II OSK 2573/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędziowie: sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia del. WSA Grzegorz Czerwiński (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Połoczańska po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2014r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Gl 574/11 w sprawie ze skargi D. C. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 547/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę D. C. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania. Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...], podjętą z upoważnienia Prezydenta Miasta Będzina na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.), orzeczono o wymeldowaniu D. C. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w B. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że D. C. nie przebywa i nie zamieszkuje w miejscu zameldowania ze względu na odbywanie kary 10 lat pozbawienia wolności, której koniec przypada 30 sierpnia 2017 r. Jego zatrzymanie nastąpiło w miejscu zamieszkiwania w dniu 29 sierpnia 2007 r. Zdaniem organu I instancji, aczkolwiek w takich okolicznościach sprawy opuszczenie lokalu nie miało charakteru dobrowolnego, to jednak 10 – letni okres odbywania kary pozbawienia wolności jest tożsamy z trwałym jego opuszczeniem, bowiem w świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego, nienazwanie przez ustawodawcę pobytu w zakładzie karnym pobytem stałym, nie ma znaczenia dla wymeldowania w przypadku długoterminowych kar (wyroki NSA z dnia 18 września 2009 r. sygn. akt II OSK 1396/08 i z dnia 26 września 2007 r. sygn. akt II OSK 1251/06 oraz wyrok WSA w Gdańsku z dnia 4 lutego 2010 r. sygn. akt III SA/Gd 521/09). Nadto, organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 9 ust. 2b cyt. ustawy zameldowanie jest jedynie czynnością rejestracyjną, zaś decyzja o wymeldowaniu nie pozbawia praw do lokalu, wynikającego ze współnajmu. Stąd też wobec spełnienia przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy, organ administracji orzekł o wymeldowaniu D. C. z dotychczasowego miejsca pobytu. W odwołaniu od decyzji D. C. podniósł, że nie zgadza się na wymeldowanie w sytuacji niezapewnienia mu lokalu zastępczego po opuszczeniu zakładu karnego, co może nastąpić też w związku z udzieleniem mu przepustki, warunkowego przedterminowego zwolnienia i wznowienia procesu, w którym padł ofiarą przestępstwa. Aczkolwiek odwołujący się zaznaczył, że nie wyobraża sobie wspólnego zamieszkiwania z byłą żoną i jej nową rodziną, to jednak domagał się zapewnienia, że prawo współnajmu lokalu oznacza możliwość natychmiastowego w nim zamieszkania. Zaskarżoną decyzją, podjętą z upoważnienia Wojewody Śląskiego, orzeczono o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, jako zgodnej z prawem. Zdaniem organu odwoławczego, podniesione w odwołaniu kwestie nie mają bowiem znaczenia w sprawie meldunkowej. Orzekając o wymeldowaniu, organ administracji nie przesądza o prawie do lokalu, ani tym bardziej nie jest zobowiązany do zapewnienia osobie wymeldowanej lokalu zastępczego (wyrok WSA z dnia 14 stycznia 2009 r. sygn. akt III SA/Łd 457/09). Zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych w świetle ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. nr 71, poz. 733), należy zaś do zadań własnych gminy. Organ II instancji wyjaśnił też, że w razie powrotu do spornego lokalu po opuszczeniu zakładu karnego, możliwe będzie ponowne zameldowanie się w nim. Stąd też podzielając pogląd organu I instancji, co do spełnienia przesłanek do wymeldowania z pobytu stałego w związku z faktem skazania na karę 10 lat pozbawienia wolności, co oznacza trwałe opuszczenie miejsca dotychczasowego pobytu, odwołania nie uwzględniono. W skardze do sądu administracyjnego, błędnie zatytułowanej zażaleniem, D. C. zwrócił się o udzielenie "prawnie wiążącego zapewnienia, że po opuszczeniu zakładu karnego otrzyma inne mieszkanie o zbliżonym standardzie w rozsądnym terminie". Skarżący podtrzymał stanowisko, co do niemożliwości powrotu do trzypokojowego lokalu, zajmowanego obecnie przez byłą żonę oraz jej nową rodzinę i podał, że nie jest w stanie zapewnić sobie mieszkania ze względu na sytuację majątkową. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. Wyrokiem z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 547/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 2 czerwca 2011 r., nr SO/Ia/5110/108/11 w przedmiocie wymeldowania. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że organy obydwu instancji prawidłowo wskazały, że ewidencja ludności ma charakter porządkowy. