II OSK 2599/14

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-05-12

Skład orzekający: Maria Czapska – Górnikiewicz, Paweł Miładowski, Marta Laskowska – Pietrzak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy opuszczenie miejsca stałego pobytu pod przymusem państwowym (np. w wyniku tymczasowego aresztowania) może stanowić podstawę do wymeldowania?
Ratio decidendi
Opuszczenie miejsca stałego pobytu pod przymusem państwowym, realizowanym przez upoważnione organy, stanowi podstawę do wymeldowania. Obowiązek meldunkowy ma charakter ewidencyjny i służy odzwierciedleniu rzeczywistego stanu faktycznego miejsca pobytu osoby, dlatego utrzymywanie w rejestrze danych niezgodnych z rzeczywistością, nawet w przypadku przymusowego opuszczenia lokalu, jest niedopuszczalne.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wymeldowania J. W. z miejsca stałego pobytu. J. W. przebywała w areszcie śledczym od października 2010 r., a wobec niej orzeczono eksmisję z lokalu. Po opróżnieniu lokalu przez ojca jej zmarłego męża, organy administracyjne wydały decyzje o wymeldowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny początkowo stwierdził nieważność tych decyzji, uznając, że nie było prawidłowo wniesionego odwołania. Po uchyleniu tego wyroku przez NSA i ponownym rozpoznaniu sprawy, WSA oddalił skargę J. W., uznając, że opuszczenie lokalu pod przymusem (aresztowanie) i orzeczona eksmisja uzasadniają wymeldowanie. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną J. W.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Czapska – Górnikiewicz Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędzia del. WSA Marta Laskowska – Pietrzak (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Paweł Konicki po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2016r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 maja 2014 r. sygn. akt III SA/Łd 329/14 w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 16 maja 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 329/14 oddalił skargę J. W. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] o wymeldowaniu J. W. z miejsca stałego pobytu. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy. Dyrektor Administracji Nieruchomościami [...]w dniu 24 czerwca 2011 r. wystąpił do Prezydenta Miasta Łodzi z wnioskiem o wymeldowanie J. W. oraz jej niepełnoletniej córki – J. W. z miejsca pobytu stałego mieszczącego się w lokalu nr [...] przy ul. Z. w L. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2010 r., sygn. akt XVIII [...] Sąd Rejonowy dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi nakazał J. W., R. B. i J. W. opróżnienie lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. Z. w L., przyznając jednocześnie prawo do lokalu socjalnego. Administracja wystąpiła do Urzędu Miasta Łodzi z wnioskiem o zabezpieczenie lokalu socjalnego. W dniu 8 października 2010 r. R. B. zmarł, J. W. została osadzona w Areszcie Śledczym w Łodzi, a niepełnoletnia córka została umieszczona w rodzinie zastępczej. W dniu 10 czerwca 2011 r. H. B. - ojciec R. B. opróżnił lokal mieszkalny i przekazał klucze do lokalu administracji. Decyzją z dnia [...] września 2011 r., nr [...] Prezydent Miasta Łodzi na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993. ze zm.) orzekł o wymeldowaniu J. W. Decyzja została doręczona skarżącej w dniu 5 października 2011 r. (k. 27 akt administracyjnych). W dniu 29 września 2011 r. (data złożenia pisma w administracji Zakładu Karnego Nr 1 w Łodzi, k. 32 akt administracyjnych) J. W. złożyła pismo zatytułowane "wniosek" opatrzone tą samą datą, skierowane do Urzędu Miasta Łodzi Delegatura Łódź - Śródmieście Referat Spraw Społecznych i Rejestracji, w którym podniosła, iż nie wyraża zgody na wymeldowanie jej oraz jej 14-letniej córki z lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. Z. w L. Decyzją z dnia [...] października 2011 r. nr [...] Wojewoda Łódzki uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując w uzasadnieniu na konieczność uzupełnienia przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] Prezydent Miasta Łodzi orzekł o wymeldowaniu J. W. z miejsca pobytu stałego mieszczącego się w lokalu nr [...] przy ul. Z. w L. Po rozpatrzeniu odwołania J. W., decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] Wojewoda Łódzki utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podzielając stanowisko organu I instancji wskazał, iż pomimo, że sam fakt osadzenia w areszcie śledczym nie stanowi przesłanki do wymeldowania, to jednak w niniejszej sprawie kluczowe znaczenie ma fakt, iż wobec skarżącej została orzeczona eksmisja, co oznacza, iż nawet w przypadku opuszczenia aresztu śledczego nie będzie miała prawnej możliwości powrotu do spornego lokalu i zamieszkiwania w nim. Okoliczność natomiast, iż na mocy wyroku sądu wstrzymano opróżnienie spornego lokalu do momentu przyznania J. W. lokalu socjalnego, nie ma znaczenia w przypadku, gdy mąż skarżącej – H. B. osobiście opróżnił lokal i oddał klucze do lokalu w Administracji Nieruchomościami [...]