacyjnie o rozpatrzenie niniejszej sprawy na rozprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zasługiwał on na uwzględnienie. Z mocy art. 182 § 1 p.p.s.a. rozpoznanie skargi kasacyjnej od postanowienia sądu I instancji kończącego postępowanie w sprawie może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. Zarówno z pisma skarżącego kasacyjnie z 5 lipca 2016 r. (k. 87-88 akt sądowych) jak i z całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynikały takie okoliczności, które przemawiałyby za koniecznością odbycia w niniejszej sprawie rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o twierdzenia zawarte w skardze kasacyjnej jak i zebrany materiał dowodowy mógł bez przeszkód dokonać oceny zgodności z prawem postanowienia z 23 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym, co niniejszym uczynił.