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01/OTK-A 2002/3/34), ewidencja ludności polega wyłącznie na rejestracji danych o miejscu pobytu. Obowiązek meldunkowy służy zaś prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkiwania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Ewidencja ludności służy także ochronie interesów samych zainteresowanych oraz ochronie praw osób trzecich. Oznacza to, że obowiązek meldunkowy uznać należy w świetle Konstytucji za instytucję wynikającą z klauzuli ochrony porządku publicznego, mającą także związek z ochroną praw i interesów jednostki. Zdaniem Sądu, mając na uwadze stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, podzielić należy pogląd organów obydwu instancji, iż w sprawie spełnione zostały przesłanki wydania decyzji o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego z uwagi na fakt jego aresztowania w dniu 29 sierpnia 2007 r., a następnie skazania na karę 10 lat pozbawienia wolności. Jest poza sporem, że skarżący od chwili zatrzymania przez Policję, nie przebywa pod adresem stałego zameldowania. Z mocy art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, powołanej przez organy obydwu instancji, pobyt w zakładzie karnym niezależnie od długości kary, uzasadnia zawsze zameldowanie w tym zakładzie na pobyt czasowy. Jednak wymiar kary pozbawienia wolności, orzeczony prawomocnym wyrokiem, ma istotne znaczenie dla oceny, czy opuszczenie miejsca dotychczasowego zameldowania na pobyt stały, ma charakter trwały. Pobytem stałym w rozumieniu ustawy jest bowiem zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1 ustawy). Tymczasem osoba skazana prawomocnym wyrokiem na długoletnią karę nie może spełnić tej przesłanki. Sam zamiar powrotu do poprzedniego lokalu należy w takiej sytuacji uznać za hipotetyczny. Zatem utrzymywanie zameldowania na pobyt stały w takiej sytuacji przeczy funkcji, jaką winna pełnić ewidencja ludności. Co więcej, w niniejszej sprawie skarżący już w toku postępowania administracyjnego deklarował, że nie zamierza powrócić do poprzedniego mieszkania, zajmowanego przez byłą żonę i jej nową rodzinę. Oczywiste jest więc, że skarżący nie zamierza przebywać w miejscu stałego zameldowania. Taki stan rzeczy obligował go do dopełnienia obowiązku wymeldowania, a skoro czynności tej nie dopełnił, bądź nie mógł dopełnić z uwagi na pozbawienie wolności, organ administracji zobligowany był do wydania decyzji o wymeldowaniu w trybie art. 15 ust. 2 ustawy. Przepis ten stanowi zaś jedynie o wymeldowaniu i w żadnym wypadku nie stwarza podstawy prawnej do równoczesnego orzeczenia o zapewnieniu innego lokalu mieszkalnego. Stąd też zaskarżona decyzja o wymeldowaniu nie narusza prawa materialnego, a w toku postępowania organy administracji umożliwiły skarżącemu udzielenie wyjaśnień i zapoznanie się z zebranym materiałem dowodowym, zapewniając mu w ten sposób gwarancje procesowe. Okoliczności faktyczne sprawy są zaś bezsporne. Zdaniem Sądu, nieistotna jest też teoretyczna możliwość wcześniejszego opuszczenia zakładu karnego przez skarżącego. Są to bowiem zdarzenia przyszłe i niepewne, zaś kontrola sądowa sprawowana jest na podstawie stanu faktycznego i prawnego z czasu orzekania przez organy administracji. Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną złożył D. C. podnosząc zarzuty naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji błędne zastosowanie poprzez przyjęcie, że zostały spełnione przesłanki do zastosowania tego przepisu i przyjęcie, że spełnione zostały przesłanki do wydania decyzji o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego z uwagi na fakt jego aresztowania w dniu 29 sierpnia 2007 r., a następnie skazania na karę 10 lat pozbawienia wolności. Zdaniem skarżącego kasacyjnie podnieść należy, że zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie podkreśla się, że przy wymeldowaniu okolicznością istotną jest trwałe i dobrowolne opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego oraz przebywanie w innym lokalu z zamiarem skoncentrowania tam czynności życiowych. Trwałym i dobrowolnym opuszczeniem lokalu jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. W sytuacji osoby tymczasowo przebywającej pod innym adresem, badanie przesłanek do wymeldowania musi z istoty okoliczności, dotyczyć nie kwestii aktualnego przebywania lub nie przebywania w miejscu zameldowania, lecz kwestii możliwości wskazywania miejsca stałego zameldowania, jako tego gdzie koncentrują się sprawy podmiotu. O utrzymywaniu związków z miejscem zameldowania muszą w takiej sytuacji świadczyć inne okoliczności, niż proste zamieszkiwanie w lokalu. Skarżący kasacyjnie wskazał, że nie posiada innego miejsca pobytu niż sporny lokal w którym mógłby skoncentrować swoje osobiste i majątkowe interesy po opuszczeniu zakładu karnego. Skarżący kasacyjnie stwierdził również, że nie zgadza się z poglądem, że fakt skazania na karę 10 lat pozbawienia wolności oznacza trwałe opuszczenie miejsca dotychczasowego pobytu. W świetle art. 7 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nawet zameldowanie pod innym adresem niż miejsce stałego pobytu nie oznacza rezygnacji z przebywania stałego, tak samo jak nie dowodzi braku zamiaru pobytu stałego pod danym Wymeldowanie z miejsca pobytu stałego winno być następstwem ustalenia definitywnego zerwania więzi z tym miejscem przez osobę tam zameldowaną, bez ujawnionej na zewnątrz woli podmiotu. Skarżący kasacyjnie stwierdził też, że wprawdzie niemożliwy jest jego powrót do miejsca