. J. W. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Wskazała, iż od dnia 8 października 2010 r. przebywa w areszcie śledczym, w związku z czym opuszczenie przez nią lokalu nie miało charakteru dobrowolnego. Lokal został ponadto opróżniony bez jej wiedzy i zgody. Na protokole zdawczo - odbiorczym nie ma podpisu H. B.. Skarżąca nie ma z nim kontaktu i nie wie gdzie przebywa. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Łódzki wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową argumentację. Wyrokiem z dnia 5 czerwca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Wojewody Łódzkiego z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...], a także poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] orzekającej o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego i decyzji Wojewody Łódzkiego z dnia [...] października 2011 roku, nr [...]. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w świetle ustalonych okoliczności faktycznych zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] i decyzja Wojewody Łódzkiego z dnia [...] października 2011 r., nr [...] zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, bezspornym jest, że decyzja Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] września 2011 r. nr [...] została skutecznie doręczona skarżącej w dniu 5 października 2011 r. Okoliczność powyższą skarżąca potwierdziła na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki własnoręcznym podpisem (k. 27). Oznacza to, że termin do wniesienia odwołania od wskazanej powyżej decyzji rozpoczął swój bieg od dnia 6 października 2011 r., a upłynął w dniu 20 października 2011 r. W ocenie Sądu I instancji Wojewoda Łódzki bezpodstawnie potraktował pismo skarżącej z dnia 29 września 2011 r., jako odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] września 2011 r. Już samo zestawienie dat pisma skarżącej (29 września 2011 r.) i daty doręczenia decyzji organu I instancji skarżącej w dniu 5 października 2011 r., wyraźnie wskazuje, że skarżącej nie była znana treść decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] września 2011 r. w dniu sporządzania pisma, ponieważ nie została jej ona jeszcze doręczona. Pismo skarżącej z dnia 29 września 2011 r. było w istocie odpowiedzią na wezwanie organu do wypowiedzenia się w kwestii materiału dowodowego zebranego w sprawie, o czym świadczy sygnatura sprawy, na którą powołała się skarżąca w przedmiotowym "wniosku". W ocenie Sądu I instancji wydanie decyzji przez organ odwoławczy nastąpiło z rażącym naruszeniem art. 127, 129 § 2 i 138 kpa. Skoro zatem nie było prawidłowo wniesionego odwołania od decyzji organu I instancji, to uznanie za odwołanie pisma strony, skierowanego do Urzędu Miasta Łodzi Delegatura Łódź - Śródmieście Referat Spraw Społecznych i Rejestracji spowodowało, że Wojewoda Łódzki bez podstawy prawnej wystąpił w charakterze organu odwoławczego, jak również rażąco naruszył powołane wyżej przepisy kpa. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożył Wojewoda Łódzki wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik Wojewody Łódzkiego wskazał, że J. W. odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] września 2011 r. złożyła w dniu 6 października 2011 r. Uczyniła to zatem w pierwszym dniu biegu terminu na jego wniesienie. Jednak w wyniku błędu popełnionego przez organ odwoławczy - polegającego na nieprzekazaniu z aktami sprawy kompletu dokumentów, w tym przedmiotowego odwołania z dnia 6 października 2011 r. Sąd I instancji, nie mając możliwości zapoznania się z całością akt sprawy błędnie ocenił postępowanie przeprowadzone przez organ odwoławczy, jako wszczęte z urzędu i zarzucił mu rażące naruszenie prawa. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, wyrokiem z dnia 27 lutego 2014 r. sygn. akt II OSK 2331/12 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji po analizie akt administracyjnych słusznie powziął wątpliwości, co do charakteru pisma skarżącej z dnia 29 września 2011 r. Akta w formie przekazanej Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi przez Wojewodę Łódzkiego nie zawierały bowiem m.in. odwołania skarżącej z dnia 5 października 2011 r., doszło więc do naruszenia art. 133 § 1 ppsa. Sąd zaznaczył, że na taki stan rzeczy wpłynęło przede wszystkim zasługujące na krytykę postępowanie organu odwoławczego, który przesłał Sądowi niekompletne akta administracyjne. Przesłane akta mogły sprawiać wrażenie kompletnych. Na kolejno ponumerowanych kartach akt administracyjnych znajduje się decyzja Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] września 2011 r., następnie wspomniane pismo skarżącej z dnia 29 września 2011 r., a dalej decyzja Wojewody Łódzkiego z dnia [...] października 2011 r. wydana po rozpatrzeniu odwołania J. W. Stąd przyjęcie przez Sąd I instancji, że pismo z dnia 29 września 2011 r. organ odwoławczy potraktował jako odwołanie można uznać za uzasadnione. Z uzupełnionych akt administracyjnych wynika bowiem, że odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] września 2011 r. zostało wniesione w terminie określonym w art. 129 § 2 kpa. Zatem decyzja Wojewody Łódzkiego z dnia [...] stycznia 2012 r. a także poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] grudnia 2011 r. i decyzja Wojewody Łódzkiego z dnia [...] października 2011 r. zostały, wbrew twierdzeniu Sądu I instancji, wydane bez obrazy art. 156 § 1 pkt 2 kpa Ponownie rozpoznając skargę od decyzji Wojewody Łódzkiego z dnia [...] stycznia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 16 maja 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 329/14 na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej: ppsa, oddalił skargę J. W., wskazując w uzasadnieniu wyroku, że materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r . o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Z kolei w myśl ust. 2 powołanego przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Sąd podkreślił, iż zameldowanie i wymeldowanie są aktami rejestracji danych dotyczących pobytu danej osoby w określonym lokalu bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu (opuszczenia lokalu), natomiast - jak podkreślił – z przepisu art. 6 ust. 1 powyższej ustawy wynika, że pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zamieszkanie w lokalu w rozumieniu tego przepisu winno łączyć się ze skoncentrowaniem w tym lokalu (z przeniesieniem do tego lokalu) centrum życiowego danej osoby. Powołując się na orzecznictwo sądowe, Sąd wskazał, że miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 600/05), ponadto prezentowany jest jednolity pogląd dotyczący dobrowolności i trwałości "opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu", zgodnie z którym przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Sąd I instancji podkreślił, że w dorobku orzeczniczym Naczelnego Sądu Administracyjnego wypracowane zostało stanowisko, iż nawet kwestia dobrowolności ma drugorzędne znaczenie, o ile tylko opuszczeniu lokalu towarzyszy zamiar opuszczenia go w sposób trwały. Przyczyna opuszczenia nie koniecznie musi więc mieć znaczenie dla oceny czy podlegająca wymeldowaniu osoba dokonała trwałego wyboru zamieszkania w innym miejscu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 716/09). Zamiar ma zatem istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przy ustaleniu zamiaru nie można jednak poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla jego oceny istotne znaczenie mieć będzie to, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim sensie fizycznym, praca, nauka), a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego dla podjęcia decyzji o wymeldowaniu jest co do zasady spełniona wtedy, gdy opuszczenie ma charakter trwały i dobrowolny, niemniej jednak z brzmienia cytowanego przepisu nie wynika wprost, by w każdym przypadku ustalenie dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego było konieczne. Mogą bowiem zaistnieć takie sytuacje, w których ustalenie woli osoby, wobec której prowadzone jest postępowanie o wymeldowanie, nie będzie wymagane, np. z uwagi na fakt osadzenia strony w zakładzie karnym. Sąd uznał, że odbywanie kary pozbawienia wolności, co wiąże się z opuszczeniem miejsca stałego pobytu, potwierdza zaistnienie przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy z 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Sąd I instancji podkreślił, że bezspornym jest, iż skarżąca od października 2010 r. przebywa w areszcie śledczym. Ponadto istotną jest okoliczność, że została orzeczona wobec skarżącej eksmisja z przedmiotowego lokalu. Orzekając o eksmisji Sąd jednocześnie wstrzymał jej wykonanie do czasu złożenia przez gminę oferty zawarcia z pozwaną umowy najmu lokalu socjalnego. W dniu 10 czerwca H. B. opróżnił lokal mieszkalny i przekazał klucze do lokalu administracji. W ocenie Sądu zapewnienie lokalu socjalnego zostało zrealizowane przez przyjęcie wniosku o zabezpieczenie lokalu dla skarżącej. Z uwagi na brak kontaktu ze skarżącą nie została wobec niej złożona oferta zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. Podsumowując Sąd wyjaśnił, że ewidencja ludności ma jedynie charakter rejestracyjny, a jej celem jest odzwierciedlenie rzeczywistego stanu - faktycznego miejsca pobytu oznaczonej osoby. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd I instancji wskazał, że interpretacja przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zaprezentowana przez skarżącą doprowadziłaby do sytuacji sprzecznych z jej istotą, polegających na tym, że skarżąca pozostawałaby zameldowana w lokalu do którego nie ma uprawnień i w którym faktycznie nie przebywa i przebywać nie może, co stanowiłoby tzw. fikcję meldunkową. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego, J. W., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ppsa zarzucił: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w związku z art. 7, art.8 oraz art. 77 § 1 i 4 oraz art. 80 kpa, poprzez ustalenie, że Wojewoda Łódzki nie naruszył przepisów prawa materialnego, w stopniu, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy, a także, że w sprawie niniejszej wystąpiły przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych uzasadniające wymeldowanie skarżącej, w sytuacji, gdy kilkuletnie nieprzebywanie skarżącej w lokalu mieszkalnym nr [...] spowodowane było zastosowaniem wobec skarżącej przymusu w związku z zatrzymaniem J. W., a następnie zastosowaniem środka w postaci tymczasowego aresztu, orzeczona wyrokiem Sądu Rejonowego dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi eksmisja J. W. miała zostać wstrzymana do czasu złożenia przez Gminę Łódź skarżącej oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego, lokal nr [...] stanowił centrum życiowe skarżącej, a opuszczenie lokalu przez J. W. nie miało charakteru trwałego, ani dobrowolnego, 2. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynika sprawy, tj. art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieuzasadnione oddalenie skargi, podczas gdy zdaniem skarżącej obowiązkiem Sądu było dokonanie w oparciu o akta sprawy kontroli działań organu pod względem zgodności z prawem, a w szczególności czy organ nie naruszył prawa, czy prawidłowo przeprowadził postępowanie administracyjne, a także czy ustalenia faktyczne w toku postępowania były prawidłowe, a także, zdaniem skarżącej, zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający dla uwzględnienia skargi. Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącej kasacyjnie wniósł o: 1. uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie punktu 1 oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi; 2. zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej J. W. z urzędu w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącej podniósł, że skarżąca opuściła lokal nr [...] w drodze przymusu, bez własnej woli, w związku z zatrzymaniem i zastosowaniem wobec skarżącej środka w postaci tymczasowego aresztowania. Brak było podstaw dla zastosowania art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, gdyż opuszczenie przez J. W. miejsca pobytu nie miało charakteru trwałego i dobrowolnego, a także opuszczeniu lokalu nie towarzyszył zamiar opuszczenia mieszkania w sposób trwały, chociażby z uwagi na okoliczności faktyczne - zatrzymanie skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 powyższej ustawy nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej wniosek (uchylenie zaskarżonego wyroku) i podstawy (wskazane naruszenia przepisów prawa). Rozpoznając zatem w tak określonych granicach sprawę Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Przytoczone podstawy kasacyjne nie są zasadne, gdyż art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.) musi być interpretowany w ten sposób, że opuszczenie miejsca stałego pobytu, o którym w nim mowa, to także opuszczenie pod przymusem realizowanym przez upoważnione do tego organy Państwa. Żadne racje nie przemawiają za tym, aby przyjąć odmienną wykładnię. Obowiązek meldunkowy ma charakter ewidencyjny - chodzi o rejestrację danych o miejscu pobytu osób (art. 1 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych) - i nic nie przemawia za tym, aby w razie opuszczenia miejsca pobytu w wyniku przymusu państwowego utrzymywać w rejestrze dane, które są niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2015 r., sygn.akt II OSK 2590/13) Nie jest też uprawniona wykładnia powyższego przepisu polegająca na przyjęciu, że w razie opuszczenia miejsca stałego pobytu w wyniku przymusu państwowego można uznać, iż opuszczenie nastąpiło dopiero wtedy, gdy osoba zainteresowana z tym się zgodzi. Taka wykładnia doprowadziłaby do utrzymywania się rozbieżności pomiędzy rzeczywistym stanem rzeczy, a stanem zapisanym w ewidencji. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw i z tego powodu na podstawie art. 184 ppsa skargę kasacyjną oddalił. Natomiast nieusprawiedliwiony jest zarzut wskazujący na naruszenie art. 151 ppsa. Z akt sprawy wynika, co słusznie zaakceptował Sąd I instancji, że rozstrzygnięcie Wojewody Łódzkiego jest prawidłowe. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 ppsa mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 ppsa) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258–261 ppsa. Stosownie do § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) pełnomocnik skarżącego powinien złożyć w wojewódzkim sądzie administracyjnym stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło