II OSK 2596/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. R. i K. R. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lipca 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 1643/16 odrzucającego skargę A. R. i K. R. na rozporządzenie Wojewody Mazowieckiego z dnia 7 sierpnia 2007 r. nr 50 w przedmiocie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla Portu Lotniczego im. Fryderyka Chopina w Warszawie postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 lipca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A. R. i K. R. na rozporządzenie Wojewody Mazowieckiego z dnia 7 sierpnia 2007 r. w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla Portu Lotniczego im. Fryderyka Chopina w Warszawie. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji, skarżący podali, że są właścicielami nieruchomości zabudowanej domem jednorodzinnym, znajdującym się na obszarze ww. rozporządzenia, a zatem zostali dotknięci wszelkimi ograniczeniami przewidzianymi w treści tego aktu, który ograniczył ich w sferze prawa własności i dlatego mają interes prawny w stwierdzeniu jego nieważności. Odrzucając powyższą skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał ją za niedopuszczalną "z innych przyczyn" to jest ze względu na utratę bytu prawnego kwestionowanego rozporządzenia przed wniesieniem skargi. Wskazując na podstawę prawną wydania przedmiotowego rozporządzenia Wojewody Mazowieckiego z dnia 7 sierpnia 2007 r., tj. art. 135 § 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2006 r. Nr 129, poz. 902 ze zm.), która została zmieniona przez art. 19 pkt 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w podziale zadań i kompetencji administracji terenowej (Dz. U. Nr 175, poz. 1462 ze zm.), Sąd podkreślił, że właściwość organu do utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania oraz określenie formy aktu utworzenia takiego obszaru – przez sejmik województwa w drodze uchwały – określone zostało już z dniem 1 stycznia 2008 r. powołaną wyżej ustawą z dnia 29 lipca 2005 r. O dalszym obowiązywaniu dotychczasowych rozporządzeń wojewodów rozstrzygał art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r., stanowiąc o utrzymaniu ich w mocy do czasu wydania nowych aktów prawa miejscowego przez organy przejmujące zadania i kompetencje. Rozważając z kolei, jaki wpływ na obowiązywanie ww. rozporządzenia miało wejście w życie w dniu 15 listopada 2008 r. ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, Sąd omówił rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych i Sądu Najwyższego odnośnie tego, czy ww. nowelizacja spowodowała utratę mocy obowiązującej rozporządzenia. Zdaniem jednak Sądu pierwszej instancji, niezależnie od tego w jakiej dacie przedmiotowe rozporządzenie utraciło moc obowiązującą, istotne jest, że w dniu wnoszenia niniejszej skargi, to jest w dniu 1 czerwca 2016 r., rozporządzenie to już nie obowiązywało ze względu na ukształtowanie stanu prawnego uchwałą Sejmiku Województwa Mazowieckiego z dnia 20 czerwca 2011 r. nr 76/11. To z kolei prowadzi do wniosku, że skoro zaskarżone rozporządzenie utraciło byt prawny przed wniesieniem skargi, to takie nieobowiązujące rozporządzenie w dniu wnoszenia skargi nie może być przedmiotem kontroli sądowej, bowiem nie istniał przedmiot kontroli sądowej, a w konsekwencji prowadzenie tej kontroli przez Sąd stało się niedopuszczalne. Z przedstawionych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 – zwanej dalej P.p.s.a.) orzekł jak na wstępie. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożyli A. R. i K. R., zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, a to art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. w związku z art. 147 P.p.s.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazując na powyższe podstawy kasacji skarżący wnieśli o uchylenie w całości skarżonego postanowienia i o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, rozpoznanie sprawy bez rozprawy i zasądzenie na rzecz "powoda" kosztów postępowania wywołanych skargą kasacyjną wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu kasacji podkreślono, że przedmiotowe rozporządzenie powoduje dalekosiężne skutki prawne zarówno w sferze stosunków cywilnych (aktualność roszczeń odszkodowawczych za ograniczenie prawa własności), jak i administracyjnych (zgodność z prawem decyzji o pozwoleniu na budowę wewnątrz obszaru ograniczonego użytkowania). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Oceniając wniesioną w sprawie kasację w granicach określonych treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. i nie dostrzegając przy tym przesłanek nieważności postępowania, o których mowa w § 2 tego przepisu, za bezzasadny należało uznać postawiony w niej zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 147 P.p.s.a. Podkreślić trzeba, że zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn jej wniesienie jest niedopuszczalne. Niedopuszczalność taka występuje m.in. w sytuacji braku przedmiotu zaskarżenia (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz (pod. red. R. Hauser, M. Wierzbowski). Warszawa 2011 r., str. 318 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 7 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 462/10 i 10 lipca 2014 r. sygn. akt II OSK 1798/14 – orzeczenia podane w uzasadnieniu są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie ulega bowiem wątpliwości, że warunkiem dopuszczalności zaskarżenia aktu lub czynności jest fakt istnienia skarżonego aktu w chwili wniesienia skargi. Nie można skarżyć do Sądu aktu nieistniejącego, a zatem niefunkcjonującego w obrocie prawnym, albowiem brak jest wówczas przedmiotu zaskarżenia, który mógłby podlegać ewentualnej weryfikacji sądu administracyjnego. Jest to brak o charakterze przedmiotowym, nieusuwalny. Taki brak słusznie został stwierdzony przez Sąd pierwszej instancji w skarżonym ozreczeniu. Poza sporem pozostawało bowiem ustalenie, że skarżone rozporządzenie Wojewody Mazowieckiego z dnia 7 sierpnia 2007 r. w momencie składania skargi utraciło byt prawny już chociażby ze względu na podjęcie przez Sejmik Województwa Mazowieckiego uchwały Nr 76/11 z dnia 20 czerwca 2011 r. w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania Portu Lotniczego im. Fryderyka Chopina w Warszawie. Tym samym, jeszcze przed wniesieniem skargi zniknął przedmiot kontroli sądowej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 2009 r. sygn. akt II OSK 445/09 i II OSK 502/09), co z kolei uniemożliwiało wszczęcie postępowania. W tej sytuacji prawidłowym pozostawało odrzucenie wniesionej skargi jako niedopuszczalnej. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. oddalił rozpoznawaną skargę kasacyjną.