zamieszkania zajmowanego przez jego byłą żonę i jej nową rodzinę to równocześnie podkreślił, że nie jest w stanie zapewnić sobie innego mieszkania. Stąd całkowicie błędne jest przyjęcie, że nie zamierza przebywać w miejscu stałego zameldowania po opuszczeniu zakładu karnego. Skarżący kasacyjnie stwierdził, że obawia się, iż na skutek wymeldowania z pobytu stałego niemożliwy będzie jego powrót do spornego lokalu. Dlatego też wyjaśnienia organów administracji, że po opuszczeniu zakładu karnego będzie miał możliwość ponownie się zameldować są bezzasadne. Podsumowując, skarżący kasacyjnie podniósł, że w realiach sprawy po opuszczeniu zakładu karnego zamierza przebywać w miejscu stałego zameldowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez D. C. nie ma usprawiedliwionych podstaw. Za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 j.t. ze zm.). Z przepisu tego wynika, że organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że przesłanką wymeldowania danej osoby z pobytu stałego jest opuszczenie przez tę osobę dotychczasowego miejsca pobytu z zamiarem nieprzebywania w tym miejscu. Co do zasady opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu powinno być wynikiem dobrowolnej decyzji osoby zameldowanej jednakże nie zawsze jest to konieczne. W pewnych przypadkach wola osoby zameldowanej nie ma znaczenia jak np. w przypadku eksmisji. Wolę opuszczenia miejsca zameldowania zastępuje w tym przypadku orzeczenie wydane przez organ Państwa jakim jest podlegający wykonaniu wyrok Sądu. Wola opuszczenia miejsca zamieszkania przez osobę zameldowaną nie ma również znaczenia w przypadku skazania tej osoby na karę pozbawienia wolności i wykonywanie wobec niej tego orzeczenia. Także w tym przypadku wolę opuszczenia miejsca zameldowania zastępuje podlegający wykonaniu wyrok Sądu. Okoliczność, skarżący kasacyjnie nie opuścił dobrowolnie swojego miejsca pobytu nie stanowiła więc przeszkody do wydania decyzji o jego wymeldowaniu. Kolejna przesłanka, która musi być spełniona, by możliwe było wymeldowanie danej osoby z pobytu stałego jest ustalenie, że osoba ta opuszcza miejsce zameldowania z zamiarem nieprzebywania w tym miejscu. Sam fakt przebywania w zakładzie karnym w związku z odbywaniem kary pozbawienia wolność sam w sobie nie musi przesądzać o tym, że osoba pozbawiona wolności opuściła swoje dotychczasowe miejsce pobytu z zamiarem nieprzebywania już w tym miejscu. W przedmiotowej sprawi, sam skarżący kasacyjnie stwierdził, że nie wyobraża sobie "w chwili obecnej, czy przyszłej" wspólnego zamieszkiwania pod jednym dachem z byłą żoną i jej mężem oraz jej dzieckiem (k – 82, 93 akt administracyjnych). Analogiczne stwierdzenie zawarte zostało również w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący kasacyjnie zawarł w skardze stwierdzenie o treści: "Nie mogę raczej również, wbrew zachętom rożnych pism odpowiadających na moje prośby o przyznanie mi lokalu mieszkać z moją byłą żoną, jej mężem i ich wspólnym dzieckiem pod jednym dachem ..." Wypowiedzi te, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie wskazane zostały przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, jako dowód na to, że skarżący kasacyjnie nie zamierza przebywać w miejscu swojego dotychczasowego zameldowania. Podsumowując, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w ustalonym przez organy administracji i zaakceptowanym przez Sąd I instancji stanie faktycznym przesłanki wymeldowania skarżącego kasacyjnie z dotychczasowego miejsca stałego pobytu wynikające z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zostały spełnione. Podnoszone przez skarżącego argumenty, że błędne jest przyjęcie, iż nie zamierza przebywać w miejscu stałego zameldowania po opuszczeniu zakładu karnego jest istocie kwestionowaniem prawidłowości ustaleń oraz kwestionowaniem prawidłowości oceny materiału dowodowego dokonanej przez organy administracji i zaakceptowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Kwestionując prawidłowość ustalenia stanu faktycznego skarżący kasacyjnie powinien podnieść zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. Kwestionując prawidłowość oceny materiału dowodowego dokonanej przez organy administracji i zaakceptowanej przez Sąd I instancji skarżący kasacyjnie powinien natomiast podnieść zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. nie jest możliwe kwestionowanie prawidłowości ustaleń faktycznych oraz prawidłowości oceny dowodów poprzez podnoszenie zarzutu naruszenia prawa materialnego. Ponieważ zarzuty naruszenia tych przepisów nie zostały podniesione nie jest możliwe dokonanie przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny zasadności podniesionych w skardze kasacyjnej argumentów dotyczących prawidłowości ustaleń faktycznych poczynionych przez organy administracji i zaakceptowanych przez Sąd I instancji jak również odniesienie się do argumentów dotyczących prawidłowości oceny materiału dowodowego, który był podstawą ustaleń faktycznych poczynionych w przedmiotowej sprawie. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.